İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1162 K.2023/763

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde, davacı ... Ltd. Şti. ile davalı ... Ltd.

Şti. arasında 15/03/2018 tarihli güneş enerjisi santrali projelendirme ve kurulum sözleşmesinin imzalandığını, bu kapsamda kurulum bedelinin ... başına 925.000 Dolar olarak belirlendiğini, sözleşme bedelinin 710.000-USD'sinin banka kredisi, 100.000-USD'sinin çek 40.000-USD'sinin nakit 75.000-USD'sinin tesisin 6 aylık gelirinden ödenmek üzere kararlaştırıldığını, nakit ödenmesi kararlaştırılan 40.000-USD'nin sözleşmenin akdedildiği sırada yüklenici firma yetkilisine 32.450-EURO olarak elden teslim edildiğini,

çek ile ödenmesi kararlaştırılan 100.000-Doların ise yüklenici firmanın kabulü üzerine TL'ye çevrilerek 340.000,00-TL bedelli senetle ödenmesinin kararlaştırıldığını, bu nedenle davacı şirket yetkilisi tarafından davacının ve şirket yetkilisi ...'in keşideci olarak yer aldığı 340.000-TL bedelli 17/05/2018 vade tarihli, alacaklı kısmı boş bırakılan bir senedin keşide edilip davalı şirket yetkilisi ve tek ortağı ...'ye verildiğini, yine yüklenicinin alacağının teminatlanması bakımından davacı ...'e ait Antalya ili, Manavgat ilçesindeki bir adet taşınmaza ipotek tesis edildiğini,

senette alacaklı kısmının boş olması sebebiyle lehdar olarak davalı şirket yetkilisi ...'nün isminin de yazılmış olabileceğini, bu nedenle kendisini de husumet yöneltildiğini, davalı şirketin sözleşmeyle yüklendiği hiçbir edimini yerine getirmemesine rağmen ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine giriştiğini, Denizli ...

Noterliğinin 27.09.2018 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile müvekkili şirket ile davalı şirket arasında akdedilmiş 15.03.2018 tarihli sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiği, taraflarınca imal edilen ürünlerin iadesinin ihtar edildiğini, müvekkillerinin senet nedeni ile borçlu olmadığını, mağdur edilmeye çalışıldığını ileri sürerek, bahsi geçen 340.000,00-TL bedelli senetten dolayı davacıların davalıya borçlu olmadığının tespiti ile %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde, senet lehtarının ... olmayın müvekkili şirket olduğunu, söz konusu senedin ... A.Ş.

Bozyaka Şubesinde bulunduğunu, ...'nün iş bu davada taraf ehliyetinin olmadığını, davanın esası yönünden de müvekilinin üzerine düşen edimini ifaya başladığını, şantiye şefi atadığını, iş makinalarının çalışmaya başladığını, ancak davacı tarafın santralin kurulumu için gerekli proje ve kredi onaylarını sağlayamadığını, bundan dolayı projenin tamamlanamadığını, davacı tarafça sözleşmenin 27.09.2018 tarihli ihtarnameleri ile tek taraflı olarak fesih edildiği beyan edilmiş ise de, sözleşmenin taraflarınca İzmir ...

Noterliğinin 15.05.2018 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile çok evvel fesih edildiğini ancak, ihtarnamelerinin davacının sözleşmedeki adresine gönderilmiş ise de bu adreste davacı şirket tanınmadığından tebligatın iade edildiğini, sonuç olarak sözleşmenin davalı müvekkili tarafından fesih edildiğini ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Taraflarca bildirilen deliller toplanmış davaya konu bono fotokopisi ve bu bonoya dayanarak takip dosyası incelenmiş, talimat mahkemesi aracılığı ile davalının ediminin ne oranda ifa ettiği konusunda keşif sonucunda bilirkişi raporu alınmış, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri değerlendirilmiştir.

