Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/294 K.2022/233

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde müvekkiline ait sürücüsü ... olan ... plaka sayılı aracın kavşağa yaklaştığı sırada önünde bulunan beyan renkli ... model aracın durmasıyla birlikte kontrollü bir şekilde durduğunu, trafikte beklediği sırada sigortacısı işleteni ve sürücüsü davalılar olan ... plaka sayılı aracın hızlı ve dikkatsiz bir şekilde gelerek müvekkilinin aracına çarptığını, müvekkilinin aracının da çarpmanın etkisiyle önünde duran beyaz renkli ... marka araca çarptığını, kaza sonrası beyaz renkli ... marka aracın olay yerini terk ettiğini,

bundan sonra işleteni müvekkili olan sürücüsü ile işleteni davalıolan araın sürücüsü tarafından trafik kazası tespit tutanağı düzenlendiğini, müvekkilinin aracının ... model ... olup kaza öncesi 136.000 km'de olduğunu, kazadan önce tramer kaydı, değişen veya boyanan parçasının bulunmadığını, davalı işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu davalı aracının tam kusuruyla meydana gelen kazada müvekkilinin aracının arka ön ve yan taraflarında hasar meydana geldiğini ve hava yastıklarının açıldığını ileri sürerek;

şimdilik tamir masrafı zararı olarak 250,00 TL'nin, değer kaybı zararı olarak 250,00 TL'nin, araç mahrumiyet zararı tazminatı olarak 250,00 TL'nin, ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, Kayseri ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.iş sayılı dosyasından yapılan yargılama giderleri ile vekalet ücreti için şimdilik 250,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurda görülmekte olan uyuşmazlığa ilişkin müvekkili tarafından ... nolu ... tarihleri arasında KTK ZMMS sigortalanan ... plakalı aracın karışmış olduğu kaza sonucu davacı tarafa ait aracın uğradığı değer kaybı talep edilmekle poliçe kapsamında zarar açısından kaza tarihinde araç başına azami teminat limitinin 41.000,00 TL olduğunu, davacının müvekkili şirkete başvurması üzerine ... nolu hasar dosyasının açıldığını, yapılan hesaplamaya göre davacıya 699,19 TL değer kaybı ve 2.500,00 TL maddi zarar ödemesi yapıldığını, müvekkili şirketin söz konusu ödemeyle birlikte üzerine düşen tüm sorumluluğu yerine getirdiğini savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili yönünden dava şartı arabuluculuk başvurusunda bulunulmadığını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, değer kaybına ilişkin davaların belirsiz alacak olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, kazanın davacı yanın dikkatsizliği ve trafik kurallarını ihlal etmesi nedeniyle meydana geldiğini, davacı yana ait tramer kayıtlarına kesin karine olarak güvenmenin mümkün olmadığını savunarak davanın reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair ... tarihli celsede karar verilmiş, bilirkişi Dr. ... 'nun mahkememize sunmuş olduğu ... tarihli bilirkişi raporunda özetle. Yukarıda arz ve izah ettiğimiz sebeplerle.

Bahse konu trafik kazasında, ... plaka sayılr araç sürücüsü ... 'ün 2918 sayılı K.T.K. m.52/1-b kural ıhlali ve m.B4/d (KOD 04) asli kural ihlalinin olduğunu, ... plaka sayılr araç sürücüsü ... 'ın ise. aracına arkadan çarpılmakla, kendi kusuru kaynaklı ve atfı kabil kural ihlalinin olmadığını, Dava dosyasında mevcut bilgiler ile inceleme ve yapılan araştırma sonucuna göre ... plaka sayılı aracın ... tarihli trafik kazası hasarı sebebiyle parça değişimi, onarım ve işçilik toplam tutarının 28.578,22TL (kdv dahilj olabileceğini, Tüm parametrik etki faktörleri,

kilometre ve yaş durumu da dikkate alındığında bahse konu ... plaka sayılı aracın ... tarihli trafik kazası hasarı sonrası değişim ve onarımı tamamlanmış haliyle piyasa rayiç değerinin 70.000,00TL olabileceğini,

buna göre gerçek değer kaybı;Kaza öncesi ederi - Hasarı tamir edilmiş piyasa ederi = Değer Kaybı 74.000.00TL - 70.000,00TL - 4.000,00TL olabileceğini Davacının 15 günlük sürede araç mahrumiyetinin telafisi / ikamesi için ve hasarlanan aracın eşdeğer konforuna erişebilmesi için. araç kiralama yoluna gidebileceğini dolayısıyla yapılan inceleme ve piyasa araştırmasına göre hasar tarihi itibariyle ... plakalı araç ile eşdeğer özelliklere sahip aracın günlük kira bedelinin 150,007L/gün olduğu, 15 gün için toplam tutarın (150,00TL x 15 gün ) 2.250,00TL olması gerektiğini mahkememize bildirmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacı taraf dava dilekçesiyle, ... davacıya ait ... plakalı araç ile davalı ... şirketinin sorumlu olduğu ve davalı ... sevk ve idaresindeki ve Davalı ...' ait ... plakalı aracın aracın çarpıştığını, kusurun karşı tarafta olduğunu belirterek hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedeli talep etmiştir.

