Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/713 K.2025/43

Mahkememize açılan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı sigorta şirketi nezdinde ... poliçe numarası ile sigortalı 78 ... plakalı ... hakimiyetindeki minibüsün müvekkiline ait 38 ... plakalı sürücü ...'ın hakimiyetindeki Fıat marka 2019 model marka araca çarpmak suretiyle maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, söz konusu trafik kazasında müvekkilinin aracının hasar gördüğünü ve aracın hareket kabiliyetinin tamamen ortadan kalktığını, aracın günlerce serviste kaldığını ve bu süre boyunca kullanılamadığını,

müvekkilinin hasara uğrayan aracını ticari amaçla ihale yolu ile kamu kurumlarına kiraladığından dolayı almış olduğu tarihten kaza tarihine kadar aracın tüm bakımlarını zamanında yaptırdığını, meydana gelen kazada karşı tarafın %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, mevzuat gereğince müvekkilinin aracında oluşan araç değer kaybından kazada kusuru bulunan 78 ... plaka sayılı aracın sigortacısı olan davalı şirketin sorumlu olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile müvekkiline ait araçta meydana gelen değer kaybı nedeni ile şimdilik 1.000,00-TL’nin olay tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; davacı tarafın sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapmadığından davanın usulden reddinin gerektiğini, yetki itirazlarının bulunduğunu, müvekkili şirketin merkezinin Ümraniye'de olduğundan dolayı davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, dosyanın yetkisizlik kararı verilerek İstanbul Anadolu Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesini, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti kapsamında teminat limitleriyle sınırlı olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin karşı yana değer kaybı tazminatı için 2.616,96-TL,

kasko sigortacısı ... firmasına 551,65-TL ve 859,36-TL rücuen tazminat ödemesi yapıldığını, bu nedenle bakiye bir sorumluluğu kalmadığını, değer kaybı hesabında aracın km'si, önceki hasarları, model yaşının göz önüne alınması gerektiğini, öncelikle usuli itirazları nazara alınarak davanın usulden reddini, esasa girilmesi halinde haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, meydana gelen kaza nedeniyle davacının aracında oluşan değer kaybının tazmini talebine ilişkindir.

Sigorta poliçesi, ödeme belgeleri, kazaya karışan araçların trafik kayıtları, kaza tespit tutanağı, kazaya ilişkin fotoğraflar, sigorta bilgi ve gözetim merkezi kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, trafikçi bilirkişiden kusur ve değer kaybı yönünden ayrıntılı rapor alınmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde yetki ilk itirazında bulunmuştur.6100 Sayılı HMK 'nun 6/1. maddesinde; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişiliğin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm aksine kesin yetki kaydı olmayan tüm davalar için genel yetki kaydıdır.

Trafik kazası aynı zamanda haksız fiil teşkil eden bir eylem olduğundan 6100 sayılı HMK'nun 16. maddesinde ise; "Haksız fiilden doğan davalarda haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir yetkilidir" hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlık Karayolları Trafik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinden kaynaklandığından ve bu sigorta türü 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde düzenlendiğinden diğer bir yetki kuralı da bu yasada yer almakta olup, "Motorlu araç kazalardan dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar sigortacının merkez veya şubesinin, veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinin birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir" hükmü ile sigortanın merkez ve şubeleri, sigorta sözleşmesini yapan acenta veya kazanın meydana geldiği yerin yetkili kabul edilmesine, Aynı hüküm ZMSS genel şartlarının C.7. maddesinde de tekrar niteliğinde yer almaktadır.

Somut olayda olduğu üzere bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa davacı bu mahkemelerden birinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalı tarafa geçmektedir (aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 23/09/2013 tarih 2013/9042 Esas 2013/12620 Karar sayılı ilamı).

