İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/563 K.2024/606

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında 03/12/2020 tarihli "Taşıt Tanıma Sözleşmesi" akdedildiğini; sözleşme süresinin 2 yıl olarak belirlenmiş olup, "taraflarca sürenin bitiminden 03/12/2022'den en geç 90 (DOKSAN) gün önce yazılı olarak yenilenebileceği ihbar edilmediği takdirde, kendiliğinden aynı şartlarda." şeklinde düzenleme olduğunu; ancak davalı tarafça 03/12/2022 tarihine kadar davacı şirkete herhangi bir şeklide sözleşmenin yenilenmeyeceği yahut sözleşmeyi sona erdirme yönünde bir bildirimde bulunulmaması nedeni ile sözleşmenin 03/12/2024 tarihine kadar kendiliğinden uzadığını;

buna karşın davalı şirketin 06/12/2022 tarihli mail ile sözleşmeyi süresinden önce haksız şekilde sona erdirdiğini bildirdiğini; sözleşmeyi haksız şekilde fesheden davalı tarafın cezai şart bedeline katlanmakla yükümlü olduğunu; sözleşmenin 8. Maddesinde "MÜŞTERİ'nin işbu sözleşme ile üstlendiği edinimlere riayet etmemesi ve/veya sözleşmenin süresinden önce feshine sebebiyet vermesi,... durumunda ..., işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir.

Yukarıda sayılan her bir fesih nedeninin gerçekleşmesi halinde,...

Cezai şart bedeli, Taşıt başına ve/veya her bir taşıt tanıma cihazı için 1.000,00 TL+KDV olup yıllık artış oranı (TEFE+ÜFE)/2 olarak hesaplanacaktır." hükmünün yer aldığını; ilgili düzenleme doğrultusunda davalı firmanın 5 adet aktif cihazı için (1.000,00 TL + yıllık artış oranı olan Yİ-ÜFE/2 olarak) cihaz başı ücret 2.812,57 TL olmak üzere toplam 14.062,00 TL cezai şart bedeli hesaplandığını ve müvekkil şirket tarafından 30/12/2022 tarihli ...

Fatura no'lu 14.062,00 TL bedelli fesih faturası kesildiğini; müvekkil şirketin, bütün çabalarına rağmen alacağını davalı şirketten tahsil edemediğini; arabuluculuğa başvurduklarını, ancak arabuluculuk sürecinin de anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek. 14.062,00 TL cezai şart alacağının işlemiş ve işleyecek ticari faiz ile davalıdan tahsili taleplerinin kabulünü, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

KANITLAR

Bursa Ticaret Sicili Müdürlüğü'nden davalı .... Çözüm İstif Makinaları Servis Sanayi Şirketi'nin esnaf veya tacir sayılıp sayılmadığına ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmiştir.

İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birliği'nden davalı .... Çözüm İstif Makinaları Servis Sanayi Şirketi'nin esnaf veya tacir sayılıp sayılmadığına ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmiştir.

İzmir Çekirge Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden davalı .... Çözüm İstif Makinaları Servis Sanayi Şirketi'nin esnaf veya tacir sayılıp sayılmadığına ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmiştir.

SMM Bilirkişi ...'den 02/08/2024 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.

02/08/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;

-Dosya içeriği ve ekleri ile davacı tarafa ait incelemeye esas yıllar ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde yapılan incelemeler neticesinde hususlar tespit edilmiştir;

Taşıt Tanıma sistemi Sözleşmesi:

Açılan davanın tarafları arasında akdedilmiş olan sözleşmenin tarihi 03/12/2020 olarak okunmaktadır. Bu sözleşmenin;

-2. maddesi ile sözleşme süresinin 2 yıl olacağı, taraflarca sürenin bitiminden en geç 90 gün önce yazılı olarak yenilenemeyeceği ihbar edilmediği takdirde, kendiliğinden aynı şartlarda uzayacağı;

-3. maddesi ile sözleşmenin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, davalı/müşterinin davacı/satıcıdan ariyeten almış olduğu ekipmanları en geç 1 ay içerisinde aynın iade edeceği;

-8. maddesi ile TTS sistemine dahil olan araçların, sözleşme süresinden önce sistemden çıkması halinde Cezai Şart bedeli taşıt başına ve/veya her bir TAŞIT TANIMA CİHAZI için 1.000,00 TL + KDV olup yıllık artış oranı (Yİ-ÜFE+TÜFE/2) olarak hesaplanacağı ve hesaplanan bedelinin, takip eden ayın 10'unda tahsil edileceği; hususları imza altına alınmıştır.

Dava taraf, incelemeye esas 2020, 2012, 2022 yıllarında e-defter mükellefi olup, oluşturulmuş defter-i kebir ve yevmiye defterleri beratları tarafımıza ibraz edilmiştir. Basılı defterleri olan Envanter defterlerinin tasdik bilgileri tablo ile sunulu olduğu gibidir. Ticari defterlerin açılış tasdiklerinin TTK 69. ve VUK 220. ve 225. maddelerinde öngörülen yasal süreler içerisinde yaptırılmış olduğu tespit edilmiştir. Defterlerinin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu tespit edilmiştir. Defterleri, kayıtları yönünden birbirini doğrulayacak şekilde istikrarlıdır.

Defterlerin delil niteliğinin nihai takdiri Mahkemeye aittir.

Davacı şirket ticari defterlerinde; davaya konu edilen 30/12/2022 tarihli, 14.062,00 TL tutarlı ... no'lu Sözleşme Fesih Faturası, 30/12/2022 tarih ve ... yevmiye madde numaralı kayıt ile mevcuttur. Bu faturaya ilişkin tahsilat kaydı görülmemiştir.

Toparlamak gerekir ise; taraflar arasında akdedilmiş olan 03/12/2020 tarihli sözleşmenin 2. maddesi gereği sözleşmenin fesih ihbar tarihi 03/09/2022 olarak hesaplanmakla birlikte; dosya içeriğinde davalı tarafça fesih bildirimi yapıldığına dair herhangi bir belge görülememiştir.

Davacı taraf bağlı kayıtlarından temin edilen davalıya ait araçlar ve bu araçlar için verilmiş olan kart numaraları aşağıdaki gibidir:

Müşteri Kodu Müşteri Adı Plaka Kart No

... .... ... ...

... .... ... ...

... .... ... ...

... .... ... ...

... .... ... ...

Mahkemece davacının talebinin yerinde görülmesi yönünde kanaat oluşması halinde uygulanması gereken cezai şart bedeli aşağıdaki gibi hesaplanmıştır:

1.yıllık artış oranı = Yi-Üfe % + Tüfe % = 79,89 + 36,08 = 115,97 = 57,98 %

2 2 2

1.yıllık artış tutarı = 1.000,00.-TL X %57,98 = 579,80.-TL

2.yıllık artış oranı = Yi-Üfe % + Tüfe % = 97,72 + 64,27 = 161,99 = 80,99 %

2 2 2

2.yıllık artış tutarı = 1.000,00.-TL X %80,99 = 809,90.-TL

Her bir araç için hesaplanan tutar = 2.389,70.-TL

5 araç için hesaplanan toplam tutar = 11.948,50.-TL

KDV %18 = 2.150,73.-TL

Toplam 14.099,23.-TL Taleple bağlılık ilkesi gereği hesaplanan tutar 14.062,00 TL Olarak tespit edilmiş olan tespitlerin takdirinin Mahkemeye ait olduğu kanaatine varılmıştır.

GEREKÇE

Dava; taraflar arasında bulunan sözleşmesinin, davalı tarafça süresinden önce feshi nedeniyle sözleşme gereğince ödenmesi gereken cezai şartın tahsili davasıdır.

Öncelikle taraflar arasında hukuki ilişki olup olmadığı, varsa hukuki ilişkinin niteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeble de davacı ve davalının ileri sürmüş olduğu iddialar, vakıalar ve bunları ispat edip etmedikleri ve ispat yükünün kimde olduğu hususuna değinmekte yarar vardır.

HMK. 190. maddesi "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir."

Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir. " hükmü mevcuttur.

İleri sürülen bir önermenin doğruluğu hususunda kanaat oluşturmak için bir nedenselliğin ortaya konulması olarak tanımlanabilen ispat, yargılama hukuku açısından dava konusu hakkın ve buna karşı yapılan savunmanın dayandığı vakıaların var olup olmadıkları hakkında mahkemeye kanaat verilmesi işlemidir.

İspatın konusu olan vakıalar, hukuk açısından doğrudan önem taşıyan veya dolaylı olarak önem taşıyan vakıalar olarak ayrılabilir. Hukuk açısından doğrudan önem taşıyan olaylar; hukuken hakların ve hukuksal ilişkilerin doğumu, değişmesi, işlemez duruma gelmesi, doğumunun engellenmesi veya doğduktan sonra düşmesine yol açan olaylardır.

Hukuk açısından dolayısıyla önem taşıyan ve "emareler (belirtiler)" olarak da tanımlanan olaylar ise; hak ve hukuksal ilişkilerde yukarıda belirtilen durumların meydana gelmiş olduğu, kendilerinden olağan yaşam deneyimleri kuralları uyarınca anlaşılabilen, bir başka deyişle bir eylemsel karine bağının kurulmasına olanak veren olaylardır.