Taraf şirketler arasında imzalanan 15.03.2018 tarihli sözleşme ile davacı şirket adına Çankırı İli, Kurşunlu İlçesinde GES santralinin kurulum işinin davalı şirket tarafından ... başına KDV hariç 925.000 Dolar karşılığında üstlendiği, bunun 710.000 USD'sinin banka kredisi ile 100.000 USD'sinin çek ile 40.000 USD'sinin nakit olarak 75.000 USD 'sinin ise tesisin aylık geliri ile ödenmesinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin son sayfası altına şerh edildiği üzere, peşin olarak 32.450 EURO ödendiği anlaşılmıştır.

Peşin ödenen 32.450 EURO'nun sözleşmede kararlaştırılan 40.000 USD peşin ödemeye ilişkin olduğu ve bu ödemenin tarafların kabulünde olduğu belirlenmiştir. Davacı taraf davaya konu bononun sözleşmede bahsi geçen 100.000 USD çek karşılığı olduğunu ileri sürmüş, davalı tarafça bu hususa karşı çıkılmamıştır. Dolayısı ile davaya konu bononun iş bu sözleşme nedeniyle davacılar tarafından davalı şirkete verildiği kabul edilmiştir.

Dava dilekçesinde, davaya konu bononun 340.000,00 TL bedelli olduğu bildirilmiş ise de, toplanan deliller kapsamında dava konusu bononun 345.000,00-TL bedelli olduğu, 16.03.2018 tanzim, 17.05.2018 vade tarihli olup, keşidecisinin ... Üretim San ve Tic. Ltd. Şti., avali ..., lehtarı ... İnş. Tarım San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu saptanmıştır.

Söz konusu bononun ... İnş. Tarım San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ... A.Ş.'ye ciro edildiği, ... A.Ş. Tarafından İzmir ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı takibine konu edilerek bono kapsamında 62.500,00-Tl asıl alacak ve ferilerinden oluşan 68.530,31-TL nin tahsili talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Başlangıçta dava dilekçesinde dava değeri 5.000,00-TL olarak gösterilmiş ve 340.000,00-TL bedelli olduğu belirtilen bono nedeni ile borçlu olmadığının tespiti talep edilmiş, bildirilen bono değerine göre eksik yatırılan peşin karar ve ilam harcının yatırılması için davacı tarafa süre verilmiş, harç ikmali yapılmış, ön inceleme tensip tutanağı ile davaya konu bononun bedelinin 345.000,00-TL olduğu anlaşılmakla, eksik kalan peşin karar ve ilam harcının tamamlattırılması yoluna gidilmiştir.

Taraf tanıkları dinlenmiş, beyanları değerlendirilmiştir.

Kurşunlu Asliye Hukuk Mahkemesince dava konusu ... sayılı taşınmaz üzerinde Fen Bilirkişisi ve Elektrik Mühendisi bilirkişi refakate alınmak sureti ile keşif yapılmış, Elektrik Mühendisi bilirkişinin talebi doğrultusunda heyete bir makine mühendisi bilirkişi ile bir inşaat mühendisi bilirkişi eklenmesi yoluna gidilmiştir.

Bilirkişiler Elektrik Mühendisi ..., İnşaat Mühendisi ..., Makine Mühendisi ..., Fen Bilirkişisi..., 20.05.2022 tarihli raporlarında davalı tarafından yapılan imalat tutarının 2018 birim fiyatları ile 151.170,22-TL olup, Dolar cinsinden karşılığının 38.886,23-Dolar olduğunu ve sözleşme konusu işin tamamlanma oranının % 4,2203916 olduğunu ortaya koymuşlardır.

Mahkememizce bilirkişilerden ek rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişiler 12.08.2023 tarihli ek raporlarında davalı tarafından yapılan imalatın 2018 yılı fiyatlarına göre 151.170,22-TL olduğunu, EURO cinsinden karşılığının ise 31.456,44 EURO olup, işin tamamlanma oranının % 4,4203 olduğunu bildirmişlerdir. Bu rapor dosya kapsamına uygun bulunmakla, hükme esas alınmıştır.

