Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/948 K.2024/833

Av.

DAVALILAR :1- ***

2- *** 3-*** VEKİLİ : Av.

DAVALI : 4- ***

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 5- ***

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 6- ***

VEKİLİ : Av. *** Av. *** Av. ***

DAVALILAR : 7- *** ANKARA

8- *** VEKİLİ : Av.

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : ***

KARAR TARİHİ : ***

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :***

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...'un özel güvenlik görevlisi olarak 01.01.2007 - 05.02.2021 tarihleri arasında Kayseri Başmüdürlüğünde özel güvenlik işlerini yürüten çeşitli özel güvenlik şirketlerinde çalıştığını ve en son çalıştığı ... Hizmetleri Limited Şirketi ile ... Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi iş ortaklığı tarafından 05.02.2021 tarihinde iş akdinin feshedildiğini, 4857 sayılı iş kanununun 112.

Maddesi gereğince sorumlu oldukları kıdem tazminatı toplu iş sözleşmesi farkı olmak üzere toplam 74.193,43-TL kıdem tazminatı ödendiğini, ayrıca arabuluculuk görüşmesi sonunda 9.852,68-TL ihbar tazminatı ve 360,00-TL arabulucu ücreti ödendiğini, iş kanunu ve mevzuatın iş verenlere yüklediği yükümlülüklerden yüklenici şirketlerin sorumlu olması gerektiğinden bahisle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile dava dışı ...'a ödenen toplam 105.852,94-TL'nin.

34.172,17-TL'sinin ... Güv. Eğ. Kor. Hiz. Limited Şirketinden, 13.866,41-TL'sinin *** Özel Güvenlik Şirketlerinden, 24.902,56-TL'sının HAS-... Güvenlik Şirketlerinden, 1.424,63-TL'sının ... Şirketinden, 5.698,53-TL'sinin ***Özel Güvenlik Şirketlerinden, 6.933,21-TL'sinin ... Özel Güvenlik Şirketinden, 8.642,76-TL'sinin ... ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinden, 10.212,68-TL'sinin ... Hizmetleri Limited Şirketi ile ...

Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinden (73.209,99-TL'nin 26.02.2021 tarihinden, 22.430,27-TL'nin 24.11.2021 tarihinden, 10.212,68-TL'nin 16.03.2021 tarihinden itibaren) uygulanacak sözleşme faizleri, faiz oranı belirlenmeyen sözleşmelerde ticari faizi ile birlikte sorumlulukları oranında müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

... Ltd.Şti.-... Ltd.Şti.-... Ltd Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarıyla birlikte, dava dışı işçinin kıdem tazminatından davacı idarenin sorumlu olduğu, idarenin önceden haber vermeksizin depo kapatarak personel sayısını düşürdüğünü bu sebeple davacı idarenin kusurlu olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

... Hizm. Ltd.Şti ve ... Güvenlik Hizm.Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; usule ilişkin itirazlarla birlikte dava dışı ...'un 01/01/2021-05/02/2021 tarihleri arasında müvekkili şirketin sigortalısı olarak ancak davacı kurumun iş yerinde çalıştırıldığını, müvekkili şirketin 01.01.2021 tarihinde hizmete başladığı, 08.01.2021 tarihinde tebliğ edilen 31.12.2020 tarihli yazıya göre işyerinin kiraya verildiğinin bildirildiği, işyerinin davacı idare tasarrufuyla tasfiye edildiği, ihbar için yeterli süre olmadığı, bu sebeple müvekkillerinin ihbar tazminatından sorumlu - tutulamayacağı, ihbar tazminatının sözleşme ve şartnamelerde ödeme kalemleri içinde yer almadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

... Gücü Hizmetleri San tic.Ltd.Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; usule ilişkin itirazlarla birlikte, davacı kurumun faiz başlangıç tarihi talebini kabul etmediğini, dava dışı işçinin kurum emir ve talimatı altında çalıştığını, dava konusu edilen alacaklardan müvekkili şirketin sorumlu olmadığını dava dışı işçinin iş akdinin davacı kurum talimatıyla feshedildiğini bu sebeple alacaklardan davacının sorumlu olduğunu, müvekkili şirketin toplu iş sözleşmesinin tarafı olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır. Davacı Toprak Mahsulleri Ofisi'ne müzekkere yazılarak dava dışı ...'un iş alımına ilişkin sözleşme ve şartname örnekleri celp edilmiştir. SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ...'un SGK hizmet döküm cetveli celp edilmiştir. Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, nitelikli hesap uzmanı ... 15/12/2023 tarihli raporunda özetle;

Davalı 2011 yılı sözleşmesine göre tam sorumlu olduğu kanaatine varılırsa 2011 yılı sözleşmesine göre yarım sorumlu olduğu kanaatine varılırsa Talep edilen ... Güv. Ltd. Şti. 34.172,16 TL 30.705,56 TL 34.172,16 TL

Davalı 2012-2013 yılı sözleşmesine göre tam sorumlu olduğu kanaatine varılırsa 2012-2013 yılı sözleşmesine göre yarım sorumlu olduğu kanaatine varılırsa Talep edilen *** 13.866,41 TL 6.933,21 TL 13.866,41 TL