Dava konusu uyuşmazlıkta haksız fiile ilişkin 6100 Sayılı HMK'nun 16. maddesinde yer alan haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi kuralı dikkate alındığında; dava dilekçesine ve dosyamız içindeki diğer kayıtlara göre davacı şirketin yerleşim yeri Kayseri'dir. Buna göre mahkememiz yetkilidir. Dolayısıyla yukarıda anlatılan yasal hükümlere ve kanunda belirlenen yetki kurallarına göre; davacının yerleşim yeri kuralına göre mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmış ve davalı vekilinin yetki ilk itirazının reddi ile işin esastan incelenmesine geçilmiştir.

Kazanın gerçekleşmesindeki kusur durum ve oranları ve davacının varsa değer kaybı zararının hesaplanması için dosya trafikçi-makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiştir.

Dosyaya mübrez 14/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda; kazanın ... günü saat 13.45 civarında sürücü ... sevk ve idaresindeki 78 ... plaka sayılı aracı ile Karabük ili Merkez ilçesi Albay Karaoğlanoğlu caddesi istikametinden gelip Kıbrıs Şehitler caddesi istikametine doğru kavşaktan sola doğru dönüşü esnasında kavşağın karşı istikametinden Kılıçaslan caddesi istikametinden gelip Kıbrıs Şehitler caddesi istikametine sağa dönüş yapan 38 ... plaka sayılı aracın sol ön çamurluk kısımlarına,

aracının sağ yan ön kısımları ile çarpması ile gerçekleşen maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği olayda 78 ... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve sola dönüşlerde karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak kadar kavşağa yaklaşmış olan taşıtların geçmesini beklemesi gerekirken beklemediği ve dava konusu araca çarpması ile sebebiyet verdiği olayda asli ve tam kusurlu olduğu,

38 ... plakalı sayılı araç sürücüsü ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkenliği olmadığından kusurunun olmadığı, 78 ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'in %100 (yüzde yüz) oranında asli ve tam kusurlu olduğu, davacı yana ait 38 ... plakalı sayılı araç sürücüsü ...'ın ise kusurunun olmadığı %0 (yüzde sıfır), değer kaybı hesabında 19.06.2021 tarihli 7327 sayılı kanunun 18. maddesi gereği (Kaza tarihinde uygulanan Değer Kaybı Hesabı) kaza öncesi piyasa rayiç değeri ile kaza ve onarımlar sonrası değişen parçalar,

araç kullanılmışlık düzeyine göre serbest piyasa ve internet ikinci el araç satış fiyat ortalamalarına göre kaza tarihi itibariyle Piyasa Rayiç Değeri arasındaki farka ve kusur oranlarına göre belirleneceği, davalı sigorta firması tarafından değer kaybı bedeli olarak 2.616,96-TL ödeme yapıldığı, dava konusu aracın trafiğe çıkış tarihine göre 2 (iki) yaşında olduğu, geçmiş trafik ve kasko sigortası hasar kayıtları incelendiğinde geçmiş hasar kaydının bulunmadığı,

araç kullanılmış değeri yönünden kaza tarihinde yaklaşık 45.7627-km gibi orta kullanılmışlık düzeyine sahip olduğu (ikinci el genel kabul gören araç değerlendirmesine göre yıllık 10.000-km altı az kullanılmışlık seviyesi, yıllık 10.000-40.000 km arası orta, yıllık 40.000 üstü çok kullanılmışlık düzeyi olarak algılandığı), kazanın gerçekleştiği Eylül 2021 tarihinde model yılı aynı benzer kilometre de aynı tip araçlarda serbest piyasa rayiç bedeline göre fiyatının kaza öncesi 490.000-TL olduğu,

kullanılmışlık düzeyi benzer araç değişen/boyanan/işlem gören kısımların çokluğuna göre dava konusu araç içinde gerçekleşen kaza sonrası yapılan onarımların akabinde piyasa rayiç değerinin 450.000-TL olarak değerlendirildiği, (Dava konusu araçların alım-satım talebindeki düşüklük de göz önüne alınarak Rayiç Değer belirlenmiştir.

