İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/585 K.2023/76

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından Mahkememizin ... esas sayılı dosyasına sunulan dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin merkezi... olan bir ticari işletme olduğu, 02.02.2021 tarihinde İzmir genelinde aşırı yağış nedeniyle sel felaketi yaşandığı, Müvekkilinin adresinde bulunan işyeri 2 katlı ve bodrumu olan bir bina olup, ticari kayıtlarının bulunduğu arşivi de bodrum katta bulunduğu, meydana gelen bu sel felaketi nedeniyle müvekkilinin bodrum katta bulunan arşivini su basarak zarar gördüğü, iş yerinde bulunan bir kısım ticari belgelerin zayi olduğu, anılı zarara ilişkin olarak İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından da tespit yapıldığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Belgelerin saklanması,

saklama süresi” başlıklı 82. Maddesi kapsamında Müvekkil şirketinin, 2018 yılı ve öncesine ait alış faturaları, satış faturaları, pos gün sonları, ödeme ve tahsilat belgeleri, personel özlük evrakları, personel icra evrakları, personel izin evrakları (yıllık izin, ücretsiz izin gibi), personel hastalık izni evrakları, personel avans talebi evrakları, alt bayilik sözleşmelerinin selde kaybolması nedeniyle zayi belgesi verilmesinin talep edildiği görülmüştür.

Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılama neticesinde ... Karar sayılı ilam ile 05/04/2022 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü şeklinde verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nin 16/06/2022 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile Mahkememizce verilen hüküm kaldırılmakla Mahkememizin 2022/585 esasına kaydedilmiştir.

DELİLLER

Bozma öncesi dosyaya kazandırılan İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı, İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü, ... Basım ve Yayım, ... , ... Matabaa ve Font Ofset Matbaa, Muğla Ticaret Sicil İl Müdürlüğü ve Bodrum Vergi Dairesi cevabi yazıları ile davacı vekili tarafından verilen beyan dilekçesi ve bozma sonrası kazandırılan İzmir SGK İl Müdürlüğü'ne, İzmir Gaziemir Vergi Dairesi Müdürlüğü yazı cevapları dosyamız arasında mevcuttur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Uyuşmazlık konusunun 03/02/2021 tarihinde İzmir ilinde meydana geldiği belirtilen aşırı yağış ve bu kapsamdaki sel felaketi nedeniyle davacının ... adresine bulunan iş yerinin bodrum katında bulunan arşivinin su basması sebebiyle 2018 yılı ve öncesi ait alış faturaları, satış faturaları, pos gün sonları, ödeme ve tahsilat belgeleri, personel özlük evrakları, personel icra evrakları, personel izin evrakları (yıllık izin, ücretsiz izin gibi), personel hastalık izni evrakları, personel avans talebi evrakları, alt bayilik sözleşmelerinin zayi olup olmadığı,

davacının bu talebi bakımından haklı olup olmadığı ve istem konusu edilen zayi nedeniyle iptal talebine yönelik şartların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarının incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik açılan zayi nedeniyle iptal davası olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce ... Esas sayılı dosya üzerinden yürütülen tahkikat neticesi 05/04/2022 tarihli ve ... Karar sayılı ilam ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği, hükmün istinafı üzerine İzmir BAM 20 HD'nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilam ile verilen hükmün kaldırıldığı ve tevdi ile tevzisi üzerine yukarıda belirtilen esasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır. Talebin değerlendirilmesine geçmeden evvel şu hususun belirtilmesinde fayda vardır; bahse konu istinaf ilamı ve ilamın kesin nitelikte olduğu göz önüne alındığında talep konusu edilen hususların 6102 sayılı TTK'nın 82/5 maddesi uyarınca yasal saklama süresinin 10 yıl olduğu göz önüne alınarak bu doğrultuda değerlendirme yapılmıştır.

