İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2015/1142 K.2019/1066

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit, Bonoların İptali, Zararın Tazmini davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREKÇE

Davacı vekili Ulukışla ASHM'sine sunduğu dava dilekçesinde; davalı şirket ile davacı arasında 15/06/2014 tarihli ... sözleşmesinin akdedildiğini, davalının kümes ekipmanları sözleşmesi hükümlerine riayet etmediğini, edimlerini tam olarak yerine getirmediğini, yerine getirdiği kısmi edimin eksik ve ayıplı olduğunu, buna rağmen bu sözleşme nedeniyle davacı tarafından davalıya verilen her biri 20.000,00-TL bedelli iki adet bononun İzmir ...İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyasından takibe konu edildiğini, davalının sözleşme gereği eksikleri gidereceği yerde bonoları tahsile koyarak haksız kazanç peşine düştüğünü,

davalının sözleşme edimlerini tam olarak yerine getirmemesi nedeniyle davacının zarara uğradığını ileri sürerek, takip konusu bonolar nedeniyle müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin uğradığı zararlar nedeniyle şimdilik 40.000,00-TL'nin davalıdan tahsiline, davalının %20 tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde;davayı görmeye müvekkilinin yerleşim yeri mahkemesinin ve sözleşmede belirtilen yetki şartında ortaya koyulan İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğunu, yetki yönünden davanın reddi gerektiğini, her iki tarafın tacir olduğunu, davanın ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini, bu nedenle iş bölümü itirazında bulunduklarını, davanın esasına ilişkin olarak da taraflar arasındaki imzalanmış olan satım sözleşmesi gereği tüm ekipmanların eksiksiz olarak teslim edildiğini,

sözleşme gereği teklif formunda belirtilen tüm ekipmanların kararlaştırılan tarihte ve kararlaştırılan şekilde davacının sahibi olduğu kümese monte edildiğini, ancak kötü niyetli davacının aldığı ürünlerin ödemesini yapmamak adına böyle bir yol seçtiğini, kabul anlamına gelmemek üzere bir kısım eksiklikler olduğu iddia edilmiş ise de verilen ürünlere ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığını, satım sözleşmesine ilişkin ürünlerin teslim edildiğinin kabul edilmesine göre davacının menfi tespit davası değil ayıp giderimine ilişkin dava açması gerektiğini, sözleşme gereği satılan ekipmanların verilen çekler ile ödeneceğini,

davacının çeklerinin karşılıksız çıktığını, karşılıksız çıkan çeklere ilişkin İzmir...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takiplerinin başlatıldığını, müvekkilinin bedelsiz senede takibe koyduğu iddiasının asılsız olduğunu, sözleşmeyi feshettiğini iddia eden davacının aldığı ürünleri dahil teslim etmediğini, karşılığını ödemediği ekipmanları kullanmaya devam ettiğini ileri sürerek, öncelikle yetki ve iş bölümü itirazı nedeniyle davanın reddine, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde esastan reddine ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini savunmuştur.

Ulukışla ASHM'nin 08/10/2015 tarihli... esas ... karar sayılı kararı ile; davayı görmeye İzmir ...'sinin yetkili olduğu kabul edilerek yetkisizlik kararı verilmiş, bu kararın kesinleşmesi üzerine ve talep nedeniyle dosya İzmir ...'ne gönderilerek mahkememize tevzi edilmiştir.

Taraflarca bildirilen deliller toplanmış, tanıklar dinlenmiş, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Davacı ... ile davalı şirket arasında imzalanan 15/06/2014 tarihli kümes ekipman sözleşmesi ile davacının Adana ili, ... bulunan bir adet kümesinin Ek 1'de yer alan ekipmanlarının sağlanması ve teslimi ve montajının davalı şirket tarafından üstlenildiği, iş bedeli olarak KDV dahil 150.000,00-TL olarak kararlaştırıldığı, iş bedelinin 50.000,00-TL'sinin peşin geriye kalan ...eşit taksitte ödenmesinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Davaya, menfi tespit talebine konu bonoların bu sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya verildiği, tarafların kabulündedir.

Taraflar arasındaki kümes ekipman sözleşmesinin içeriğinin bütünüyle değerlendirilmesinden; davalı tarafından ekipmanlarının sağlanması yanında montajının da üstlenilmesi nedeniyle eser sözleşmesi niteliğinde olduğu değerlendirilmiştir.

