Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/644 K.2024/348

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ... isimli şahıs şirketinde işveren konumunda olup davalı ile herhangi bir borç ve alacak ilişkisi mevcut olmadığını, müvekkiline ait iş yerinde 10/01/2022 - 07/04/2022 tarihleri arasında çalışmış olan ... isimli işçinin davalı ... aralarında kambiyo senedine dayalı bir borç ilişkisi bulunması nedeniyle ... hakkında Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını,

işveren konumunda bulunan müvekkiline maaş haczi talebi gönderilmiş ise de dilekçeye ekli olarak sunmuş oldukları SGK kayıtlarında da açıkça görüldüğü üzere icra dosyasının asıl borçlusu olan ...'nin maaş haczinin gönderildiği tarihinden önce 07/04/2022 tarihinden önce işten çıkarıldığını, iş yerinin borçtan sorumlu tutulma imkanı olmasına rağmen kötü niyetli olarak müvekkiline İİK.

89/1-89/2 ve 89/3 haciz ihbarnameleri göndermek sureti ile müvekkilinin dosyaya borçlu olarak ekletildiğini ve borçlu olmadığı takdirde borcu ödemek zorunda bırakıldığını ileri sürerek; davanın kabulü ile müvekkilinin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 23.759,16 TL'nin ödeme tarihi olan 27/10/2022 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte istirdatına, kötü niyetli davalının alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davada görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu, davacının kendisine tebliğ edlien İİK m.89/1-2-3 haciz ihbarnamelerine yasal süreleri içerisinde itiraz etmediğini, davacı borçlunun istirdat istemlerinin kabulünün müvekkilin hak kaybına sebep olacağını, Deniz Başarır'ın davacı firmada çalıştığının sabit olduğunu, Senede karşı ileri sürülen hukuki işlemlerin senetle ispatının zorunlu olduğunu, ileri sürerek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Dava, davacı vekili tarafından ilk olarak 13/12/2022 tarihinde açılmış, dava mahkememizin ... esas sırasına kaydedilmiş, yapılan yargılama neticesinde ... esas ... karar sayılı 26/12/2022 tarihli ilam ile göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine, hüküm kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli Kayseri Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine dair karar verilmiş verilen karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiş, Kayseri BAM 6. HD'nin 2023/1070 esas 2023/1108 karar sayılı ilamı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne mahkememiz ilamının kaldırılmasına,

mahkememizce davanın yeniden esastan görülmesi için dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verilmiş dava dosyası mahkememize gönderilmiş, yukarıda yazılı bulunan esas sırasına kaydı yapılarak yargılamaya devam edilmiştir.

HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair 21/12/2023 tarihli celsede karar verilmiş, bilirkişi Osman Seyfi'nin mahkememize sunmuş olduğu 16/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Davacının 2022 yıllarına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin açılış-kapanış tasdikinin süresinde yapıldığı, defterlerin içerdiği kayıtların birbirini doğruladığı, defterlerin bu haliyle HMK 222/2 ye uygun olduğu tespit edilmiştir.

Davacı kayıtlarında göre; dava dışı ...'nin davacı işyerinde çalıştığı dönemlerdeki ücret alacaklarını her ayın sonunda (ocak-şubat-mart-nisan) tahsil ettiği, ücret bakımından 30.04.2022 itibari herhangi bir alacağının kalmadığı tespit edilmiştir.

Dosya kapsamından davacıya düzenlenen 89/1 haciz ihbarnamesi tarihinin 06.06.2022 olduğu davacıya tebliğ tarihinin 12.06.2022 olduğu, 89/2 haciz ihbarnamesi tarihinin 29.06.2022 olduğu davacıya tebliğ tarihinin 05.07.2022 olduğu, 89/3 haciz ihbarnamesi tarihinin 18.07.2022 olduğu davacıya tebliğ tarihinin 24.07.2022 olduğu tespit edilmiştir.

