İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/221 K.2025/331

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi İstemli (TTK'nun 438.Ve Devamı Maddelerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacılar vekili, dava dilekçesinde; müvekkillerinin hissedarı olduğu davalı şirketin 07/02/2025 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında TTK'nun 420.maddesi hükmü gereği toplantının ertelenmesi talebinde bulunduklarını, yasal hüküm çerçevesinde genel kurulun bir karar almasına gerek olmaksızın, toplantı başkanının kararıyla bir ay sonraya bırakılması gerekirken oylamaya açıldığını ve red kararı ile toplantıya devam edildiğini, müvekkillerinin cevap alamadığı ve inceleyemediği konulara ilişkin sunulan dilekçe ile TTK'nun 439.maddesi kapsamında özel denetçi atanmasına ilişkin yaptıkları talebin reddedilip,

azınlık haklarının kullanılmasının engellendiğini, şirket yönetimine hakim ortakların, diğer ortaklara kar dağıtımını azaltmak adına borçlandırıcı işlemler yaptıklarını, şirketin kar etmeme ve zararının oluşup oluşmadığının tespitine yönelik olarak dava konusu edip genel kurulda talep ettikleri 16 konu başlığı altındaki hususların incelenmesi ve aydınlatılmasının gerektiğini, bununla birlikte pay sahipleri ile şirket arasındaki çıkar çatışmalarının azaltılmasının ve yönetimin denetlenmesinin amaçlandığını bildirmiş,

incelemesi bitinceye veya ilk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere şirkete denetçi tayin edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili, cevap dilekçesinde; davacı tarafın, özel denetçi atanmasını talep ettiği konularla ilgili olarak genel kurul toplantısından önce bilgi alma ve inceleme talebinde bulunmadığını, bu nedenle genel kurulda davacıların talebinin haklı olarak reddedildiğini, bilgi alma veya inceleme hakkını TTK’nun 438.maddesine göre

daha önce kullanmayan davacıların, özel denetçi atanması taleplerinin reddinin gerektiğini, dava konusu olayda, özel denetçi atanması için TTK'nun 439.maddesinde düzenlenen yasal şartın da sağlanmadığını, dava dilekçesinde şirketin veya pay sahiplerinin zarara uğratıldığı yönünde herhangi bir iddianın yer almadığını, talep edilen konuların çalakalem yazılıp, TTK’nun 437.maddesindeki inceleme ve bilgi alma hakkının sınırlarını aşan yersiz ve mesnetsiz sorular şeklinde sorulduğunu, 2024 yılı ile ilgili olarak genel kurulda bilgi alma veya inceleme haklarının kullandırılmadığının iddia edilmesinin haksız, mesnetsiz ve kötü niyetli olduğunu,

davacı...'nun, 2020 ve 2021 yıllarında şirketin yönetim kurulu üyesi olarak görev yapması sebebiyle dava dilekçesinde yer alan hususlarla ilgili bilgi sahibi olduğunu, dava dilekçesinde denetim istenen konu başlıkları açıklaması altında yer verilen hususların, davacıların özel denetim taleplerinin kabulü için yasal gerekçe olamayacağını, dava dilekçesinin talep sonucu kısmında özel denetçi yerine, genel inceleme yapmak üzere bir denetçi tayin edilmesine ilişkin talebin, TTK'nunda yeri olmaması nedeniyle reddinin gerektiğini,

2022 ve 2023 yıllarında yapılan olağan genel kurul toplantılarında finansal tabloların müzakere edilip bir itiraza uğramadığını ve oy birliği ile kabul edilerek yöneticilerin ibra edildiğini, müvekkil şirketin, şeffaflık ve dürüst resim ilkeleri gereği 2020-2021-2022-2023 yıllarına ait tüm genel kurullar öncesinde tüm finansal bilgileri, davacılara incelemeleri için sunduğunu, davacıların bilgi alma veya inceleme haklarının kullanılmasının engellendiği iddialarının doğru olmadığını, müvekkili şirketin bağımsız denetime tabi olup,

bahsi geçen yıllara ilişkin finansal tablolarının bağımsız denetçi şirketin denetimine tabi tutulduğunu ve rapora bağlandığını, ayrıca finansal tabloların, genel kurullara sunulan yönetim kurulu faaliyet raporları,bağımsız denetim şirketinin hazırladığı bağımsız denetim raporlarının tam setlerinin, davacıların vekil ile mali müşavirine incelemeleri için süresinde sunulduğunu, davacıların vekillerinin, süreç içerisinde finansal tablolara ilişkin tüm sorularını şirketin mali işlerden sorumlu yönetim kurulu üyesi ...den talep ederek incelediklerini, davacıların aksi yönde iddiasının bulunmadığını, davacıların,

07/02/2025 tarihli olağan genel kurul toplantısı'ndan önce şirket yönetimine herhangi bir soru yöneltmediklerini ve özel denetçi atanmasını talep ettikleri konularla ilgili olarak genel kurul toplantısından önce bilgi alma ve inceleme talebinde bulunmadıklarını, bilgi alma veya inceleme haklarının kullandırılmadığı yönünde herhangi bir ihtarname keşide etmediklerini, davacıların özel denetim isteme hakları bulunmadığı gibi, esasen bu isteğin dürüstlük kuralı ile de bağdaşmadığını bildirmiş, davanın reddine ve HMK'nun 329(2).maddesi hükmü gereği davacıların disiplin para cezası ile mahkum edilmelerine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, T.T.K'nun 438(2) maddesi uyarınca davacıların ortağı olduğu davalı şirkete özel denetçi atanması istemine ilişkindir. Davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığının bulunmadığı, ihtiyati dava arkadaşlığı hükümleri çerçevesinde birlikte dava açmalarında usul ve yasaya aykırılık bulunmasa da, her bir davacı yönünden ayrı bir davanın varlığının bulunduğu dikkate alınarak, dava açılışında yalnız bir davacı için ödenen harçla ile ilgili eksiklik yargılama aşamasında usul ve yasa hükümleri gereği tamamlattırılmış ve yargılamaya devam edilmiştir.

Dava dilekçesinin açıklamalar bölümünde TTK'nun 438.maddesi hükmü uyarınca özel denetçi atanması talebinde bulunulduğunun belirtilmesine rağmen sonuç talep bölümünde şirket adına incelemesi bitinceye veya ilk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere denetçi tayin edilmesine ilişkin talebin açıklamalar bölümü ile uyuşmadığı gibi bu nitelikteki bir talebin TTK'nunda yerinin bulunmadığı,

bunun yanında davacıların, davalı şirketin yöneticisi olmamaları nedeniyle şirket adına talepte bulunmalarının da mümkün bulunmadığı açık ve anlaşılır olup, cevap dilekçesinde davanın bu nedenle reddinin gerektiği iddia edilmiş ise de, dava dilekçesinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği, maddi vakıları açıklamanın taraflara ait olup, hukuki tavzifin mahkemenin yetkisinde bulunduğu ilkesi göz önünde tutularak,

bu sebeple davanın reddi yoluna gidilmemiş, davacıların isteminin tüm dilekçe içeriğine göre TTK'nun 438 ve devamı maddelerinde düzenlenen belirli konularda özel denetçi atanmasına ilişkin olduğu kabul edilerek yargılama yapılmıştır.

Dava dilekçesinde TTK'nun 420.maddesi hükmü uyarınca toplantının ertelenmesi talebinin kanuna aykırı bir biçimde oylama yapılarak reddedildiğinden söz edilmiş ve dava sebepleri arasında belirtilmiş ise de, bu konudaki davanın ancak genel kurul kararının iptali istemli davada ileri sürülmesinin mümkün bulunduğu, özel denetçi atanması talebiyle ilgili bulunmadığı dikkate alınarak, genel kurulda bu konuda verilen karar bu davada incelenme konusu yapılmamıştır.

TTK'nun 438 (1) maddesinde her pay sahibinin pay sahipliği haklarının kullanılması için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkının daha önce kullanılması halinde belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebileceği, 439 (1) maddesinde ise genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi halinde sermayenin en az onda birini halka açık anonim şirketlerde,

yirmide birini oluşturan pay sahiplerinin veya paylarının itibari değeri toplamı en az 1.000,000,00-TL olan pay sahiplerinin üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer Asliye Ticaret Mahkemesi'nden özel denetçi atanmasını isteyebileceği düzenlenmiştir.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise dilekçe sahiplerinin kurucularının veya şirket organlarının kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek şirketi veya pây sahiplerini zarara uğrattıklarını ikna edici bir şekilde ortaya koymaları halinde özel denetçi atanacağı belirtilmiştir.

Yukarıdaki özel denetçi atanmasına ilişkin yasal düzenlemeler gereğince özel denetçi atanması talebinde bulunabilmesinin ön şartlarından biri; bilgi alma ve inceleme hakkının talepten önce kullanılmış olması, bir diğeri; bu istemin genel kuruldan talep edilip reddedilmiş olması, bir diğeri; istemin reddedilmesi halinde davanın sermayenin en az 1/10'unu, halka açık anonim şirketlerde ise 1/20'sini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibari değeri toplamının en az 1.000.000,00 TL olan pay sahipleri tarafından açılması, ayrıca üç aylık hak düşürücü süre içinde davanın açılmasıdır.

TTK'nun 439(2).maddesinde ise özel denetçi atanması kararının verilebilmesi için davacıların, kurucuların veya şirket organlarını, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları konusunda özel bir ispat yükü öngörülmüştür.

Genel kurul toplantısının 07/02/2025 tarihli olup, davanın 05/03/2025 tarihinde açılmış olması nedeniyle TTK'nun 439(1).maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre içinde açıldığı belirlidir.

Dosyada toplanan deliller ve ticaret sicil kayıt örnekleri ile; davacıların, davalı şirketin ortakları oldukları, toplam 105.963.221 adet paya sahip olup, paylarının itibari değerinin 1.059.632,21 TL olması nedeniyle TTK'nun 439(1).maddesinde düzenlenen dava ön koşulunun somut dava yönünden varlığının mevcut olduğu belirlenmiştir.