Her ne kadar talep eden tarafça 2018 yılı ve öncesine dair yukarıda belirtilen belgeler yönünden zayi talep edilmiş ise de az önce bahsedilen 10 yıllık süre göz önüne alındığında 2011 yılı öncesine dair faturalar ve sevk irsaliyeleri ile ödeme ve tahsilat belgeleri ile personel özlük evrakları yönünden yasal saklama süresi dolduğundan davacının bunlardan kaynaklı zayi belgesi verilmesinin talep edilemeyeceği yine her ne kadar talep eden tarafça 2011 yılı fatura ve sevk irsaliyeleri yönünden zayi belgesi talep edilmiş ise de bu yıla ilişkin matbaa bilgisinin bildirilmediği gibi personel icra evrakları yönünden zayi talebinin

somutlaştırılamadığından zayi talebinin reddine karar verilmesi gerektiği ve ayrıca alt bayilik sözleşmesi ile post gün sonuna ilişkin talepte bulunulmuş ise de bunların alt bayilerden ve ilgili bankalardan temin edilebilir olduğu ve ayrıca alt bayilik sözleşmesi olarak beyan dilekçesi ile 371 sayfalık alt bayi listesinin sunulduğu,

söz konusu listede isimleri geçenlerin bayi olduğuna dair bunun haricinde başka bir belge olmamakla (davacının üst bayisinden alınabilecek kaşeli ve imzalı belge vs) birlikte itfaiye raporunda da söz konusu hususa dair herhangi bir tespit de yapılmadığı göz önüne alındığında bu zayi talebinin de reddi gerektiği kanaatine varılmış istinaf ilamındaki belirtilen 10 yıllık saklama süresi içerisinde davacı asilin yasa gereği tutmakla yükümlü olduğu ve somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirdiği yönündeki talebin incelenerek dosya kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Uyuşmazlık yönünden zayi nedeniyle iptal talebinin 6102 sayılı TTK'nın 82. Maddesinde aynen "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir” şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamında birlikte değerlendirildiğinde; talep eden tarafından belirtilen adresin kazandırılan müzekkere cevaplarına göre talep eden şirket adresi olduğu, belirtilen olay tarihinde talep edenin iş yerinde bulunan bodrum katta aşırı yağıştan kaynaklı olarak sel baskını olduğu ve bu sel baskını nedeniyle İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığınca tutulan 09/02/2021 tarihli tutanak ile adreste bulunan bodrum kattaki talep eden şirketin arşiv depolarında bulunan muhasebe ve insan kaynakları evraklarının ve muhtelif eşyalarının zarar gördüğü yönünde tespit yapıldığı,

olay tarihi göz önüne alındığında dahi hak düşürücü süre içine iş bu davanın açıldığı, talep eden yönünden 2011 yılı dahil olmak üzere 2018 yılı da dahil talebe konu edilen ve gerek matbaa gerekse de Bodrum Vergi Dairesi cevabi yazısına göre basılıp talep edene verilen ve aşağıda ayrıntısı belirtilen faturaların, sevk irsaliyelerinin, irsaliyeli faturaların, gider pusulalarının, ödeme belgelerinin, tahsilat belgelerinin belirtilen dönemde davacı nezdinde çalışan işçilerden kaynaklı oluşturulan personel özlük evraklarının zayi nedeniyle iptaline yönelik zayi belgesi verilmesine dair davacının talebinin yerinde olduğu,

yasal 10 yıllık saklama süresi göz önüne alındığında 2011 yılı öncesine dair kabul edilenler yönünden saklama süresi dolduğundan zayi belgesi verilmesi yönünde talepte bulunamayacağı, 2011 yılına ilişkin zayi belgesi verilmesi talep edilen fatura ile irsaliyeli faturalar yönünden matbaa bilgisi bildirilmekle birlikte matbaaca verilen cevabi yazıda belirtilen tarihe yönelik basım yapılmadığı,

personel icra evrakları yönünden talebin somutlaştırılamadığı ve alt bayilik sözleşmeleri ile post gün sonuna ilişkin talebin temin edilebilir belgeler olması sebebiyle bu taleplerin kabul edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılarak açılı davanın aşağıda belirtilen belgeler yönünden kısmen kabulüne ve kabul edilen yönünden belgelerin ve evrakların zayi olduğunun tespitine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır