İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/9 K.2024/263

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davanın her ne kadar TBK. Haksız fiil sorumluluğuna dayanılarak açılmışsa da, davacı tarafın araç ruhsatının incelendiğinde ticari araç olduğunun anlaşılacağını, davalı tarafın ise aracının tır olup, davalı yanın aracı da ticari araç niteliğinde olduğunu, bununla birlikte, zarar veren aracın ticari araç niteliğinde olması durumunda dava konusu haksız fiilin TTK.

3. maddesi uyarınca ticari iş sayılmasının mümkün olacağını, tarafların araçlarının ticari olması ile araç sahiplerinin tüzel kişi olduğunu, bu sebeple avans faizinin talep edilebileceğini, bu nedenle görevli mahkemelerin asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, davaya konu kaza ... ilçesinde gerçekleşmişse de, haksız fiilden zarar gören konumda olan davacı tarafın resmi adresinin ... olup, HMK.

16. maddesi gereği yetkili mahkemelerin İzmir mahkemeleri olduğunu, davalı tarafların adreslerinin bilgilerine ulaşılamadığından öncelikle mahkemece sorgulama yapılarak davalıların Mernis/Mersis adreslerine tebligat çıkartılması,

davalıların Mernis/Mersis adresinin bulunmaması halinde adres araştırması yapılarak davalıların tebligata yarar adreslerine bu davanın tebliğ edilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, 22/08/2022 tarihinde davacı tarafa ait olan ... plakalı araç kırmızı ışıkta beklerken, maliki ve sürücüsü davalılar olan ... plakalı araç, davacı tarafın aracına çarptığını ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, kaza tespit tutanağı incelendiğinde, ... plakalı kusurlu araç sürücüsü trafik lambalarında sağa dönüş yapacağı sırada açıyı geniş alması sonucu davacı tarafın aracına çarptığını kabul ettiğini,

davacı tarafın kaza nedeniyle araç mahrumiyeti yaşatığını, davacı tarafın aracında KDV dahil 51.755,95 TL hasarın meydana geldiğini, oluşan hasar kaydı göz önünde bulundurulduğunda, davacı tarafın aracını kullanamaması ve araç mahrumiyetinin sabit olması,

davacı tarafın yapabileceği ve gidebileceği bir çok işinden de mahrum kalması nedeniyle, davalı tarafın sorumsuzluğunun tartışmasız olduğunu, davacı tarafın meydana gelen trafik kazası sonrasında aracını tamirat servise bırakmış olup bu nedenle aracında yararlanamamış olduğunu ve araç kiralamak durumunda kalmış olduğunu, söz konusu talepleri için ikame araç kiralandığına dair belge ve delil sunulmamış olmasının önem arz etmemekte olduğunu, davacı tarafın araç mahrumiyeti için Sigorta Eksperi görevlendirilerek araç için ikame araç bedeli talep edilip edilemeyeceği hususunda Uzman Raporu da alındığını,

bu rapora göre ikame araç bedelinin 30.659,00 TL olabileceğinin tespit edildiğini, HMK.'nın 293. maddesine göre de taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak, uzmanından bilimsel mütalaa alınabileceğini, bu rapor karşılığında KDV dahil 500,00 TL eksper ücreti faturası ödediğini, bu bedelin yargılama giderlerinden sayılmasının gerekmekte olduğunu, uyuşmazlık gereği ... sayılı arabuluculuk büro numaralı ve ...

Arabuluculuk numaralı dosya üzerinden arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, fakat anlaşma sağlanamaması nedeniyle dava açmak zorunda kalmış olduklarını, açıklanan tüm hususlar çerçevesinde davacı tarafa ait araçta oluşan hasar nedeniyle davalı tarafın sorumluluğunun bulunmakta olduğunu, açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı mahkemece re'sen gözetilecek sebeplerle, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere, HMK.

107. maddesine göre belirsiz alacak davası uyarınca, mahkemece toplanacak deliller ışığında dava değeri artılacak olup, harca esas değer olarak şimdilik 100,00 TL ikame araç bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; olay tarihinde kendisinin davalı konumunda bulunan ...

