Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1393 K.2023/1123

Mahkememize açılan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında ...tarihinde imzalanan sözleşme gereğince davalının, müvekkilinin yaptığı dairelerin mermer ve granitini yapacağını taahhüt ettiğini, karşılığında bir kısmı nakit (200.000-TL) bir kısmı ise çek (450.000-TL) olacak şekilde toplamda 650.000,00-TL ödeneceği hususunda anlaştıklarını ve keşidecisi müvekkili, lehtarı davalı olan, T. Vakıflar Bankası T.A.O.

Kayseri - Eski Sanayi Şubesi’ne ait, 0024834, ..., ..., 0024837 numaralı, 27/11/2022 (80.000,00-TL), 27/11/2022 (70.000,00-TL), 27/12/2022 (150.000,00-TL), 27/01/2022 (150.000,00-TL) bedelli dört adet çekin davalı tarafa elden teslim edildiğini ancak davalı tarafın yapmayı taahhüt ettiği toplam 169 dairenin sadece 50 tanesinin işlerini yaptığını, kalan dairelerin işlerini yapmadan inşaatı terk ettiğini, davalıya vermiş oldukları çeklerin yapılan iş dışında kalan kısmının bedelsiz kaldığını, bilirkişi incelemesi ile bu durumunu açığa kavuşacağını,

davalı tarafa verilen çeklerin icra takibine konu edilmesi hususunda haklı endişeleri bulunduğunu zira davalının yapmadığı işin ödemesini almış olacağından bahisle öncelikle söz konusu çek bedelinin ödenmemesi hususunda ihtiyati tedbir karar verilmesini, davalı tarafa elden teslim ettikleri çeklerin belirtilen kısım dışında bedelsiz kaldığının tespiti ile karşı tarafa kalan miktar bakımından müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, çekin bankadan tahsil edilmesinin engellenmesine, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

YARGILAMA VE GEREKÇE

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama Tek Hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Dava, çekin bedelsiz kaldığından bahisle menfi tespit talebine ilişkindir.

...tarihli sözleşme, banka kayıtları, vergi dairesi kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmıştır.

Bilindiği üzere, dava ehliyeti, fiil ehliyetinin medeni usul hukukunda büründüğü şeklidir. Fiil ehliyetine sahip olan bütün gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptir.

Taraf sıfatı (husumet) ise maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usuli hukuki ilişkinin sujesi olabilme ehliyetidir. Taraf ehliyetine sahip olan kişi, davada davacı veya davalı olabilecektir. Bu nedenle, taraf ehliyeti usuli bir kavramdır.

Taraf ehliyetine sahip olabilmek için medeni hukuktaki hak ehliyetine sahip olmak gerekir. HMK'nın 50. maddesine göre, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, taraf ehliyetine de sahiptir. Buna göre tüm insanlar, hak ehliyetine ve dolayısıyla taraf ehliyetine sahiptir. Dava ehliyeti ise, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir (HMK m. 51). Fiil ehliyetine sahip olan kişi, dava ehliyetine de sahiptir ve davayı yürütebilir, usul işlemlerini yapabilir.

Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır.

Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa, dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır.

Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece resen göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir.

Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin, ileri sürülme zamanı Kanun ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde resen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.

Yukarıda açıklanan hususlar ve yasal düzenlemeler ile birlikte somut olaya gelince; davacı taraf, ...tarihli sözleşme gereğince davalı tarafın, kendisine ait olan dairelerin mermer ve granit işini yapacağını taahhüt ettiğini, bunun karşılığında davalıya bir kısmı nakit, bir kısmı da çek olarak ödeme yaptıklarını, bu kapsamda davalıya Türkiye Vakıflar Bankası Eski Sanayi Kayseri Şubesi'ne ait olan, ... seri numaralı, 80.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, 70.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, 150.000,00 TL bedelli ve 0024837 seri numaralı, 150.000,00 TL bedelli toplam 450.000,00 TL tutarında 4 adet çek verdiğini,

ancak davalı tarafın yapmayı taahhüt ettiği 169 adet dairenin 50 tanesini yaptıktan sonra işi terk ettiğini, bu nedenle bir kısım çek yapraklarının bedelsiz kaldığını, bu kısımlar yönünden borçlu olmadığının tespitini talep ve dava ettiği,

Davacının davasını Akbulut Mermer Granit-...'a yönelttiği, dava dilekçesi ekinde sunulan ...tarihli sözleşmede ise karşı taraf kaşesi incelendiğinde Akbulut Mermer Granit-... unvanının yazdığı ve altının imzalandığı, ...'un sözleşmenin "taraflar" kısmında taşeron olarak "vekaleten ..." olarak adının yer aldığı, görüldüğü üzere ...'un sözleşmeyi ... adına vekaleten imza ettiği, kendisinin sözleşme ile bir borç altına girmediği, yine de davalının Akbulut Mermer Granit isimli işletmede davalının ortaklığı yahut temsilcisi olup olmadığının bildirilmesi için vergi dairesine müzekkere yazıldığı,

Gevher Nesibe Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 08/11/2023 tarihli yazı cevabına göre davalının herhangi bir ortaklık ya da yöneticilik bilgisinin bulunmadığı, gelir getirici faaliyeti nedeniyle mükellefiyetinin bulunmadığının bildirildiği görülmüş, açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı davalının ...tarihli sözleşmeye istinaden açılan eldeki davada pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı