İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/192 K.2021/687

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 30.04.2020 tarihinde İzmir ili ...

İlçesinde davalı sigorta şirketi ... poliçeli ... plakalı aracın müvekkile ait ... plakalı park halinde bulunan aracına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın oluşumunda davalı şirket poliçelisinin %100 kusurlu olduğunu, bu kaza nedeniyle müvekkilinin aracında 7.618,38-TL'lik hasar oluştuğunu, müvekkilin aracının BMW marka 2015 model F20 model olduğunu, aracın kazasız hali ile piyasa rayiç bedelinin 275.000-TL civarında olduğunu ve aracın kaza tarihinde 27.960 km'de olduğunu,

kaza sebebiyle aracın kaportasında onarım işlemleri yapılarak araçta değer kaybı oluştuğunu belirterek müvekkilin aracında oluşan değer kaybının şimdilik 5.000,00-TL'sinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından dava tarihinden önce 03.02.2021 tarihinde değer kaybı bedeli olarak 5.931,54-TL ödeme yapıldığını bu nedenle davanın reddedilmesi gerektiğini, mahkeme aksi kanaatte ise kazaya sebep olan araçların kusur durumlarının tespit edilmesi gerektiğini, değer kaybı hesaplamasının Trafik Sigortası Genel Şartları ekinde yer alan kriterlere göre yapılması gerektiğini, değer kaybı taleplerinin maddi teminat limitlerinin en fazla 415 ine kadar olabileceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

1-İzmir Arabuluculuk Bürosunun.../... Dosya .../... Arabuluculuk numaralı Arabuluculuk Son Anlaşamama Tutanağı, 2-... Sigorta Anonim Şirketi nezdinde ... plakalı araca ait olarak düzenlenen ... numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi, 3-Hasar dosyası, 4-Dava konusu trafik kazasına karışan araçlara ait ruhsat fotokopileri, 5-30/04/2020 tarihli trafik kazası tespit tutanağı, 6-... ve ... plakalı araçlara ait trafik tescil kayıtları, 7-... plakalı araca ait Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi nezdinde bulunan tramer kaydı, 8-Trafik alanında uzman ve otomotiv alanında uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetinin 28/07/2021 havale tarihli raporları, 9-Sair deliller.

DAVA KONUSU

Açılan dava, 30/04/2020 tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası neticesinde davacı ... ...'a ait ... plakalı araçta meydana gelen hasar nedeniyle oluşan değer kaybı bedeli miktarının belirlenmesi ile belirlenecek değer kaybı bedelinin davalıdan tazmini ile davacıya verilmesi taleplerine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Haksız fiil, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 maddesinde; ''Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.'' şeklinde düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un 50. maddesinde ise ''Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.'' hükmü yer almaktadır.

Haksız fiil öğretide hukuka aykırı zarar verici fiil olarak tanımlanmakta ve unsurları; eylem, hukuka aykırılık, zarar, kusur ve illiyet bağı olarak belirlenmektedir. Buna göre haksız fiilden bahsedebilmek için hukuka aykırı bir eylem bulunmalı, bu eylemden bir zararın doğması zararlandırıcı eylemde bulunan kişinin kusurlu bulunması ve zarar ile kusur arasında illiyet bağının olması gerekmektedir.

Bu beş unsurun varlığı halinde zarar veren kişi eylemden dolayı zarara uğrayan kişi ya da kişileri maddi ve manevi zararlarını karşılamak durumundadır. Türk Medeni Kanunu’nun 6.maddesine göre haksız fiilin unsurlarını ispat etme yükü davacıdadır. Davacı zararı haksız eylemi ve zarar ile haksız eylem arasındaki illiyet bağını ispat etmek durumundadır.

Hakim, kusurlu veya hukuka aykırı bir fiili ile başkasına zarar verenin kusur durumunu, zararın ağırlını ve oluşan durumun özelliklerini gözeterek uygun ve hakkaniyete uygun bir tazminat belirler.

Haksız fiiller meydana geldikleri anda hukuki sonuç doğurur ve zarara neden olanların zararı tazmin borcu haksız fiil tarihinde ortaya çıkar. Haksız fiilin unsuru olan zarar, zarar görenin malvarlığında rızası dışında meydana gelen azalma ile zarar verici fiil olmasa idi bulunacağı durum arasındaki farktır ve zarar haksız fiilin meydana gelmesi ile gerçekleşmiş sayılır.

Zarar verenin ve diğer sorumluların zararı tazmin yükümlülüğü herhangi bir ihbara ve ihtara gerek kalmaksızın olay tarihinde doğar. Haksız fiile bağlanan hukuki sonuçlar haksız fiil tarihi esas alınarak belirlenir ve bu nedenle haksız fiillerde olay tarihinde yürürlükte bulunan hukuk kuralları uygulanır. Başka bir deyişle zararın belirlenmesinde olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekmektedir.

Sorumluluk sigortaları 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1473. ve devamı maddelerinde ''Sigortacı sorumluluk sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar tazminat öder.'' şeklinde düzenlenmiştir.