Söz konusu haciz ihbarnamelerinin gerek düzenlenme tarihlerinde gerekse davacıya tebliğ tarihlerinde dava dışı ...' nin davacıdan ücret alacağının olmadığı tespit edilmiştir. Dava dışı ... ile davacı arasında ticari ilişkiye dair bir tespit yapılamamıştır. TEB Bankası 04.11.2022 tarihli cevabi yazısından Kayseri Genel İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına 04.11.2022 tarihinde davacı hesabından 23.759,16-TL ödeme yaptığı tespit edilmiştir." şeklinde beyanda bulunmuştur.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, İİK.'nun 89/5.maddesine dayalı istirdat istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasından kendilerine İİK 89/3 uyarınca haciz ihbarnamesi gönderildiğini, borçlu bulunmadıklarından bahisle istirdat talep etmiştir.

İİK 89. maddesi uyarınca 3. kişi durumunda olan davacının İİK 89/3 maddesinde öngörülen 15 günlük yasal hak düşürücü süreyi kaçırması nedeniyle icra takip alacaklısı olan davalıya karşı açtığı menfi tespit davası olduğu anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin İİK 89. maddesinde; “Hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senetle müstenit bulunmayan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber olmadığını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim edebileceğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağını bildirir (Haciz ihbarnamesi).Bu haciz ihbarnamesinde, ayrıca 2,3 ve 4 üncü fıkra hükümleri de üçüncü şahsa bildirilir.

Üçüncü şahıs; borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce borç ödenmiş veya mal istihlak edilmiş veya kusuru olmaksızın telef olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise, keyfiyeti, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmeye mecburdur.

(Değişik fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./22. md.) Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse, mal yedinde veya borç zimmetinde sayılır ve kendisine gönderilen haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmediği, bu nedenle de malın yedinde veya borcun zimmetinde sayıldığı ikinci bir ihbarname ile bildirilir.

Bu ikinci ihbarnamede ayrıca, üçüncü şahsın ihbarnamenin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ikinci fıkrada belirtilen sebeplerle itirazda bulunması, itirazda bulunmadığı takdirde zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmesi istenir.

İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa on beş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir.

Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur. Bu süre içinde 106 ncı maddede belirtilen süreler işlemez.

Bu davada üçüncü şahıs, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispat etmeye mecburdur...

Üçüncü şahıs, kusuru olmaksızın bir mani sebebiyle müddeti içinde haciz ihbarnamesine itiraz etmediği takdirde 65 inci madde hükmü uygulanır. (Değişik cümle: 17/07/2003 - 4949 S.K./22. md.) Her halde üçüncü şahıs, borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödemek zorunda kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir.” şeklinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle davanın ispatı açısından, davacının sadece, davalının borçlusuna borcu olmadığını ispatlaması yeterli değildir. Ayrıca İİK'nun 89. Maddesindeki belirtilen diğer durumlarında kanıtlanması gerekir.

Maddede belirtildiği halde, davacının ödeme yaptığı alacaklıya karşı dava açma hakkı "alacaklının kötü niyetli olması" hali ile sınırlandırılmıştır.

Somut olayda, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının Gülçimen, borçlusunun ise dava dışı ... olduğu, takibin dayanığının 15.000,00 TL bedelli kambiyo senedinden kaynaklı olduğu, davalının talebi üzerine davacıya haciz ihbarnameleri gönderildiği, haciz ihbarnamelerinin herhangi bir dayanağının bulunmadığı, dava dışı borçlu işçinin 07/04/2022 tarihinde işten çıkartıldığı, davacıya işten çıkartma tarihinden sonra haciz ihbarnameleri gönderildiği anlaşılmıştır.

HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına dair karar verilmiş, mahkememizce anılan bilirkişi raporunda dava dışı işçiye ait herhangi bir alacak bulunmadığı tespit edilmiştir.

HMK'nın 222. maddesi uyarınca, tarafların ticari defterlerinin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

Belirtilen bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Diğer tarafın yukarıda belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi halinde ise ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz.

Somut olayda haciz ihbarnameleri tarihi itibariyle dava dışı işçinin herhangi bir alacağının olmadığı, ilgili tarihte işçinin işten çıkartıldığı, bunun bilinerek haciz ihbarnamesi gönderildiği ve bu nedenle ödenen paranın iadesine karar verilmiştir.