Emareler, ancak hâkimin delilleri serbestçe değerlendirme (takdir) serbestisinin bulunduğu (HMK. madde 198), bu serbestinin özel kurallar ile sınırlanmamış olduğu (HMK. madde 200 ve 201 gibi) durumlarda ispat konusu olabilir. (Bilge Umar. (1980), İspat Yükü, (2. Baskı), Büyükçekmece, Kazancı Matbaacılık Sanayi. sf. 19.)

İspatın, doğrudan delil göstererek ispat ve dolaylı ispat olarak ayrıma tabi tutulup, dolaylı ispatın emareler ile ispat olarak değerlendirildiği, bu kapsamda emareyi bir delil vasıtası olarak değil, ispata yardımcı, kanuni maddi unsura uymayan yabancı vakıalar olarak nitelendirildiği de görülmektedir. (M. Kamil Yıldırım; (1990), Medeni Usul Hukukunda Delillerin Değerlendirilmesi, İstanbul, Kazancı Kitap Ticaret. sf. 120, 121.)

İspat yükü belli bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğinin anlaşılamaması, yani olayın ispatsız kalması yüzünden hâkimin aleyhte bir kararıyla karşılaşma tehlikesidir. Bu tanımda asıl davayı kaybetmek tehlikesinden değil, hâkimin aleyhte bir kararı ile karşılaşma tehlikesinden bahsedilmesi dikkate değerdir. Zira yalnızca davanın asıl konusu bakımından değil, aynı zamanda bir ön sorun veya bir ara sorun hakkında da iki tarafın birbirine zıt olarak ileri sürdükleri olayların hiçbirinin ispat edilememesi olasılığı vardır. Bu durunda hâkimin yapacağı iş söz konusu sorun bakımından ispat yükünü taşıyan tarafın, o sorunda ileri sürdüğü istemi reddetmek olacaktır. (Umar; İspat Yükü, sf. 3)

İspat yükü taraflar için bir yükümlülük (mükellefiyet) değil, sadece bir yüktür (külfettir). Taraf kendisi tarafından ispatı gereken bir vakıayı ispat edemezse, karşı taraf (ve mahkeme) onu mutlaka ispat etmesini isteyemez (yükümlülük). Bilâkis kendisine ispat yükü düşen taraf, o vakıayı ispat edememiş sayılır; meselâ, kendisine ispat yükü düşen ve fakat bunu yerine getiremeyen taraf davacı ise, davasını ispat edememiş sayılır ve dava bu nedenle reddedilir. (Kuru; Arslan; Yılmaz; sf. 370.)

Dosyaya sunulan taşıt tanıma sistemi sözleşmesi incelendiğinde sözleşmede davalı tarafın kaşe ve imzasının bulunduğu, davalı tarafça imza ve kaşeye ilişkin herhangi bir itiraz sunulmadığı anlaşıldığından taraflar arasında ticari ilişki olduğu sonucuna varılmıştır.

Davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede "Ticari defterlerin açılış tasdiklerinin TTK. 69. ve VUK. 220. ve 225. maddelerinde öngörülen yasal süreler içerisinde yaptırılmış olduğu tespit edilmiştir. Defterlerinin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu tespit edilmiştir. Defterleri, kayıtları yönünden birbirini doğrulayacak şekilde tutulduğu, Davacı şirket ticari defterlerinde; davaya konu edilen 30/12/2022 tarihli, 14.062,00 TL tutarlı ... no'lu Sözleşme Fesih Faturası, 30/12/2022 tarih ve ... yevmiye madde numaralı kayıt ile mevcut olduğu, bu faturaya ilişkin tahsilat kaydı görülmediği." tespit edilmiştir.

HMK.'nın 222/1. fıkrası uyarınca taraf defterlerinin incelenmesinin kabul edildiği, kesin süre içinde ticari defter ve kayıtların ibraz edilmemesi veya bulunduğu yerin bildirilmemesi ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz edilmeme hakkında kabul edilebilir bir mazeret gösterilmediği takdirde, söz konusu ticari defter ve kayıtlara delil olarak dayanılmaktan vazgeçmiş sayılacağının, karşı tarafın ticari defter ve kayıtlarını sunması halinde,

28/07/2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı yasanın 23. maddesi ile değişik HMK.'nın 222/3. fıkrası uyarınca karşı tarafın HMK.'nın 222/2. fıkrasına uygun olarak tutulmuş ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edileceğinin, defterinin sunulmasına yönelik usulüne uygun ihtar yapılmasına rağmen davalı defterlerinin dosyaya sunulmadığı,

davalı tarafın ticari defterlerini dosyaya sunmaması durumunda davacının usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerinin lehine delil olarak kabul edilebileceği, davacının ticari ilişkiyi ispat ettiği hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Katip... e-imzalı Hakim... e-imzalı