Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/124 K.2022/992

2- ... . 3-Muris ... mirasçıları: a)... b)... ç)... d)... e)... f)... g)... 4- ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI :1- ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : 2- ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : 3- ... VEKİLİ : Av. ... DAVA İHBAR OLUNAN : ... VEKİLİ : Av. ... DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ : ...

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 13/01/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Muris ...'un ... tarihinde davalılardan ... adına kayıtlı olan sürücüsü ... olan ... plakalı aracın tam kusurlu olarak yapmış olduğu trafik kazası sonucu ...tarihinde vefat ettiğini, kaza ile ilgili olarak ... CBS'nin ...soruşturma nolu dosyası ile soruşturmanın devam ettiğini, konu ile ilgili arabuluculuk başvurusu yapıldığını ancak sonuç alınamadığını, müvekkillerinden ... ve ... 'in oğlu olan diğer müvekkillerinin kardeşi olan murisin vefat ettiğinde 52 yaşında olduğunu ileri sürerek her bir müvekkili için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan alınarak müvekkillerine verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin idaresindeki kamyon ile sağ sinyal vererek sağ şeride geçmesi esnasında müteveffanın söz konusu kamyonu görmesine rağmen yavaşlamaması ve takip mesafesini koruyamaması nedeniyle işbu mezkur kazanın meydana geldiğini, müteveffanın kendi kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğini, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmadığını, toplam 400.000,00 TL manevi tazminat talebinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, kazaya karışan aracın ... Sigorta A.Ş.nezdinde genişletilmiş kasko sigorta poliçesi bulunduğunu savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş.vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemelerin İstanbul Anadolu Mahkemeleri olduğunu, müvekkili şirketin manevi tazminat taleplerinden sorumlu olmadığını, ceza dava dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Lojistik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; Zarar görenin ağır kusurunun müvekkili şirketle aralarındaki uygun illiyet bağını kestiğini, ceza dava dosyasının sonucunun beklenmesi gerektiğini, müvekkilinin işveren olarak kendisine düşen özen yükümlülüğünü yerine getirdiğinden meydana gelen zararla müvekkili şirketin özün yükümlülüğü arasında uygun illiyet bağı bulunmadığını davanın müvekkili yönünden reddi gerektiğini, manevi tazminatın zenginleşme aracı olmadığını savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

... tarihli celsede dosyanın Ankara Adli Tıp Kurumu'na gönderilmesine, Tarafların iddiaları, soruşturma dosyası ve tanık beyanları dikkate alıanrak trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne oranda kusurlu olduğu hususunda açıklamalı oransal rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiş, ATK Ankara Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığı'nca mahkememize sunulan ... tarihli raporda özetle; Şoför ...'ün %100(yüzdeyüz) oranında kusurlu olduğu, Sürücü ...'un kusursuz olduğu kanaati mahkememize bildirilmiştir.

HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair ... tarihli celsede karar verilmiş, bilirkişiler Prof. Dr. ... ve Dr. Öğr. Üyesi ... 'nın mahkememize sunmuş olduğu ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... plakalı araç şoförü ...'ün %100 oranında kusurlu olduğu ... plakalı araç sürücüsü ... 'un atfı kabsil kusuru bulunmadığı mahkememize bildirmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacılar dava dilekçesiyle, ... günü davalılardan ... Lojistik...LTD ŞTİ'ne ait sürücüsü davalı ... olan ... plakalı aracın davacıların murisi ...'un sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması neticesinde, murisin ölümüne sebebiyet verdiğinden bahisle, davacılar için ayrı ayrı olmak üzere 100.000,00 'er TL manevi tazminat dilemiştir.

Davalı ... Lojistik...LTD ŞTİ cevap dilekçesi ile, zarar görenin ağır kusuru bulunduğunu, şirketlerinin herhangi bir kusuru olmadığını belirterek manevi tazminata itiraz etmiştir.

Davalı ... kusura ve manevi tazminata itiraz etmiştir.

Davalı ... Sigorta ise yetki itirazında bulunmuş, manevi tazminatlarının ZMSS poliçesi kapsamında olmadığından bahisle davanın reddini dilemiştir.

Sigorta poliçesi incelenmesinde, ... plakalı aracın Corpus sigorta bünyesinde ZMSS poliçe ile sigortalandığı bulunduğu görülmüştür. Tescil kayıtlarının incelenmesinde ... plakalı aracın davalı ... Lojistik...LTD ŞTİ adına kayıtlı olduğu görülmüştür. Davacılar haksız fiil hükümleri uyarınca kendi ikametgahlarında dava açabileceklerinden yetki itirazının reddine karar verilmiştir. Mahkememizce tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmaları yapılmıştır.

Yargılama sırasında davacılardan ... vefat ettiğinden mirasçılar davaya dahil olmuş ve yargılamaya devam edilmiştir. Nüfus kaydının ve dosyamız arasındaki muris ...'a ait mirasçılık belgesi incelendiğinde ...'un murisin babası, ...'un murisin annesi, ...'un ve ...'ın ise murisin kardeşi olduğu görülmüştür. Murisin mirasçılık belgesine göre hayatta olan eşinin ve 4 çocuğunun bulunduğu ve hayatta olduğu görülmüştür. Davalıların ayrı ayrı ihbar talepleri yerine getirilmiştir.

-Mahkememizce kusur ön sorun değerlendirmesinde,

Mahlememiz olayla ilgili ceza dosyasının bir örneğini dosyamız arasına almıştır. Kaza tespit tutanağının incelenmesinde Sürücü ...'ün şerit değiştirme ve izleme kuralını ihlal ettiğinden tam kusurlu olduğu, sürücü ...'un herhangi bir kusuru olmadığı tespitinde bulunulmuştur. Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesinde alınan kusur raporu dosya arasına alınmıştır. ...

Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan kusur raporunda sürücü ...'ün tam kusurlu olduğu ve Muris ...'un ise herhangi bir kusuru olmadığın tespitine yer verilmiştir. Mahkememizce ankara Adli Tıp kurumundan ve İTÜ bünyesindeki heyetten kusur raporu alınmıştır, Adli Tıp Kurumu raporunda ve '. Asliye Ceza Mahkemesince alınan rapordan ve İTÜ heyet raporunda davalı sürücü ...'ün tam kusurlu olduğu tespitlerine yer verilmiştir.

Ankara Adli Tıp Kurumu raporu ve tüm raporlar birlikte değerlendirildiğinde sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı kamyon ile ... günü Antalya-... istikametine seyrettiği yolun olay yeri kesiminde önündeki aracı geçtikten sonra tekrar sağ şeride yönelirken sağ ön teker ve jant kısımları ile sağ şeritte seyreden sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması sonucunda trafik kazası meydana geldiği,

sürücü ...'ün önündeki aracı geçtikten sonra tekrar sağ şeride girmeden önce aracı geçmek için kullandığı şeritte güvenli bir mesafe kat etmesi gerekirken anılan hususun aksine girdiği şeritte güvenli mesafe gitmeden hemen sağ şeride yönelmesi ile aracın sağ ön teker ve jant kısımları ile sağ şeritte seyir eden sürücü ... sevk ve idaresindeki aracın sol yan kısımlarına çarpması sonucu otomobilin dengesini kaybederek savrulduğu sağ taraf yol kenarında bekleyen dava dışı yayaya çarparak yol dışından boş tarlaya düşmesine sebebiyet verdiği bu nedenle tam kusurlu olduğu ve sürücü ...'un ölümüne sebebiyet verdiği ve sürücü ...'un ise normal

seyrinde olması sebebi ile herhangi bir kusuru olmadığı anlaşılmıştır.

- Manevi tazminata dair değerlendirmede;

Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Hakim, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır.

Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda hakimin, hukuk ve adalete uygun karar vereceği TMK'nun 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır.

Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Somut olayda, ekonomik ve sosyal durum araştırması, kazanın oluş şekli, kusur durumu, çekilen ızdırap yukarıda açıklanan kıstaslar çerçevesinde davacı baba ... için 40.000,00 TL davacı anne ...için 40.000,00 TL, davacı kardeş ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın uygun olduğu değerlendirilmiştir.

-Sigorta şirketinin manevi tazminat istemindeki sorumluluğunda dair değerlendirmede;

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Karayolları Trafik Kanunu’nda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde:

“Aşağıdaki hususlar, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamı dışındadırlar.

a)İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,

b)İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,

c)İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler,

d)Bu Kanun’un 105. maddesinin üçüncü fıkrasına göre Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler,

e)Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,

f)Manevi tazminata ilişkin talepler” hükmü ile zorunlu trafik sigortacısının hangi zararlardan sorumlu olmadığı düzenleme altına alınmış, burada örnekseme yoluna gidilmeyip tek tek ve tahdidi olarak sorumlu olunmayan haller sıralanmıştır.( Bknz. 4. Hukuk Dairesi 2021/11134 E. 2022/5000 K. Sayılı ilamı)

Somut olayda davalı sigorta şirketi manevi tazminat davasından sorumlu değildir. Davacının davalı sigorta şirketine karşı manevi tazminat talep etmesi dayanaksız olduğundan yersiz görülmüştür. Sigorta şirketi yönünden manevi tazminat davası reddedilmiştir.

-Davalı ... Lojistik...LTD ŞTİ ve ...'ün sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, davalı ... Lojistik...LTD ŞTİ işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde zarardan sorumludur. Davalı ... ise haksız fiil hükümleri çerçevesinde (TBK'nun 49, 53 ve 65 hükümleri) uyarınca zarardan sorumludur. -Faize ait değerlendirmede; Davalı ... Lojistik...LTD ŞTİ ve ... yönünden 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre ölüm tarihi olan ... tarihinden itibaren temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmiştir.