İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1013 K.2025/100

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...Mah. ... Bayraklı- İzmir adresinde ticari faaliyette bulunan ...

İnşaat Hafriyat Taahhüt Akaryakıt Maden Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ve diğer davacı olan grup firmalarımızın, 03/07/2023 tarihinde, kurban bayramı sonrasında, ...Mah. ... adresindeki su şebekesindeki arızadan kaynaklanan su basması yaşanmış olup, işyeri sular altında kaldığını, mezkur adreste yaşanan su basması sonucunda belirtilen adreste bulunan neredeyse tüm mobilyalar, eşyalar ve türlü muhteviyatlar hasar görmüş olup bu esnada adreste bulunan davacı şirketlere ait bilgi, belge ve veriler ( işyerinde bulunan defterler, başvuru formları, abonelik sözleşmeleri, taahhütnameler, özlük dosyaları, datalar, belgeler,

evraklar vb. ticari belgeler )su baskını nedeniyle zarar görmüş, zayii olduğunu, belirtilen iş yeri adresinde müvekkilinin iradesi ve kontrolü dışında meydana gelen işbu su basması sebebiyle ticari işletmesi zarara uğramış bunun yanında resmi evrak ve ticari defterleri de kullanılamaz hale geldiğini, su basması nedeniyle müvekkilinin işyeri ile ilgili resmi ve evrak ve belgeleri ıslanmış, yırtıldığını, kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerimizin tespiti için İzmir İtfaiye Daire Başkanlığının müdahale işleminin sonundaki hasar durumunu gösteren su basması raporu talep edildiğini belirterek ...

İnşaat Hafriyat Taahhüt Akaryakıt Maden Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin, 2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait; tüm Emtia Alım-Satım Belgeleri, Sevk İrsaliyeleri, Yapı-Tesis İnşaat ve Ticaret Limited Şirketinin, 2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait; tüm Emtia Alım-Satım Belgeleri, Sevk İrsaliyeleri, ...

Zemin Mühendislik İnşaat Taahhüt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin, 2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait; tüm Emtia Alım-Satım Belgeleri, Sevk İrsaliyeleri,... İnşaat Taahhüt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin, 2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait; tüm Emtia Alım-Satım Belgeleri, Sevk İrsaliyeleri,... İnşaat Hafriyat Nakliyat Taahhüt ve Beton Mamülleri İmalatı Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.nin, 2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait; tüm Emtia Alım-Satım Belgeleri, Sevk İrsaliyeleri,... Turizm ve Müşavirlik İnşaat Taahhüt Anonim Şirketinin, 2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait; tüm Emtia Alım-Satım Belgeleri, Sevk İrsaliyeleri, ...

Danışmalık İnşaat Gıda Otomotiv Elektrik Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin, 2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait; tüm Emtia Alım-Satım Belgeleri, Sevk İrsaliyeleri, Asos Danışmalık İnşaat Gıda Otomotiv Elektrik Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-...

İnşaat Hafriyat Taahhüt Akaryakıt Maden Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi İş Ort., Bornova V.D., VKN :... iş ortaklığının 2017 ile 2022 Tarihleri Arasındaki Yevmiye Defteri, Defteri Kebir, Envanter Ticari Defterleri ile Birlikte Tüm Gelir-Gider Evrakları, tüm müvekkili şirketlerin, 2013-2020 yılları arası personel özlük dosyaları, iş güvenliği evrakları hakkında zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, TTK.’nun 68/son maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkememiz...ayılı dosyasının 26/11/2024 tarihli duruşmasında verilen karar gereği davacılar ... Aş- Yapı-Tesis İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi –... Turizm ve Müşavirlik İnşaat Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığı hakkındaki davanın tefrikine karar verilmiş, tefrik olunan dava mahkememizin ...esasına kaydı yapılmıştır.

Gerekli bilgi ve belgelerin temini akabinde dosya SMMM bilirkişiye tevdi edilerek rapor aldırılmıştır. 05/10/2024 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Öncelikle davacı işyerinde 03.07.2023 tarihinde İzmir Büyük Şehir Belediyesi İtfaiye Dairesinin Su Baskını Kontrol tutanağı incelendiğinde, açıklma kısmında 2. katta mutfakta sıhhi tesisatta meyadana gelen su sızıntısı neticesinde bodrum kat dahil bütün katları su bastığı, arşivdeki dosyalar dahil zarar gördüğü, su seviyesi düşük olduğu için su çekme tahliyesi yapılmadığının belirtildiği, dava dosyasına sunulu videolarda izlendiğinde, yaklaşık 15-20 cm yüksekliğinde su birikintisinin görüldüğü, arşivde yerde bulunan klasör-koli ve paketlerin ıslandığı, zarar gördüğü,

bu kapsamda dosyada mübrez fotoğraflarda bir kısım belgelerin ıslandığı veya zarar gördüğü anlaşılmakla birlikte belgeler uzaktan fotoğraflandığından ne tür belge oldukları, hangi döenme ait olduğu, belge nitelikleri belirlenemediği, dava dosyasında Mahkemenin yerinde inceleme yetkisine istinaden arşivde yapılan incelemelerde, arşiv dolaplarının zarar görmediği, dolap ayaklarının su birikintisinin ulaşamadığı bunun yannda dolap içerikleri fotoğraflandığında klasör dosyalarının zarar görmemiş şekilde arşiv dolaplarında yerleşik olduğu,

yapılan incelemede arşiv dolaplarının bir kısmının üst katlardan inen su sızıntısı nedeniyle zarar görmüş olabileceği ancak zeminde biriken su nedeniyle zarar oluşumunun söz konusu olamayacağı, dava dilekçesinde su şebekesinde meydana gelen arıza nedeniyle su baskını meydana geldiği iddia edilmekteyse de, işyerinde yapılan inceleme mutfak katında su arıtma cihazında meydana gelen bir arızadan kaynaklı su sızıntısı oluştuğu ilgililerce beyan edildiği, arızalı arıtma sistemi içerdeki eski yerinden balkon kısmına monte edildiği, davaya konu olay işletme içinde meydana geldiği,

zayi belgesi istenebilecek olan olay, tacirin faaliyet ve işletmesi dışında kalan, harici bir olay olmasının beklendiği, dolayısıyla defterlerin zıyana neden olan olayla, bu olayın cereyan ettiği işletme arasında bir bağlantı bulunduğu, işletmede tatile çıkılacağı bilinmekteyken arıtma sitemine ihtiyaç da bulunmadığından, tedbirende olsa arıtma vanasının kapatılması beklenmiş aksi takdirde mücbir sebebin haricilik unsuru yönüden zayi belgesi verilmesinin olumsuz değerlendirilmesi gerektiği, mücbir sebepten söz edebilmek için en önemli unsur kaçınılmazlık olduğu,

TTK 82/VII anlamındaki kaçınılmazlık, mutlak ve objektif bir kavram olup, alınan tüm tedbirler, sahip olunan her türlü imkana ve araca rağmen, mücbir sebep teşkil eden olayın defterlerin zıyaına neden olması engellenemeyecek nitelikte olması beklendiği, bu noktada TTK 20/IT'de anlamını bulan basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümü büyük bir önem taşıyacağı, bu kapsamda, davaya konu olayın hukukta bilinen mücbir sebep olarak görülüp görülemeyeceği, dava açılması ve olayın vukuu süreçlerinin incelenmesi neticesinde;

su sızıntısı olayın meydana geldiği tarihler incelendiğinde, dava dilekçesinde belirtildiği üzere olay Kurban Bayramı sonrasında 03.07.2023 tarihinde ...Mah....

Bayraklı adresinde meydana geldiği dava tarihinin ve İtfaiye tutanağı tarihinin 03.07.2023 tarihli ve olayın meydana geldiğinin öğrenildiği tarihinde 03.07.2023 tarihi olduğu tespit edildiği, buna göre 30 günlük süre içinde dava açıldığı görüldüğü, davacı vekilince zayi belgesi talep edilen dönemleri 2015-2023 yılları arasında olduğu zaman aşımı yönünden 10 yıllık süre içinde ticari defter ve belgeler için zayi belgesi talep edildiğinin kabul edilebileceği, ticari defter onayları gözönünde bulundurularak yapılan inceleme neticesinde;

mücbir sebep yönünden incelemeler maddesi gözönünde bulundururak, davacı şirketlerin mücbir sebep sebep unsurlarına uygun olarak arşivini oluşturduğuna karar vermesi halinde noter onayı görülmeyen şirket ve ticari defter dönemleri tablosunda deylı olarak yer alan şirketlere ilişkin, davacı şirketlerin mevzutma uygun olarak onayı alınmış ticari defterleri görülmediğinden, yine ilgili şirketlerin mücbir sebep şartlarının oluştuğuna ve diğer hukuki yön değerlendirmelerinin zayi belgesi verilmesine engel teşkil etmeyeceğine karar vermesi halinde ticari defter onaylarınını görülmemesi tespiti gözönünde bulundurularak,

2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yılarına ilişkin mal-alım satım belgeleri, (fatura, irsaliye, ödeme belgeleri) sevk irsaliyeleri, yönünden zayi belgesi verilmesinin takdirinin mahkemeye ait olacağı, noter onayı görülen şirket ve ticari defter dönemeleri tablosunda detaylı olarak yer verildiği üzere,

davacı şirketlerin mevzutına uygun olarak onayı alınmış ticari defterleri görülmesi neticesinde yapılan değerlendirmeye göre ilgili şirketlerin mücbir sebep şartlarının oluştuğuna ve diğer hukuki yön değerlendirmelerinin zayi belgesi verilmesine engel teşkil etmeyeceğine karar vermesi halinde ticari defter onaylarının görülmesi tespiti gözönünde bulundurularak, tabloda şirket ünvan ve ticari defter dönemleri belirtilmiş ilgili şirket ve dönemlere ilişkin (Davacı şirket, ...

Danışmalık İnşaat Gıda Otomotiv Elektrik Elekt. Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, ...

İnşaat Hafriyat Taahhüt Akaryakıt Maden Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı şirketinin 2021 yılı Yevmiye Defteri şirket arşivinde mevcut olduğundan zayi belgesi verilemeyeceği, 2018-2019-2020-2021 yıllarına ilişkin ticari defterlerinini Noter onaylarının yapılmış olduğu, 2015-2016-2017 ve 2023 yılı ticari defter onayları görülmediği, ) emtea- mal-alım satım belgeleri, (fatura-sevk irsaliyeleri), yönünden zayi belgesi verilebileceği, sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.

Bilindiği ve 6102 sayılı TTK'nın 82/7'inci fıkrasında belirtildiği üzere "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.'' hükmü düzenlenmiştir.

Madde metninde yer verilen "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı" örnekleri tahdidi olarak sayılmamış, tacirin elinde olmayan, tacire kusur atfedilemeyecek benzer olaylar da maddenin kapsamında kaldığı kabul edilmiştir. Bununla birlikte tacirin bu maddeden yararlanabilmesi için, somut olayın özelliği de gözetilerek hem defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilmiş olması hem de ziyaa uğramanın onun iradesinin dışında meydana gelmiş olması gerekmektedir.

Görüldüğü üzere hüküm uyarınca,ticari defter ve belgelerin saklanmasında gerekli özeni göstermeyenlerin bu davayı açması mümkün değildir.

Tüm dosya kapsamı belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde davacı şirkete ait defter ve kayıtların zarar gördüğü iddiasının bilirkişi raporundaki " İzmir Büyük Şehir Belediyesi İtfaiye Dairesinin Su Baskını Kontrol tutanağı incelendiğinde, açıklma kısmında 2. katta mutfakta sıhhi tesisatta meyadana gelen su sızıntısı neticesinde bodrum kat dahil bütün katları su bastığı, arşivdeki dosyalar dahil zarar gördüğü, su seviyesi düşük olduğu için su çekme tahliyesi yapılmadığının belirtildiği, dava dosyasına sunulu videolarda izlendiğinde, yaklaşık 15-20 cm yüksekliğinde su birikintisinin görüldüğü,

arşivde yerde bulunan klasör-koli ve paketlerin ıslandığı, zarar gördüğü, bu kapsamda dosyada mübrez fotoğraflarda bir kısım belgelerin ıslandığı veya zarar gördüğü anlaşılmakla birlikte belgeler uzaktan fotoğraflandığından ne tür belge oldukları, hangi döenme ait olduğu, belge nitelikleri belirlenemediği, dava dosyasında Mahkemenin yerinde inceleme yetkisine istinaden arşivde yapılan incelemelerde, arşiv dolaplarının zarar görmediği, dolap ayaklarının su birikintisinin ulaşamadığı bunun yannda dolap içerikleri fotoğraflandığında klasör dosyalarının zarar görmemiş şekilde arşiv dolaplarında yerleşik olduğu,

yapılan incelemede arşiv dolaplarının bir kısmının üst katlardan inen su sızıntısı nedeniyle zarar görmüş olabileceği ancak zeminde biriken su nedeniyle zarar oluşumunun söz konusu olamayacağı" tespiti nedeniyle tam olarak ispat edilemediği kaldı ki davacı tarafın TTK'nın 82/7.maddesindeki düzenleme kapsamında zayi nedeniyle iptalini talep edebilmesi için öncelikli olarak bu belgelerin korunması amacıyla gereken her türlü dikkat ve özeni gösterdiği ve buna rağmen TTK 82/7.maddesinde sayılan hallerden birinin gerçekleşmiş olması nedeniyle zayi olayının meydana geldiğinin ispatlanmasının gerektiği,

davacının kendi kusuru ile bu defterlerin zarar görmesine sebep olduğu, ticari defterlerin yangın, sel, vb. olaylara karşı korunduğu, muhafaza altına alındığına ilişkin ispatlayan bir belgenin olmadığı, talep eden şirketin ticari defter ve belgelerini arşiv odası gibi bir yerde çelik dolap içinde sel yangın, vb. olaylara karşı önlemi alınmış ve buraya girişin sadece yetkililerce girilebileceğine ilişkin arşiv odası bulunmadığı, talep edenin defterlerinin bulunduğu mahalde korunaklı bir şekilde bulundurulmamasının basiretli tacir ilkesine aykırı olduğu,

tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin zıyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebileceği, bu duruma göre ticari defter ve belgelerinin muhafazası için gerekli olan tedbir ve özenin gösterilmediği kanaatine varılmış olup TTK 82/7.maddesi gereğince belirtilen şartların gerçekleşmediği, zayi belgesi verilmesi yönünde koşulları oluşmadığından yerinde görülmeyen davanın reddine karar vermek gereği doğmuştur.

Katip... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır