İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/116 K.2022/470

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı, dava dilekçesinde özetle; tarafına ait ... .../... ... adresindeki ...isimli ... ticaret sicil nolu ticari işletmesine ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere defterinin kayıp olduğunu fark ettiğini, ticaret sicil müdürlüğünden terk işlemlerini yapabilmeleri için Genel Kurul Toplantı ve Müzakere defterinin zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini dava ve talep ettiği görülmüştür.

Davacıya ...isimli ... sicil nolu ticari işletmesine ait olduğunu beyan ettiği genel kurul toplantı ve müzakere defterinin hangi matbaada bastırıldığına ilişkin matbaa bilgilerini ve onayının hangi noterliklerde yapıldığına ilişkin bilgileri bildirmek üzere kesin süre verildiği, davacı tarafından verilen kesin süre içerisinde Genel Kurul Toplantı ve Müzakere defterinin kırtasiyeden matbu olarak alınıp noterde onaylatılan defter türü olduğu , ancak hangi noterde yaptırdığının hatırlamadığını, bu nedenle elinde mevcut bir bilgi ve belge bulunmadığını beyan ettiği görülmüştür.

Davacının tacir araştırmasının yapıldığı, İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünün 16/02/2022 tarihli yazısında davacının tacir kaydına rastlanmadığının bildirildiği görülmüştür.

Çiğli Vergi Dairesi Müdürlüğünün 17/02/2022 tarihli yazısında ise davacının 05/02/2008-31/07/2008 tarihleri arasında gelir vergisi mükellefi olduğu bildirlmiştir.

İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinin 15.05.2022 tarihli yazısında davacının 12.08.2008 kayıt tarihli bakkal mesleğinin devam ettiğinin bildirildiği görülmüştür.

Dava ; TTK' nun 82. maddesi uyarınca davacıya ait ticari işletmeye ait genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kayıp olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nun 82. Maddesinde, “ (1) Her tacir; a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b) Alınan ticari mektupları,c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini,d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyai öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir....” düzenlenmesi mevcuttur.

Tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın su baskını, deprem, gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içerisinde zayi olduğu takdirde bu durumun öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yetkili asliye ticaret mahkemesine dava açılarak zayi belgesi istenmesi zorunludur.

Davacının tacir olup olmadığının araştırılması için İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğüne, Çiğli Vergi Dairesi’ne, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odasına yazılan müzekkerelere verilen cevapta davacının esnaf olduğu, ticaret sicile kayıtlı olmadığ ve tacir sayılmadığı anlaşılmıştır.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, esnaf olan davacı tarafça ticari işletmesine ait genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kayıp olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de; TTK 82 maddesindeki zayi belgesi verilmesine ilişkin düzenlemenin yalnızca tacirler için hüküm ve sonuç doğuracağı, davacının tacir sıfatını haiz bulunmadığından eldeki davayı açma ehliyetinin bulunmadığı, Yargıtay 11. HD’nin 2016/9303 esas, 2018/1919karar sayılı 13/03/2018 tarihli, 2017/5209 esas 2019/2129 karar sayılı 13/03/2019 tarihli emsal kararlarının da aynı doğrultuda olduğu anlaşılmakla davanın aktif husumet yokluğu nediniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.