Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/675 K.2023/828

3- ***

DAVA

Rücuen Tahsil

DAVA TARİHİ : ***

KARAR TARİHİ : ***

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan Rücuen Tahsil davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ...

Sigorta Şirketi tarafından ... nolu Kasko Sigorta Poliçesi ile sigorta edilen, 38 ... plakalı araç, 07/12/2020 tarihinde davalılardan ... adına kayıtlı, ... tarafından sevk ve idare edilen 58 ... plakalı aracın çarpması sonucu hasarlandığını, kaza sonucu olay tarihinde düzenlenen trafik kazası tespit tutanağına göre sürücü ... idaresindeki 58 ... plakalı araç Sivas Caddesini takiben Mazakaland istikametine seyrederken, kırmızı ışıkta kavşakta bekleyen sürücü ... sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı araca şiddetli şekilde arkadan çarpması ile çarpışmanın şiddetiyle 38 ... plakalı araç önündeki 38 ... plakalı araca,

38 ... plakalı araç da önündeki 38 ... plakalı araca çarpması sonucu, yaralamalı maddi hasarlı zincirleme kaza meydana geldiğini, 58 ... plakalı araç sürücüsü ...'ın yakın takip ve arkadan çarpma kurallarını ihlal ettiği için kazada tamamen kusurlu olduğunu, kavşakta kırmızı ışıkta bekleyen 38 ..., 38 ... ve 38 ... plakalı araç sürücülerinin kusuru olmadığının tespit edildiğini, olay sonrasında düzenlenen ekspertiz raporunda sigortalı araçta meydana gelen hasar tutarının 79,738.50 TL (KDVli-iskontolu) olduğunu,

fakat onarım sırasında bu bedelin daha da artabileceği göz önüne alınarak aracın pert-total edilmesinin tarafların menfaatine olacağı görüş ve kanaatine varıldığını, rayiç değer aralığının 165.000 - 180.000 TL olduğunu, geçmiş dönem hasar kayıtlarının da değerlendirilerek rayiç değerinin 165.000,00 TL olduğunun belirlendiğini, müvekkili şirket ile sigortalı ... arasında düzenlenen 30/12/2020 tarihli Tam Hasar İşlemleri Mutabakatname ve Taahhütnamesi gereğince müvekkili sigorta şirketi tarafından 13/01/2021 tarihinde sigortalıya 165.000,00TL olarak ödeme yapıldığını, Beyoğlu 60. Noterliğinin ...

Yevmiye nolu ... tarihli araç satış sözleşmesinden de anlaşılacağı üzere araç sovtaj bedelinin ise 107.250,00TL olduğunu, 58 ... plakalı aracın ... nolu Zorunlu Mali Mesuliyet sigorta poliçesi gereğince ... AŞ tarafından trafik sigortası teminat limitleri dahilinde müvekkili şirkete 26/02/2021 tarihinde 41.000,00TL ödeme yapıldığını, müvekkili şirket tarafından ödenen 165.000,00TL tazminattan, sovtaj bedeli ve ...

AŞ'nin yaptığı ödeme mahsup edildikten sonra kalan 16.750,00TL tazminatın olayda %100 kusurlu olan araç sürücüsü,maliki ve kasko sigorta şirketine rücu edilmesi zorunluluğu doğduğunu, dava şartı arabuluculuk aşamasına geçildiğini ve 11/03/2022 tarihinde Kayseri Arabuluculuk Bürosuna başvurulduğunu, *** nolu başvurunun ise olumsuz sonuçlandığını, *** tarihinde anlaşamama tutanağı düzenlendiğini, sigorta tazminatını ödeyen müvekkili şirket 6102 Sayılı Kanunun 1472.

Maddesine göre sigortalısının hukukuna halef olduğundan bu kanuni halefiyete dayanılarak 16.750,00TL'nin %100 kusuruyla sigortalıya zarar veren davalı araç sürücüsü ..., araç maliki ... ve İhtiyari Mali Mesuliyet teminatı bulunmasına rağmen ödeme yapmayan ...

Sigorta AŞ'den fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 16.750,00TL tazminatın 13/01/2021 ödenme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi, yargılama giderleri ve avukatlık ücreti ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı taraflara dava dilekçesi tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olmasına rağmen yasal 2 haftalık kesin süre içerisinde cevap dilekçesi sunmamışlardır. Davalı tarafların HMK'nın 128/1. maddesi gereği dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkar etmiş sayılacağı tespit edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kasko poliçesi ile sigortalı 38 ... plakalı araca 17.02.2020 tarihinde 58 ... plakalı aracın çarptığını, 38 ... plakalı aracın pert olduğunu, 165.000,00 TL ödediklerini, 41.000 TL Aksigorta (ZMSS) ödediğini, 107.250,00 TL sovtaj bedeli düşüldükten sonra 16.750 TL alacağı bulunduğundan bahisle alacak talep etmiştir.