Sorumluluk sigortalarında sigorta şirketi tarafından zararı karşılanan kişi sigorta sözleşmesinin tarafı değildir. Sigorta ettiren kendisi ya da sorumluluğu altında bulunan kişiler tarafından üçüncü kişilere verilecek zararları sigorta şirketine ödediği prim karşılığında sigorta ettirmektedir. Sorumluluk sigortası, sigorta ettirenin üçüncü kişilere vereceği zararları teminat altına alırken hem üçüncü kişiyi hem de sigortalıyı koruma altına alan bir sigorta türüdür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1473. ve 1486. maddelerinde yapılan düzenlemeye göre sorumluluk sigortalarını isteğe bağlı sigortalar ile zorunlu sigortalar olarak ikiye ayırmak gerekir.

Tehlike sorumluluklarında üçüncü kişilerin zararının karşılanması amacıyla bazı alanlarda kamu yararı ve zarar görenlerin korunması gerekçesi ile sorumluluk sigortası yaptırmak yasal zorunluluk haline getirilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun da 1483 ve 1484. maddelerinde de zorunlu sorumluluk sigortalarında uygulanacak hükümler ayrıca düzenlenmiştir.

Bu düzenlemelere göre zorunlu sigortalarda sigorta şirketinin zarar gören üçüncü kişiye karşı olan sorumluluğu kanundan doğan bir sorumluluktur. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 13. maddesi ile bazı hallerde Bakanlar Kurulu'na da zorunlu sigortalar ihdas etme yetkisi verilmiştir. Zorunlu sorumluluk sigortalarının kamu yararı taşıması ve yapılmasının yasa ile zorunlu kılınması nedeniyle zorunlu sigortalarda zarar görenlerin korunması amacıyla bazı düzenlemeler yapılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, ''İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.'' hükmüne, aynı Kanun'un 85/1. maddesinde, ''Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.'' hükmüne,

aynı Kanun'un 85/son. maddesinde ise, ''İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.'' hükmüne yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1. maddesinde de, ''sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.'' düzenlemesi yapılmıştır.

Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir. (EREN Fikret, Borçlar Hukuku, 9. B, s. 631 vd.; KILIÇOĞLU Ahmet, Borçlar Hukuku, 10. B., s. 264 vd.).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hâkimin taktirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nın 91. maddesiyle de; işletenin aynı Kanun’un 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatları kapsamında değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. maddesinde; ''Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.'' hükmü düzenlenmiştir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5. Bölümünde belirtilen 'Kapsama Giren Teminat Türleri' başlığı altında bulunan (a) bendinde 'Maddi Zararlar Teminatı' kapsamında araçta meydana gelen değer kaybı da sayılmıştır.

İlgili maddede Maddi Zararlar Teminatı; ''Hak sahibinin bu genel şartta tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalmadır.'' olarak tanımlanmıştır.

İzmir İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Şubesine müzekkere yazılarak kazaya karışan araçlara ait ruhsat ve tescil belge ve bilgileri dosya arasına alınmıştır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine müzekkere yazılarak davacı tarafa ait araca ilişkin tramer kayıtları temin edilmiştir.

Davalı sigorta şirketine müzekkere yazılarak, sigortalı araca ait Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinin, dava konusu trafik kazasına ilişkin olarak davacı tarafça şirkete yapılan başvuru dilekçesi, dilekçenin şirkete ulaştığı tarihi gösterir tebligat evrakı, varsa açılmış olan hasar dosyası ve varsa davacı tarafa yapılan ödeme ödeme evraklarının eksiksiz olarak mahkememize gönderilmesi istenilmiş, müzekkere cevabında gönderilen evrak ve kayıtlar dosya arasına alınmıştır.

Gerekli bilgi ve belgelerin temini akabinde dosyanın bir trafik alanında uzman bir otomotiv alanında uzman bilirkişiden oluşan heyete tevdi ile dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, 30/04/2020 tarihli trafik kazası tespit tutanağı, davalı sigorta şirketi nezdinde dava dışı Eshot Genel Müdürlüğüne ait ... plakalı araca ilişkin olarak düzenlenen ... numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi, dava konusu 30/04/2020 tarihli trafik kazasına ilişkin olarak davacı ...

TC Kimlik numaralı ... ... tarafından şirkete yapılan başvuru dilekçesi, dilekçenin şirkete ulaştığı tarihi gösterir tebligat evrakları, yapılan başvuru sonucunda varsa açılan hasar dosyası ve varsa davacıya yapılan ödemeleri gösterir evrak ve kayıtlar, ... plakalı araca ait tramer kaydı, ...

Otomobil Anonim Şirketi İzmir Şubesi nezdinde bulunan 14/05/2020 tarihli ... ve ... numaralı ... ... adına kesilen faturalar ve sair deliller göz önünde bulundurularak, ... plakalı araç sürücüsü ile ... plakalı araç sürücülerinin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun hangi maddelerini ihlal etmek suretiyle dava konusu olan ve 30/04/2020 tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasının oluşumuna sebebiyet verdikleri hususu ile trafik kazası sonucunda ... plakalı arata oluşan değer kaybı bedelinin yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda aracın dava konusu kazadan önceki hasarsız ikinci el bedeli ile kazadan sonraki hasarlı ikinci

el bedeli arasındaki fark esas alınmak suretiyle belirlenerek düzenlenecek raporun mahkememize sunulması istenilmiş, bilirkişi heyeti 28/07/2021 havale tarihli raporlarında sonuç olarak, ... plakalı araç sürücüsünün 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/b. ve 56/1-a. maddelerini ihlal etmek suretiyle dava konusu trafik kazasının oluşumuna sebebiyet verdiğini,... plakalı araç sürücüsünün ise kazanın oluşumuna etken herhangi bir kural ihlali yapmadığını, 30/04/2020 tarihli kaza nedeniyle davacıya ait BMW 1.16 İ 2015 model otomobilde 10.000,00-TL değer kaybı zararı oluştuğunu mütalaa etmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen raporda, araçta meydana gelen hasar neticesinde değiştirilen parçalar ve uygulanan işlemler gözetilerek, değer kaybı bedelinin serbest piyasa araştırması ve aracın markasının yetkili bayileri ile yapılan görüşmeler neticesinde belirlendiği anlaşılmakla, raporun hükme esas alınabileceği kanaatine varılmıştır.

Dava açılmadan önce davalı sigorta şirketine yapılan başvuru neticesinde, davalı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa yapılan 5.931,54-TL tutarındaki ödeme bedeli mahsup edildiğinde, davacının talep edebileceği bakiye değer kaybı tazminatı bedelinin 4.068,46-TL olduğu sonucuna ulaşılmış ve bu bedel üzerinden hüküm kurma yoluna gidilmiştir.

Dava açılmadan önce davacı tarafça yapılan başvuru evrakının 22/02/2021 tarihi itibariyle davalı sigorta şirketine tebliğ edildiği, bu kapsamda davalı sigorta şirketinin rizikonun kendisine ihbarından itibaren 8 iş gününün sona erdiği 05/03/2021 tarihi itibariyle temerrüte düştüğü anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, İzmir Arabuluculuk Bürosunun .../... Dosya .../... Arabuluculuk numaralı Arabuluculuk Son Anlaşamama Tutanağı, ...

Sigorta Anonim Şirketi nezdinde ... plakalı araca ait olarak düzenlenen ... numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi, hasar dosyası, dava konusu trafik kazasına karışan araçlara ait ruhsat fotokopileri, 30/04/2020 tarihli trafik kazası tespit tutanağı, ... ve ... plakalı araçlara ait trafik tescil kayıtları, ... plakalı araca ait Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi nezdinde bulunan tramer kaydı, trafik alanında uzman ve otomotiv alanında uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetinin 28/07/2021 havale tarihli raporu, ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde;

davaya konu uyuşmazlığın 30/04/2020 tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası neticesinde davacı ... ...'a ait ... plakalı araçta meydana gelen hasar nedeniyle oluşan değer kaybı bedeli miktarının belirlenmesi ile belirlenecek değer kaybı bedelinin davalıdan tazmini ile davacıya verilmesi taleplerine ilişkin olduğu,

bilirkişi heyetinin 28/07/2021 havale tarihli raporlarında ... plakalı araç sürücüsünün 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/b. ve 56/1-a. maddelerini ihlal etmek suretiyle dava konusu trafik kazasının oluşumuna sebebiyet verdiğini,... plakalı araç sürücüsünün ise kazanın oluşumuna etken herhangi bir kural ihlali yapmadığını, 30/04/2020 tarihli kaza nedeniyle davacıya ait BMW 1.16 İ 2015 model otomobilde 10.000,00-TL değer kaybı zararı oluştuğunu mütalaa ettikleri, dava açılmadan önce davalı sigorta şirketine yapılan başvuru neticesinde,

davalı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa yapılan 5.931,54-TL tutarındaki ödeme bedeli mahsup edildiğinde, davacının talep edebileceği bakiye değer kaybı tazminatı bedelinin 4.068,46-TL olduğu sonucuna ulaşıldığı, dava açılmadan önce davacı tarafça yapılan başvuru evrakının 22/02/2021 tarihi itibariyle davalı sigorta şirketine tebliğ edildiği,

bu kapsamda davalı sigorta şirketinin rizikonun kendisine ihbarından itibaren 8 iş gününün sona erdiği 05/03/2021 tarihi itibariyle temerrüte düştüğü, davacı tarafın dava konusu araçta oluşan değer kaybı bedelini usulüne uygun deliller vasıtasıyla ispatladığı kanaatiyle, usul ve yasa hükümleri ile yerleşik Yargıtay içtihatları ve Bölge Adliye Mahkemesi kararları doğrultusunda, taraflar ve mahkememizin denetimine uygun ve elverişli şekilde tanzim edilen bilirkişi raporu çerçevesinde açılan davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

(E-İMZA)

¸

Hakim ...

(E-İMZA)

¸

Bu belge 5070 sayılı kanun kapsamında DYS üzerinde hazırlanmış ve e-imza ile imzalanmıştır.