Kaza Tarihine En Yakın İnternet 2. El Satış Siteleri Piyasa Fiyatları) dosyada mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu 38 ... plaka sayılı araçta Eylül 2021 tarihli kaza sonrası oluşan Değer Kaybının:

Değer Kaybı= Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri

Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri = 190.000 TL

Kaza Sonrası Piyasa Rayiç Değeri = 170.000 TL

Değer Kaybı = 20.000 TL olduğu,

Kusur oranı açısından Toplam Değer Kaybı = Karşı Tarafın Kusur Oranı x Değer Kaybı

Toplam Değer Kaybı = 1.00 x 20.000

Toplam Değer Kaybı = 20.000 TL olduğu,

Bakiye Araç Değer Kaybı = Toplam Değer Kaybı - Ödemesi Gerçekleştirilen Değer Kaybı

Bakiye Araç Değer Kaybı = 20.000 - 2.616,96

Bakiye Araç Değer Kaybı = 17.383,04-TL olduğu görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.

Davacı vekili 13/11/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 17.383,04-TL'ye yükseltmiş, ıslah dilekçesi davalı vekiline tebliğ edilmiştir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartları'nın, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Yine 6098 sayılı TBK 49. maddesine göre; kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür.

Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır.

Hasar dosyası içerisinde yer alan poliçenin incelenmesinde 78 ... plakalı aracın kaza tarihinde davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS sigortalı olduğu, araç başına teminat limitinin 41.000,00-TL olduğu, davacının yazılı başvurusu üzerine davacıya 2.616,96-TL değer kaybı ödemesi yapıldığı, ibraname düzenlenmediği, bunun yanında 551,65-TL ve 859,36-TL rücuen tazminat ödemesi yapıldığı, toplamda 4.027,97-TL ödeme yapıldığı, bakiye poliçe limitinin 36.972,03-TL olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak. 10/09/2021 tarihinde davacıya ait 38 ... plakalı araç ile davalı nezdinde ZMMS sigortalı bulunan 78 ... plakalı araç arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, alınan bilirkişi raporu ile de sabit olduğu üzere meydana gelen kazada sigortalı araç sürücüsünün gündüz vakti görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında yola gereken dikkat ve özeni göstermemesi, seyrini müteyakkız sürdürmemesi,

aracın hızını mahal şartlarına uydurmaması ve sola dönüşlerde karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak kadar kavşağa yaklaşmış olan taşıtların geçmesini beklemeden davacıya ait araca çarpması nedeniyle KTK 53/b-5 ve 84/h maddeleri uyarınca tam kusurlu olduğu, davacıya ait araç sürücüsü ...'ın ise atfı kabil kusuru bulunmadığı, davacının aracında piyasa şartlarına göre 20.000,00-TL değer kaybı oluştuğu, sigorta şirketi tarafından yapılan 2.616,96-TL mahsup edildiğinde davacının bakiye değer kaybı zararının 17.383,04-TL olduğu sonucuna varılmıştır.

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir." Davacı 05/10/2022 tarihindeki yazılı olarak başvuruda bulunmuştur.

Bu başvuru üzerine 27/10/2022 tarihinde kısmi ödeme yapılması nedeniyle yerleşik Yargıtay ve Kayseri BAM 3.HD uygulamasına göre hükmedilen bakiye değer kaybına KTK 99. Maddesi uyarınca bu tarihten itibaren faiz uygulanmıştır. Davacı dava dilekçesinde reeskont faizi talep etmiştir.

Sigortalı aracın "minibüs" olması nedeniyle ticari araç olduğu göz önünde bulundurularak hükmedilen tazminata reeskont faizini geçmemek üzere ticari avans faizi uygulanmasına karar verilerek aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.

Katip *** · e-imzalı Hakim *** · e-imzalı