Dava, kasko sigorta poliçesi gereği sigortalısına ödeme yapan davacının ödediği bedelin, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesine göre rücuen tahsili istemine ilişkindir.

TTK'nın 1472. maddesinde "(1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir. (2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur." düzenlemesine yer verilmiştir.

Halefiyet, bir kişinin hukuken diğerinin yerine geçmesi anlamına gelir. 6102 sayılı TTK m. 1472/1. maddesinde sigorta tazminatını ödeyen sigortacının, hukuken sigorta ettirenin (başkası hesabına sigortada sigortalının) yerine geçeceği ifade edilmiştir. Bu nedenle hukukumuzda yasal halefiyete ilişkin olarak tazminat alacağının yasa uyarınca sigortacıya geçmesi ilkesi benimsenmiştir.

Yasal halefiyet zarar sigortalarında söz konusu olup, mal sigortaları bakımından TTK m. 1472 hükmünde, sorumluluk sigortaları bakımından TTK m. 1481 hükmünde düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal eder.

Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz’î haleftir (Yargıtay HGK'nın *** K ).

HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair 15/12/2022 tarihli celsede karar verilmiş, bilirkişi ...'ın mahkememize sunmuş olduğu 07/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; " 58 ... plakalı araç sürücüsü ...'ın K.T.K. nın 56. maddesinde belirtilen “Sürücüler önlerinde giden araçları güvenli ve gerekli bir mesafeden takip etmek zorundadırlar.” Kuralını. K.T.K.

52. maddesinde “hız kurallarını” ve K.T.K. nın $4/A-4 nolu “arkadan çarpma” kuralını ihlal ederek kazaya sebebiyet verdiği. 38 ... plakalı araç sürücüsü ... ve 38 ... ve 38 ... plakalı araç sürücülerinin kazaya etken herhangi bir kural ihlali olmadığı. 38 ... plakalı aracın 07.12.2020 - tarihli kaza nedeniyle toplam hasar bedelinin 57.750,00 TL olduğu, ZMMS Poliçesi kapsamında ...

A.Ş. den 26.12.2021 tarihinde 41.000,00 TL ödeme yapıldığına dair banka dekontu dosyada mevcut olup bakiye hasar bedelinin 16.750,00 TL olduğu " yönündeki tespit ve kanaatlerini mahkememize bildirmiştir.

-Kusura ve hasara ilişkin değerlendirmede,

34 ... plakalı aracın davacı bünyesinde kasko poliçesi ile kazaya karışan 58 ... plakalı aracın davalı bünyesinde kasko sigorta poliçesi (İMM) ile sigortalandığı, dosya arasındaki kaza tespit tutanağı ve mülkiyete dair kayıtların incelenmesinde kaza tarihinde araç sürücüsünün davalı ... ve malikinin ... olduğu anlaşılmıştır.

Kaza tespit tutanağı ve mahkememizce alınan kural ihlal tespiti raporu uyarınca 58 ... plakalı araç sürücüsü ...'ın tam kusurlu olduğu arkadan çarpma kuralını ihlal ettiği ve zincirleme kazaya karışan diğer sürücülerin herhangi bir kusuru olmadığı kanaatine varılmıştır.

Kazaya karışan aracın hasarsız değerinin 165.000,00 TL, sovtaj bedelinin 57.750,00 TL olduğu, davacının ...'dan 41.000,00 TL ödeme aldığı ve bakiye yaptığı ödeme düşülerek 16.750,00 TL bakiye alacağı bulunduğu görülmüştür.

Davalıların sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, davalı ... aracın maliki ve yararlanan olarak işleten sıfatıyla zarardan sürücünün kusuru oranında sorumludur. Davalı ... ise haksız fiil hükümlerince zarardan sorumludur. ...'dan 41.000,00 TL'den tahsil edilmesi karşısında ZMSS limiti kalmadığı ve bakiye alacaktan davalı sigorta şirketi İMM kapsamında zarardan sorunludur.

-Faize ilişkin değerlendirmede;

Trafik kazaları, nitelikleri itibariyle haksız fiillerdendir. Haksız fiillerde temerrüt tarihi, haksız fiilin meydana geldiği tarih olup, zarar sorumlusunun ayrıca ihbar ve ihtar edilmesine gerek yoktur. Sigorta ettirenin dava hakkı tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal eder. Ödeme tarihi aynı zamanda 3. şahsa rücu edebilme tarihidir. Bu nedenle işleten ve sürücünün faizden sorumluluğunun başlangıcının halefiyet başlangıcı olan ödeme tarihi olarak kabulü gerekir. (Bknz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi *** K. Sayılı ilamı) anılan hükümler uyarınca davacı tarafından yapılan ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak belirlenmiş ve kazaya karışan araçların niteliği gereği yasal faiz uygulanmıştır.