Davalı ... arabuluculuk dava şartı olduğunu ve alacağın zamanaşımına uğradığını beyan etmiştir.

Davalı gerçek kişilere karşı açılan dava ticari dava olmadığı olmadığından arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmamaktadır.

KTK'nın 109/I. Maddesinde de "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar" hükmü uyarınca dava ... tarihinde açılmış ve kaza ... tarihinde olduğundan zamanaşımı itirazı açıkça dayanaktan yoksun olduğu anlaşılmıştır.

Davalı ... ödeme yaptığından bahisle davanın reddini dilemiştir.

Sigorta poliçesi incelenmesinde, ... plakalı aracın aracın ZMSS'in davalı ... bünyesinde sigortalandığı ve tescil kayıtları uyarınca kaza tarihindeki maliki davalı ... olduğu ve kaza tespit tutanağı uyarınca araç sürücüsünün davalı ... olduğu anlaşılmıştır.

-Kusur ön sorun değerlendirmesinde,

Mahkememizce kusur raporu alınmış, kusur raporu ve kaza tespit tutanağı uyarınca ... saat 18:30 davacıya ait ... plakalı aracın trafikte durağan komunda iken davalı ... sevk ve idaresindeki ve Davalı ...' ait ... plakalı arakadan çarptığı ve ... plakalı aracın KTK'nun 52/1-b maddesi uyarınca '' Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak'' ve KTK'nun 84/d maddesi uyarınca ''Arkadan çarpma,'' kuralının ihlal ettiği ve tam kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

- Hasara ait değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, kazalı aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu birlikte irdelenmek suretiyle, kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise, hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli indirilmek suretiyle davacının gerçek zararının tespiti yapılır.

Davacının aracındaki hasar bedeline dair değerlendirmede aracın pert işlemine tabi tutulmasının uygun olmadığı ve hasar bedelinin KDV dahil 28.578,22 TL olduğu, hesaplamaların yerleşik Yargıtay uygulamalarına ve hakkaniyete uygun olduğundan rapora itibar edilmiştir. Delil tespiti ise itiraz gördüğünden ve yetersiz, denetlenmeyen bir rapor olduğundan yeniden değerlendirme yapılmış ve delil tespitine nazaran eksiksiz tüm parçaların yer aldığı anlaşıldığından rapor uygun kabul edilmiştir.

Davalı tarafça yapılan ödeme düşüldükten (2.500,00 TL) sonra davacının bakiye hasar bedeli alacağının 26.078,22 TL olduğu anlaşılmıştır.

-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.

Davacının aracının 15 günde tamir edilebileceğinden günlük araç kira bedeli 150,00 TL kabul edilerek 2.250,00 TL bedelin uygun olduğu görülmüştür.

-Değer kaybına dair değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek,

emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.

Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 4.000,00 TL değer kaybı olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça yapılan ödeme düşüldükten (699,19 TL) sonra davacının bakiye değer kaybı alacağının 3.300,81 TL olduğu anlaşılmıştır.

-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).

Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır.

Somut olayda davalı ... değer kaybı ve hasar bedelinden sorumludur.

-Davalı ... ve Halim'in sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, aracın maliki ve yaralanan davalı ... zarardan sorumludur. Davalı ... ise trafik kazası bir haksız fiil olduğundan (TBK 49 vd. maddeleri) zarardan sorumludur. Anılan gerekçeler davalılar hasar bedelinden, değer kaybı zararından ve ikame araç bedeli zararından sorumludur.

- Faize ait değerlendirmede;

2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.

Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır.

Davalı gerçek kişiler yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.

Anılan açıklamalar uyarınca kısmı ödeme olması rağmen davacı taraf davalılar lehine faiz talep ettiğinden talebe bağlı kalınarak hüküm tesis edilmiştir.

Anılan gerekçeler uyarınca davacının taleplerin kabulüne karar verilmiştir.

TASHİH ŞERHİ

Her ne kadar Mahkememizin ... tarihli gerekçeli kararının hüküm kısmının ilk cümlesinde ''Davacısının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile,'' ve 4. bendinde.

"Davacının sigorta şirketine karşı ikame araç bedeli talebinin reddine,..." şeklinde yazılmış ise de; dosya kapsamında sigorta şirketine karşı ikame araç bedeli tahsiline dair bir dava olmadığından mahkememizce sehven yazıldığı anlaşılmakla hükmün birinci cümlesini '' Davanın KABULÜ İLE '' şeklinde değiştirmek ve hükmün 4. Bendinde yer alan "Davacının sigorta şirketine karşı ikame araç bedeli talebinin reddine,'' dair kısmının hükümden çıkarılmak suretiyle HMK'nun 304/1. maddesi gereğince açık hatanın düzeltilerek hükmün tashih ve tamamlanmasına ve işbu tashih şerhinin gerekçeli kararın suretlerinin altına eklenmesine karar verildi. ...

*5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*