İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/547 K.2022/849

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında 03/07/2021 tarihinde Genel Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, davalının sözleşme uyarınca gerekli yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşmeye aykırı davrandığını, sözleşme uyarınca azami emtia satın alımını yapmadığını, bu nedenle müvekkilince sözleşmenin feshedildiğini, davalıya gerekli bildirimin yapıldığını, müvekkilinin uğradığı müspet zarardan davalının sorumlu olduğunu ileri sürerek, şimdilik 1.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Mahkememizin görevsiz olduğunu, sözleşme ilk imzalandığında taraflarca aylık ürün miktarının henüz belirlenmediğini, müvekkilinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, daha sonra davacı tarafın hukuka aykırı şekilde müvekkilinin bilgisi dışında sözleşmeye aylık ürün adedi kısmına "30" yazdığını, bu kısmın sonradan davacı tarafından doldurulduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

KANITLAR

Kordon Vergi Dairesi, Kadifekale Vergi Dairesi ve Ege Vergi Dairesi'nden tarafların BA/BS formları celbedilmiştir.

GEREKÇE

Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklı zararın tahsiline ilişkindir.

Çekişme, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesinde davalının edimlerini yerine getirip getirmediği, davacının sözleşmeyi tek taraflı şekilde fesihinin yerinde olup olmadığı, davacının müspet zararının oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise miktarının ne olduğu, davacının taraflar arasında imzalanan sözleşmede tahrifatta bulunup bulunmadığı, mahkememizin görevli olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK)

6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır. Buna göre, her iki

tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı

fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Yine aynı Kanunu'un 5/3.

maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk

mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri

uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler karşısında, Asliye Ticaret Mahkemelerinin özel mahkeme

niteliğinde bulunduğu, bu niteliği gereği görev alanının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu

hükümlerine göre belirleneceği ve genel mahkemeler ile arasındaki ilişkinin önceki kanunun

aksine görev ilişkisi olduğu açıktır. Asliye Ticaret Mahkemelerinin çekişmeli yargıdaki görev

alanının TTK’de ve diğer özel kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen davalarla sınırlı

olduğu kuşkusuzdur.

Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4.

maddesinde ticari davaların; mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba

ayrıldığı anlaşılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile

ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nin 4/1.

maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. Nispi ticari davalar

ise, tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili

uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Bir başka ifade ile bu davalar ya bir ticari işletmeyi

ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava

olarak nitelendirilebilirler.

Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde

görüleceği açıktır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 3. maddesinin ilk fıkrasında ise, dava

konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs

varlığına ilişkin davalarda görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu

düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada

değerlendirildiğinde; davacının bayilik sözleşmesinin gereğinin davalı tarafından yerine getirilmemesi nedeniyle bayilik sözleşmesinin

feshedildiğini, bundan kaynaklı olarak zarara uğradığı iddiası ile iş bu tazminat davasını

ikame ettiğini, davalının ise sözleşme ilişkisini kabul ettiği ancak feshin haksız olduğunu, sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle menfi zararının bulunduğunu iddia ettiğinden taraflar arasında bayilik sözleşmesi bulunduğunun ihtilafsız olduğu

anlaşılmıştır.

Taraflar arasında düzenlenen ve davaya konu edilen bayilik sözleşmesi özel hukuk

hükümlerine göre düzenlenmiş, tarafların serbest iradeleriyle akdedilmiş bir sözleşmedir.

Bayilik sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu'nda veya özel yasalarda düzenlenmemiş olmakla

birlikte öğretide kendine özgü bir sözleşme türü olarak kabul edilmekte ve taraflardan birinin

(bayi) diğer tarafın mallarını satmak ve sürümünü artırmak üzere kendi adına ve hesabına

dağıtmayı üstlendiği sürekli çerçeve sözleşme olarak tanımlanmaktadır. Bu tür

sözleşmelerden kaynaklanan davaların ticari dava olduğuna ya da asliye ticaret

mahkemelerinde görüleceğine dair yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle eldeki

davanın ticari dava olarak kabulü için uyuşmazlık konusunun her iki tarafın da ticari

işletmesiyle ilgili olması ve her iki tarafın da tacir olması gerekmektedir.

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas .../... Karar sayılı dosyasında dosyamız davacısı ... hakkında yapılan araştırmada İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odası ile İzmir Vergi

Dairesi Müdürlüklerinin cevabi yazılarına göre davacının tacir ve esnaf olarak sicil kaydının

bulunmadığı, işletme hesabına göre vergi mükellefi olduğu, uyuşmazlık dönemi olan 2021

yılı geliri itibariyle tacir sayılan kimselerden olmadığı, esnaf sayılan kişilerden olduğu bu

sebeple davacının tacir olarak kabul edilemeyeceği, davacı tarafından davalıya karşı ileri

sürülen talep ve talebin dayanağı olan maddi olgular bakımından her iki tarafın tacir olması

ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğmuş olması şartı

gerçekleşmediğinden davanın nisbi ticari dava olarak kabulüne de olanak bulunmadığı, ayrıca somut olayda TTK hükümlerinin veya özel kanun hükümlerinin uygulanmasını gerektirir

ticari bir uyuşmazlıktan söz edilemeyeceği, uyuşmazlığın çözümünün genel mahkemelerin

görev kapsamında kaldığı, bu durumda davaya bakma görevinin asliye hukuk mahkemesine

ait olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi uyarınca görev hususunun dava şartı

olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · E-imza Hakim ... · E-imza