Toplanan tüm deliller karşısında, davacı şirket ile davalı şirket arasında imzalanan 15.03.2018 tarihli sözleşme ile davalı ... İnş. Tarım San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin davacı ... ...ve Elektrik Üretim San ve Tic. Ltd.

Şti. için Çankırı ile Kurşunlu ilçesinde, ... başına 925.000 Dolar fiyatla GES Santrali kurulumu üstlendiği, bu kapsamda kurulacak santralin bedelinin 710.000 USD'sinin banka kredisi ile 100.000 USD'sinin çek ile, 40.000 USD'sinin nakit, 75.000 USD'sinin tesisin altı aylık gelirinden ödenmesinin kararlaştırıldığı, nakit ödenmesi gereken 40.000 USD'ye ilişkin olarak sözleşme tarihinde davacı şirket tarafından davalıya 32.450 EURO elden ödendiği, bunun dışında 100.000 USD bedelli çek yerine davaya konu 16.03.2018 keşide tarihli, 17.05.2018 vade tarihli, keşidecisi ... ve Elektrik Üretim San ve Tic.

Ltd. Şti., avali ..., lehtarı .... Tarım San. Ve Tic. Ltd. Şti. olan 345.000,00-TL bedelli bononun davalı şirkete teslim edildiği, davalı şirket tarafından tesis kurulum yerinde eserin inşasına başlandığı ancak daha sonra taraflar arasında çıkan ihtilaf üzerine sözleşmenin davalı şirket tarafından gönderilen İzmir ... Noterliğinin 15.05.2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin fesih edildiği anlaşılmıştır.

Davacı şirketin dava konusu bonoda keşideci, davacı ...'in aval veren konumunda olduğu, dava açmakta aktif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, davalı şirketin lehtar konumunda olduğu, pasif husumet ehliyetinin olduğu, ancak davalı ...'nün dava konusu bonoda lehtar ya da ciranta olarak yer almadığından kendisine husumet yöneltilemeyeceği kanaatine varılmakla, ... aleyhindeki davanın husumet nedeni ile reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacılar tarafından davalı şirket aleyhine açılan menfi tespit davasının değerlendirilmesinde, davalı şirket tarafından feshedilen sözleşme gereğince davalı tarafın sözleşme mahallinde, sözleşme konusu işin % 4,4203'ünü imal ettiği, bunun karşılığının 31.456,44-EURO olduğu, davalı tarafından sözleşmenin feshedildiği, bu durumda sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre sözleşmenin tasfiye edilmesi gerektiği, bu kapsamda davacı şirket tarafından davalı şirkete yaptığı iş bedelinin ödenmesi,

davalı şirketin de yaptığı iş karşılığını aşan edimleri iade etmesi gerektiği, davalının davacıdan 32.450 EURO peşin aldığı ve yaptığı iş bedelinin 31.456,44-EURO olduğu dikkate alındığında, davalının dava konusu bono nedeni ile alacaklı olmadığı kanaatine varılmakla, davacıların dava konusu 345.000,00-Tl bedelli bono nedeni ile davalılara borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davalı tarafça iş nedeni ile malzeme alımı konusunda anlaşmalar yapıldığı, bu konuda çek verildiği, üçüncü kişiler tarafından çekin iade edilmediği ileri sürülmüş ise de, bu hususun ispatlanamadığı, davalı şirket tarafından davacının işi nedene ile alınmış malzeme var ise bunu sözleşme mahallinde hazır ederek, bedelini talep etmesi gerektiği, böyle bir durumun söz konusu olmadığı, dikkate alındığından, bu konudaki savunmaya değer verilmemiştir.

Davacı tarafça kötü niyet tazminatı talep edilmiş ise de, dava konusu bono davalılar tarafından icra takibine konu edilmediği gibi takibe koyan bankanın da kötü niyeti sübuta ermediğinden, şartları oluşmayan kötü niyet tazminat talebi reddedilmiştir.

Başkan ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Katip ... e-imzalı