Uluslararası şirketinde şoför olarak çalıştığını, kendisinin şirkete ait araçta şoför olarak çalıştığı için İzmir'e gitmiş olduğunu, sevk ve idaresinde bulunan araçla kaza olduğunu, ancak kaza sonrası olay yerinde davacı taraf ile anlaşmış olduklarını, davacı tarafın aracında meydana gelen maddi hasarı sigortanın karşılamış olduğunu, dolayısıyla olayda kendisinin de mağduriyetinin söz konusu olduğunu, bu kazadan sonra da çalışmakta olduğu ...

Turizm şirketindeki işinden çıkışını verdiklerini, şu anda şirkette de çalışmıyor olduğunu, başka yerde çalışamadığını, dolayısıyla araç, yani kazaya maruz kalan araç şirketin aracı olduğunu, kendisinin sadece şoför olarak çalıştığını, açıklanan nedenle karşı tarafın tarafın aracındaki bütün hasarı ve tamiratı sigorta şirketi tarafından giderinin karşılandığını, bu nedenle kendisinin aleyhine açılan bu davaya cevap verdiğini yeterince mağduriyetinin söz konusu olduğunu, bu nedenle aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiğini, açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı, kendine açılan davanın reddine karar verilmesini,

mahkemenin takdirine bırakarak, talebini iletmiştir.

KANITLAR

Türkiye Noterler Birliği'nden Trafik Tescil'den araçların bilgileri celp edilmiştir.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nden ilgili araca ait tramer bilgileri celp edilmiştir.

Dava dışı ... Sigorta Anonim Şirketi'nden ilgili araca ait belgeler celp edilmiştir.

Trafik Bilirkişi ..., Makine Mühendisi Bilirkişi ...'den oluşan bilirkişi heyetinden, 02/08/2023 tarihli bilirkişi heyet raporu alınmıştır.

Trafik Bilirkişi ..., Makine Mühendisi Bilirkişi ...'den oluşan bilirkişi heyetinden, 09/01/2024 tarihli bilirkişi heyet ek raporu alınmıştır.

Davacı vekili 05/03/2024 tarihli Dava Değeri Arttırım Dilekçesiyle dava değerini arttırmış ve aynı tarihte harcını yatırmıştır.

-02/08/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;

*... plakalı araç sürücüsü ... dönüş kurallarına uymadığı ve kavşakta karşı istikamette kendisine kırmızı yandığı için bekleyen araca çarptığı için kazanın oluşumunda etken,

*... plakalı araç sürücüsü ... kabil kural ihlalinde bulunmadığından dolayı kazanın oluşumunda etken değil ise de;

*... plakalı davacı aracının tamir müddetinin 15 gün olduğu;

*15 günlük ikame araç bedelinin 26.550,00 TL (KDV dahil) olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

-09/01/2024 tarihli bilirkişi heyet ek raporunda özetle;

*... plakalı araç sürücüsü ... sağa dönüş kurallarına uymadığı ve kavşakta karşı istikamette kendisine kırmızı yandığı için bekleyen araca çarptığı için kazanın oluşumunda etken,

*... plakalı araç sürücüsü ... kabil kural ihlalinde bulunmadığından dolayı kazanın oluşumunda etken değil ise de;

*... plakalı davacı aracın tamir müddetinin 15 gün olduğu;

*15 günlük ikame araç badelinin 26.550,00 TL (KDV dahil) olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

*Kök rapor ile Ek rapor arasında herhangi bir değişiklik olmamıştır.

GEREKÇE

Dava; davacı aracında meydana gelen ikame araç bedeli zararı ve ekspertiz ücreti zararının karşı taraf araç sürücüsü ve işleteninden tahsili davasıdır.

Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. maddesinde, "işletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur", aynı yasanın 85/1. maddesinde, "bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı", aynı yasanın 85/son maddesinde ise, "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın amacı A.1 maddesinde "Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir." şeklinde belirlenmiştir.

Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde "sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür.

Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır." şeklinde düzenlenmiştir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün 29355 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı KTK.'nın 90. maddesinde "Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir.

Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır." şeklindeki düzenleme ve zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamı dışında bulunan hallerin düzenlendiği 92/i maddesindeki "Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler." şeklindeki düzenleme Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarihinde 2019/40 E.-2020/40 K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. maddesinin

birinci cümlesinde yer alan "...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…" ibaresi ile ikinci cümlesindeki "…ve genel şartlarda…" ibaresinin ve 92. maddesinin (i) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ile zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarına göre belirleneceğine dair düzenleme iptal edilmiştir. T.C.

Anayasası'nın 153/6. maddesinde, "Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar." düzenlemesi mevcut olup, bu düzenlemenin doğal sonucu olarak Anayasa Mahkemesi'nce bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiğinin bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülmeyeceği kabul edilmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin somut norm denetimi neticesinde verdiği iptal kararlarının Resmî Gazete'de yayımlanması ile sonuç doğuracağı ve eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği uyulması zorunlu yargısal içtihatlar ile kabul edilmiştir.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen "usuli kazanılmış hak" olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnalarının bulunduğu, yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması,

benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesi'nce iptaline karar verilmesi hallerinde, usulü kazanılmış hakka göre değil, İBK'na veya geçmişe etkili yeni kanuna ya da Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebileceği (HGK.'nın 21.01.2004 tarihli ve 2004/10-44 E., 19 K..

03.02.2010 tarihli ve 2010/4-40 E., 2010/54 K.), dolayısıyla bilirkişi raporları alındıktan ve bu raporlar nedeniyle taraflar lehine oluşan usulü kazanılmış hakka göre değil sonra Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilmesi gerektiği, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin ... Esas,... Karar sayılı, ... Esas, ...

Karar sayılı emsal kararlarında da belirtildiği üzere Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan iptal kararı sonrasında oluşan yeni duruma göre KTK.'nın 90. maddesi hükmü dikkate alındığında, zarar gören hak sahiplerinin zarar veren 3. kişilerden ve sigorta şirketinden talep edebilecekleri tazminatın kapsamının belirlenmesinde kullanılacak yöntem ve ölçütler konusunda kısıtlama bulunmadığından,

üçüncü kişi olan davacının uğradığı hasar zararının tespitinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınarak yerel piyasa koşulları, yedek parça ve servis maliyetleri, kazalı parça ve yeri, işçilik maliyetleri, KDV dikkate alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde.

22/08/2022 tarihinde davacı tarafa ait olan ... plakalı araç kırmızı ışıkta beklerken, maliki ve sürücüsü davalılar olan ... plakalı araç, davacı tarafın aracına çarptığını ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, bilirkişi raporunda açıklanan gerekçelerle davalıya ait aracı kullanan sürücünün kusurlu olduğu, davacının bu trafik kazasının oluşumunda herhangi bir etkisinin bulunmadığını, ... plakalı davacı aracın tamir müddetinin 15 gün olduğu, 15 günlük ikame araç badelinin 26.550,00 TL (KDV dahil) olduğunun bildirildiği,

davacı vekili tarafından ikame araç bedelinin davacıya ait aracın serviste daha uzun süre kalması nedeniyle daha fazla hesaplanmasına ilişkin itirazları ise davada talep edilen ikame araç bedeli araç mahrumiyet gideri olması, yargıtay emsal içtihatlarında araç hasarının onarımı için gerekli makul tamir süresi ve serbest piyasa koşullarına göre ikame araç için ödenmesi gereken günlük kira bedelinin ne olacağı gözetilmesinin gerektiği,

ikame araç (araç mahrumiyeti) hesabı yapılacağı ve belge sunma zorunluluğu bulunmadığı kabul edilerek araç hasarının onarımı için gerekli makul tamir süresi ve serbest piyasa koşullarına göre ikame araç için ödenmesi gereken günlük kira bedelinin dosyaya sunulu bilirkişi raporu ile tespit edildiği anlaşılmakla reddine karar verildiği,

6102 sayılı TTK.'nın sigorta sözleşmelerine ilişkin genel hükümlerin düzenlendiği kısmında yer alan 1426/1. maddesinde "sigortacı, sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar tarafından, rizikonun, tazminatın veya bedel ödeme borcunun kapsamının belirlenmesi amacıyla yapılan makul giderleri, bunlar faydasız kalmış olsalar bile,

ödemek zorundadır" düzenlemesi uyarınca davacı tarafından zararın tespiti için araç üzerinde yapılan eksper incelemesine neticesinde ödenen (ve belgesi sunulu) ekspertiz ücretinin de anılan kanun hükmü kapsamında yargılama giderleri içinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla davacının davasının kabulüne, zarar veren araç ticari nitelikte olduğundan haksız eylemin de TTK.'nın 4. maddesi uyarınca ticari iş niteliği taşımasına göre temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip... e-imzalı Hakim... e-imzalı