Davalı 2014-2015 yılı sözleşmesine göre tam sorumlu olduğu kanaatine varılırsa 2014-2015 yılı sözleşmesine göre yarım sorumlu olduğu kanaatine varılırsa Talep edilen *** - *** 13.866,41 TL 6.933,21 TL 24.902,56 TL

Davalı 2014-2015 yılı sözleşmesine göre tam sorumlu olduğu kanaatine varılırsa 2011 yılı sözleşmesine göre yarım sorumlu olduğu kanaatine varılırsa Talep edilen ... Özel Güvenlik 8.642,76 TL 4.321,38 TL 8.642,76 TL

Davalı Kıdem Tazminatı Hariç olduğundan Talep edilen ...-... 0,00 TL 8.642,76 TL Davalı Kıdem Tazminatı Hariç olduğundan Talep edilen ... Ltd. Şti. 0,00 TL 8.642,76 TL

Davalı İhbar Tazminatından sonr işveren olarak sorumlu tutulursa İhbar öneli sebebiyle davacı idare sorumlu tutulursa Talep edilen ... - ... Güvenlik 10.212,68 TL 0,00 TL 10.212,68 TL

Şeklinde rapor sunulmuştur. Bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin, davalılar ... ...Ltd. Şti vekilinin, ... Gücü...Ltd. Şti vekilinin, ... Güvenlik... Ltd Şti. , ...... Ltd. Şti. Vekilinin, ...... Ltd.Şti, ... ....Ltd. Şti ve ... Güv....Ltdş Şti vekilinin ayrı ayrı itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür. Taraf vekillerinin itirazları ve Kayseri BAM 6.Hukuk Dairesi'nin kararları doğrultusunda ek rapor düzenlenmek üzere dosyanın mevcut bilirkişiye tevdi edilmiş, 01/04/2024 tarihli ek raporda özetle;

Hesaplanan (Kıdem Tazminatı) Hesaplanan (İhbar Tazminatı) Talep edilen ... Güvenlik Ltd. Şti 34.172,16 0,00 34.172,16 TL ... Ltd. Şti.-... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti 13.866,41 0,00 13.866,41 TL ... Ltd. Şti-... Ltd. Şti 24.902,56 0,00 24.902,56 TL ... Ltd. Şti 1.424,63 0,00 1.424,63 TL ... Ltd. Şti-... Ltd.Şti 5.698,53 0,00 5.698,53 TL ... ve Özel Güvenlik Ltd. Şti 6.933,21 0,00 6.933,21 TL

... Özel Güv. Ltd. Şti 8.642,76 0,00 8.642,76 TL ... Güvenlik - ... 0,00 10.212,68 10.212,68 TL

Şeklinde ek rapor sunulmuş, ek raporun taraflara tebliğ edildiği görülmüştür. Dosya yeniden ek rapora gönderilerek ödeme tarihleri tespit edildikten sonra rucu alacaklarının ne kadar olması gerektiği konusunda ek rapor alınmış, 31/05/2024 tarihli ek raporda özetle;

Hesaplanan (Kıdem Tazminatı) Faiz Başlangıç Tarihi (26.02.2021) Faiz Başlangıc Tarihi (24.11.2021) Faiz Başlangıc Tarihi (16.03.2021) ... Güvenlik Ltd. Şti 34.172,16 26.157,83 8.014,33

... Ltd. Şti.-... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti 13.866,41 10.614,35 3.252,06

... Ltd. Şti-... Ltd. Şti 24.902,56 19.062,21 5.840,35

... Ltd. Şti 1.424,63 1.090,51 334,12

... Ltd. Şti-... Ltd.Şti 5.698,53 4.362,06 1.336,47

... ve Özel Güvenlik Ltd. Şti 6.933,21 5.307,18 1.626,03

... Özel Güv. Ltd. Şti 8.642,76 6.615,18 1.626,03 TL

... Güvenlik - ... 10.212,68

10.212,68

Şeklinde ek rapor sunulmuştur. Ek rapor taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı davacı vekilinin, davalılar ... Güvenlik... Ltd Şti. , ...... Ltd. Şti. Vekilinin, ... Gücü...Ltd. Şti vekilinin, ... ...Ltd. Şti vekilinin, ...... Ltd.Şti, ... ....Ltd. Şti ve ... Güv....Ltdş Şti vekilinin ayrı ayrı beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının davalı yüklenicilerden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar ; 2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)

Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı anlaşılmıştır. (Kayseri BAM 6. HD *** Karar)

Ödeme belgeleri, taraflar arasında düzenlenen Özel Güvenlik Hizmeti Alımına ilişkin Sözleşmeler ve eki Şartnameler, tarafların ticari defter ve kayıtları, SGK kayıtları, TMO Genel Müdürlüğü kayıtları, sözleşmeler, Teknik ve İdari şartname ve tarafların dayandığı tüm deliller celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; 4857 sayılı yasanın 112. maddesi gereğince dava dışı işçinin hakettiği 105,852,94-TL kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağı davacı kurum tarafından ödenmiştir. 31/05/2024 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamalar hükme esas alınarak açılan davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip *** · e-imzalıdır Hakim *** · e-imzalıdır