İzmir ...İcra Dairesi'nin ... esas sayılı ...Şti tarafından ... aleyhine ferileriyle birlikte 20.317,12-TL alacağın tahsili için girişilen takibin dayanağının 09/09/2014 tanzim tarihli 30/12/2014 vade tarihli keşidecisi ...Şti olan 20.000,00-TL bedelli ... olduğu, yine İzmir ...İcra Dairesi'nin... esas sayılı;...Şti tarafından... aleyhine ferileriyle birlikte 20.017,26-TL alacağın tahsili için girişilen takibin dayanağının 09/09/2014 tanzim tarihli 28/02/2015 vade tarihli keşidecisi..., lehdarı ... Şti olan 20.000,00-TL bedelli bono olduğu belirlenmiştir.

Davamız "... sözleşmesi" isimli eser sözleşmesi gereğince davalının edimini tam olarak yerine getirmemesi, eksik ve ayıplı yerine getirmesi iddiasına dayalı sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya verilen iki adet bono nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile eksik ve ayıplı ifa nedeniyle davacının uğradığı zararların tazmini talebine ilişkindir.

Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup her aşamada mahkemece resen gözetilmelidir. Bu nedenle görev konusunun değerlendirilmesi gerekmiştir.

... sayılı yasanın ...'nın...maddesine göre bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden tacir ve uyuşmazlığın ticari işletmeleri ile ilgili olması (nispi ticari dava) yada tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın... ve diğer kanunlarda davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde amir düzenleme bulunması (mutlak ticari dava) gerekmektedir.

Davamızın konusu temel ilişki eser sözleşmesine dayanmaktadır. Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin birçok kararında ortaya konulduğu üzere (Örnek 17/10/2018 tarihli ... esas ... karar - 26/11/2018 tarihli ... esas ...karar sayılı) eser sözleşmesine dayalı kıymetli evraklar nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve iptali davaları mutlak ticari davalardan sayılmamakta, her iki tarafın da tacir olup olmadığı ve uyuşmazlığın ticari işletmeleri ile ilgili olup olmadığı (nispi ticari dava ilkesi) ilkesi gözetilmektedir.

Davalı şirket olup tacir olduğu tartışmasızdır. Ancak davacının tacir olup olmadığı hususu araştırılmıştır. Ulukışla Mal Müdürlüğü'nün cevabi yazısında. 23/09/2014 tarihinden itibaren kümes hayvanlarının yetiştirilmesi faaliyeti nedeniyle gerçek usulde vergilendirildiği, 31/12/2015 tarihinde faaliyetini sonlandırdığı, işletme defteri tutmuş olması itibariyle tacir sayılmayacağı bildirilmiş, 2014 ve 2015 yıllarına ilişkin gelir vergisi beyannamesi örnekleri gönderilmiştir.

Ulukışla Vergi Dairesi'nin gönderdiği yıllık gelir vergisi beyannamesi içeriğine göre davacının Vergi Usul Kanunu ...maddesi karşısında ... sınıf tacir sayılamayacağı sonucuna varılmıştır.... Ticaret Sicil Müdürlüğünün cevabi yazısında; davacı...'un sicile kayıtlı olmadığı anlaşılmıştır. ... Ticaret Sicil Müdürlüğünün cevabi yazısında; ...'un ...

Şti'nin ortağı olduğu anlaşılmakla birlikte şirket ortaklığının tacir vasfını kazandırmayacağı, davamızın konusu eser sözleşmesinin davacı... ile davalı şirket arasında imzalandığı, ...Şti'nin bu sözleşmenin tarafı olmadığı kanaatine varılmıştır. Belirtilen nedenlerle davacının tacir olarak kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Davanın konusu bononun davacı ... ile davalı şirket arasında akdedilen eser sözleşmesi gereğince verildiği, her ne kadar bono ...'da düzenlenmiş ise de, görev konusunda taraflar arasındaki temel ilişkinin esas alınması gerektiği, temel ilişkinin eser sözleşmesi olduğu, bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkta mahkememizin münhasıran görevli olmadığı, mahkememizin görevinin belirlenmesinde nispi ticari davaya ilişkin ilkelerin gözetilmesi gerektiği, davalı tacir ise de, davacının tacir olmadığı, bu nedenle davanın ticari bir dava olmadığı, davayı görmeye mahkememizin görevli olmayıp İzmir Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu kanaatine varılmakla ... maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiştir.