Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/434 K.2022/1018

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalıların müvekkili bankadan krediler kullandığını, Teknik Hırdavat ... Ltd. Şti.'nin kullanmış olduğu kredilere karşılık keşidecisi ... olan davaya konu ... seri numaralı 75.000,00 TL tutarındaki çeki verdiğini, davalı çektiği kredileri zamanında ödemeyince ihtarname gönderildiğini ancak yine de borcun ödenmediğini, davalılardan ...

Ticaret'in müvekkili bankadan kullanmış olduğu çeşitli krediler için kendisinin yaptığı işlerden almış olduğu senet, çek gibi kıymetli evrakları bankaya olan borçlarından mahsup etmeleri için verdiğini ancak ilgili çekin sebepsiz yere ödenmediğini ileri sürerek; ... vade tarihli, keşidecesi ... olan davaya konu Z... seri numaralı 75.000,00 TL tutarındaki belge bedelinin keşide tarihi olan ... tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından aynı konu hakkında önceden dava açıldığını davanın derdest olup istinaf incelemesinde olduğunu, müvekkili ...'ın ... Ltd. Şti.'ye borçlu olmadığının tespiti ve anılan çeklerin bedelsiz kalması nedeniyle iadesi konularında Arabuluculuk anlaşması imzalandığını, davanın zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, banka ile müvekkili arasında ticari ilişki bulunmadığını, çekin ... ... Ltd. Şti.tarafından bankaya rehnedildiğini, bankanın davaya konu çekte yetkili hamil olmadığını ileri sürerek davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... ... Ltd. Şti.'ye dava dilekçesi tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olmasına rağmen yasal 2 haftalık kesin süre içerisinde cevap dilekçesi sunmamıştır. Davalı tarafın HMK'nın 128/1. maddesi gereği dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkar etmiş sayılacağı tespit edilmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair ... tarihli celsede karar verilmiş, bilirkişi ...'nun mahkememize sunmuş olduğu ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalı asıl borçlu ... Hırdavat Pet. Gıda İnş Turz. Taah. Giyim Nak. ... Tar.Hayv.Orm.Ürn.İml.İth.İhr. Otom. San ve Tic.Ltd.Şti. Tarafından temlik cirosu ile bankaya teslim edilen ve banka tarafından ibraz edildiğinde tahsil edilememiş olan davalı ... tarafından keşide edilen Z... seri nolu ... keşide tarihli 75.000,00 TL tutarındaki çek için, ... cirosu ile ciro edilmiş olan çek ile ilgili olarak davacı bankanın yetkili ve çek hamili olduğu, mahkememize bildirmiştir.

... tarihli celsede dava konusu çekin hangi alacak için teslim edildiği, hangi alacaktan mahsup edildiği, davacının bu çekten alacağı olup olmadığı, mahkemelerde görülen davalar da incelenmek suretiyle, aynı çek için dava konusu yapılıp yapılmadı noktasında inceleme yapılmasına, bu konuda ayrıca bir borçlar hukuku nitelikli hesap uzmanı da görevlendirilmesine karar verilmiş, bilirkişiler ... ve ... tarafından mahkememize sunulan ...tarihli raporda özetle.

Davacı banka ile davalı şirket arasında muhtelif kredi sözleşmelerinin tanzim edilmiş olduğu, Davaya konu edilen ... numaralı, ... tarihli, 75.000,00TL bedelli çekin temlik cirosu ile davacı bankaya ibraz edilmiş olduğu, davaya dayanak yapılar ... numaralı, ... tarihli, 75.000,00TL bedelli çek karşılığında ödeme yapıldığına dair dosya kapsamında dayanak belge bulunmadığı, davalılar tarafından da ilgili çek karşılığında ödeme yapıldığına dair bir savunma veya iddiada bulunulmamış olduğu,

davacıya, dava konusu çekin hangi alacak için teslim edildiğini ve hangi alacaktan mahsup edildiğini tespit etmenir mümkün olmadığına, davalı şirketin birden fazla kredi nedeniyle davacı bankaya borcunun bulunduğuna, bu doğrultuda dava konusu çekin hangi alacağın mahsubunda kullanılmak üzere verildiğinin tespit edilemeyeceği, davacının bu çekten kaynaklı alacağının 75.000,00TL olduğuna, bu çek karşılığında ödeme yapıldığında ilişkin dosya kapsamında dayanak belge bulunmadığı,

dosya ekine alınan ve davacı banka tarafından, davalı şirket ile üçüncü şahsılar aleyhine açılan diğer dava dosyalarırıdaki taraf bilgileri ile alacak miktarlarına bakıldığında, iş bu davaya konu edilen 75.000,00TL alacak ile diğer dava dosyalarının bir ilgisinin bulunmadığı mahkememize bildirilmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, süresi içinde ibraz edilmemesi nedeni ile zamanaşına uğrayan çekin 75.000,00TL çek nedeniyle alacak davasıdır.

İşbu dava konusu çekte davalı ... keşideci, diğer davalı .... Ltd Şti ile lehdar/ilk cirantadır. Çeki elinde bulunduran hamil davacı, keşideci ...'a karşı 6102 sy. TTK'nın 732. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde talepte bulunabilir. Buna göre keşideci davalı ... sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlüdür. Nitekim Yargıtay ... Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın ... Esas ... Karar sayılı içtihadı da bu yöndedir.

"Dava süresinde ibraz edilmeyen zamanaşımına uğramış çek nedeniyle icra takibine yapılan itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır. Davalı dava konusu çekte keşideci olup davacı ise ciranta olduğundan davacı ile davalı arasında temel bir ilişki bulunmamaktadır. Bu durumda davacı TTK'nun 644 maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak davalıdan alacak isteminde bulunabilir".

TTK 732/4 maddesi gereğince poliçenin zamanaşımına uğraması halinde, zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren 1 yıl içinde sebepsiz zenginleşme davasının açılabileceği düzenlenmiştir. Dava konusu çekin ... tarihli olduğu ve iş bu davanın ise ... tarihinde açıldığı, davalı süresinde zamanaşımı itirazı bulunduğundan ilgili davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Davacı dava öncesinde Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında aynı istem için dava açmış ancak ilgili dosya açılmamış sayılmasına karar verildiği ve kesinleştiğinden önceki davada zamanaşımını kesen sebep olan dava açılması hususu geriye etkili olarak kalktığı anlaşılmıştır.

Dava konusu çek süresinde ibraz edilmediğinden davacı, kendisinden önce gelen cirantaya karşı temel ilişkiye dayanarak alacak talebinde bulunabilir. Zamanaşımına uğramış çek artık yazılı delil başlangıcı sayılacağından davacı kendisinden önce gelen cirantadan olan alacağını, tanık dahil her türlü delil ile ispatlayabilir. Nitekim Yargıtay ... Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın ... Esas ... Karar sayılı içtihadı.

"Dava konusu çek zamanaşımına uğramış olduğundan bu çeke dayalı olarak kambiyo hukukundan doğan haklar yitirilmiş olur. Ancak arada temel ilişki varsa bu belgeye yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabileceğinden somut olayda davacı aralarında temel ilişki bulunduğu davalı Harun Nakipoğlu Tic.Ltd.Şti'ne temel ilişkiye dayalı olarak alacak iddiasında bulunabilir. Diğer davalı ... arasında temel ilişki bulunmaması nediyle anılan davalıya başvurma imkanı bulunmamaktadır".

Nitekim davacı da dava dilekçesinde çeki, kredi sözleşmesine istinaden .... Ltd Şti firmasından aldığı ve kredi sözleşmesi kapsamında borcu bulunduğu bilirkişi raporu ile anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu ... tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan ... tarih ... Esas, ... Karar ile; zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfını kaybederek (yazılı) delil başlangıcına dönüşen bonodaki vade tarihinin, temel ilişkiye dayanılarak yapılan bir takip veya açılan bir davada temerrüde esas alınamayacağına karar vermiş olup, davacı yanca dava tarihinden önce takip ve dava konusu asıl alacak miktarı yönünden davalıyı ihtar vs yollarla usulüne uygun olarak temerrüde düşürüldüğünün kesin delillerle ispatlanamadığından faiz başlangıcına dair istem uygun görülmemiştir.