Anonim şirketler için bilgi alma ve inceleme hakkı TTK'nun 437.maddesinde, limited şirketler için ise aynı hak TTK'nun 614.maddesinde düzenlenmiş olup; her iki düzenlemede de bilgi alma ve inceleme isteminin cevapsız bırakılması veya haksız olarak reddedilmesi ya da ertelenmesi halinde talepte bulunanın bu konuda mahkemeye başvurabileceği belirtilmiştir.

Davacı taraf 07/02/2025 tarihli genel kurul toplantısında dava konusu yaptığı ve özel denetçi talebine konu 16 konu başlığını gündemin 4.maddesinin görüşülmesi sırasında ve TTK'nun 420.maddesi uyarınca yaptıkları erteleme talebinin reddedilmesinden sonra yazılı olarak toplantı divan başkanlığına sunmuş ve özel denetçi atanmasını talep etmiş, bu konuda yapılan oylamada davacıların kabul oyuna karşılık toplantıya katılan diğer ortakların olumsuz oylarına bağlı olarak oy çokluğu ile özel denetçi atanması isteminin reddine karar verilmiştir.

TTK'nun 438(1).maddesinde düzenlenen dava ön şartı varlığının tespiti amacıyla ön inceleme hazırlık ve tensip tutanağının 15.maddesi ile davacılar vekiline genel kurul toplantısından önce davalı şirkete özel denetçi atanması talep edilen konularla ilgili olarak TTK'nun 437.maddesinde düzenlenen bilgi alma ve inceleme hakkı uyarınca bilgi alma ve inceleme talebinde bulunup bulunmadıkları konusunda açıklamalarını sunmak ve delil ile belgelerini ibraz etmek üzere ihtarlı kesin süre verilmiş, davacılar vekili bu konuda sunduğu 19/03/2025 tarihli dilekçesinde;

davalı şirketin finansal tabloları ile faaliyet raporlarının incelendiğini, fakat özel denetçi atanması talebine ilişkin konuların tablo ve raporlarda yer almadığından ve bu konularla ilgili verilerin paylaşılmaması nedeniyle toplantı öncesi gündemin 2.maddesinde yer alan 2023 ve 2024 yıllarına ait faaliyet raporlarına itiraz ederek toplantının ertelenmesini talep ettiklerini, kanuna aykırı olarak toplantının ertelenmediğini, müvekkillerinin cevap alamadığı ve inceleyemediği konulara ilişkin dilekçesini sunarak özel denetçi atanmasını talep ettiklerini, bu taleplerinin reddedildiğini bildirmiş,

dilekçesine ekli olarak yalnız toplantının ertelenmesi talebi ile özel denetçi atanması talebine ilişkin konuları içerir belge örneklerini sunmuştur. Buna göre davacı taraf her ne kadar genel kurul toplantısı nedeniyle TTK hükümleri gereği hazırlanıp toplantı öncesinde ortakların bilgisine sunulması zorunlu bulunan faaliyet raporu ve finansal tabloları incelemiş ise de, kendi anlatımıyla incelenen tablo ve raporlarda bilgi ve belge bulunmayan,

özel denetçi atanması talebine ilişkin 16 adet konu başlığının tablo ve raporlarda yer almaması karşısında özel denetçi atanması talebine konu başlıklarına ilişkin şirket faaliyetleri hakkında TTK'nun 438(1).maddesi uyarınca bilgi alma ve inceleme hakkını dava öncesinde kullanması ve bu konudaki prosedürün tamamını davadan önce tamamlanması zorunludur.

Davacı tarafın, özel denetçi atanmasına konu ettiği faaliyetlerle ilgili öncelikle davalı şirketten, TTK'nun 437(1).maddesi kapsamında talepte bulunması veya aynı maddenin 2.fıkrası uyarınca genel kurulda yönetim kurulundan talep konuları hakkında bilgi talep etmesi, bu talebinin genel kurulda reddedilmesi, cevapsız bırakılması,

ertelenmesi veya tatmin edici nitelikte cevap verilmemesi halinde aynı maddenin 5.fıkrasında düzenlenen yasal hakkı çerçevesinde mahkemeye başvurarak bilgi alma ve inceleme hakkına ilişkin yasal prosedürü tamamladıktan sonra amacına ulaşamadığını düşündüğü takdirde TTK'nun 438.maddesi uyarınca özel denetçi atanması talepli dava açması gerekmesine rağmen bu prosedüre uygun olarak yasal haklarını kullanmadığı, bilgi edinme ve inceleme hakkına ilişkin yasal haklarını kullanmadan doğrudan özel denetçi atanması talebinin TTK'nun 438(1).maddesinde düzenlenen dava ön şartı yokluğu yönünden dinlenmesinin mümkün bulunmadığı dikkate alınarak,

her iki davacının davasının, TTK'nun 438(1).maddesinde düzenlenen dava ön şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 115(2) maddesi uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Başkan... · e-imza · Üye... · e-imza · Üye... · e-imza · Katip... · e-imza