İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/262 K.2025/390

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi Davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı...vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde; "...Kooperatifimize ait 2022 yılı Yönetim Kurulu Karar defterinin dava tarihinden itibaren bulunamadığı ve kayıp olduğu tespit edilmiştir.

Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyar öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini işteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklindedir.

Açıklanan nedenlerle Kooperatife ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini saygı ile arz ve talep ederiz." şeklinde talep ve dava ettiği görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; Zayi Belgesi Verilmesi istemine ilişkindir. Kural olarak dava hakkı, o hakkın sahibi olan kimseye aittir. HMK'nun 71. maddesinde, dava açmaya ehil olan kişinin davasını bizzat yahut atayacağı vekil aracılığıyla ikame ve takip edeceği açıklanmıştır.

6100 sayılı HMK'nın dava şartlarını düzenleyen 114/1-e maddesindeki dava takip yetkisi, davada taraf olan kişinin o davayı kendi adına yürütebilme ve talep sonucu hakkında kendi adına hüküm alabilme yetkisidir (HMK md. 53). Sözü edilen kurum, şeklî taraf kuramının kabulünün sonucu olarak ortaya çıkmış ve sözü edilen kuramı tamamlamak amacıyla geliştirilmiştir. Davayı takip yetkisi, maddi hukuktaki tasarruf yetkisinin usul hukundaki karşılığını oluşturur.

Ayrıca, bu kavram, davada taraf olmadığı hâlde kanun gereği taraf gibi davranmakla görevli kılınmış olanların hukukî konumlarının açıklanmasında başvurulan bir kavram konumundadır. Kural olarak taraf ehliyeti ve dava ehliyeti bulunan kişinin dava takip yetkisi vardır. Ancak bazı istisnai durumlarda davada taraf olarak gösterilen kişinin taraf ve dava ehliyeti olmasına rağmen dava takip yetkisi olmayabilir.

Örneğin hakkında iflas kararı verilen kişinin taraf olduğu hukuki davalarda da istisnai durumlar dışında davayı takip yetkisi iflas idaresine aittir.

Somut olayda; Kooperatif başkanı ... ve 2. başkanı...ın adı geçen koopetif adına dava açtığı, ancak dava dilekçesi ekinde ve tensip sonrası sunulan belgelerden ve de ticaretsicil.gov.tr üzerinden yapılan sorguda Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 29 Kasım 2021 tarih ve 10461 sayılı baskısının 867. Sayfasında... Beldesi Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine ...'nun 31.10.2024 tarihine kadar Temsile Yetkili olarak seçildiği, bu yetkinin...'den herhangi biriyle müştereken kullanabileceğinin belirtildiği görülmektedir.

Görüldüğü gibi, dava dilekçesinde imzası bulunan ... ve...'ın işbu davanın açılış tarihi olan 20.03.2025'te kooperatifin temsiline yetkili olduklarına dair herhangi bir kayıt ise mevcut değildir.

HMK'nun 114. maddesinde dava şartları düzenlenmiş olup, maddenin 1. fıkrasının (e) bendinde; “Dava Takip Yetkisine sahip olunması” şartına yer verilmiştir. Aynı Kanunun 115/1 ve 2. maddesinde de; “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

Dava takip yetkisi yokluğu nedeniyle ... ve...ın HMK 114/1-e gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza