Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/723 K.2024/240

Mahkememize açılan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin lehtar olarak hamili olduğu Yapı Kredi Bankası Develi Şubesi'ne ait, 30/05/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, keşidecisi ... olan, ... seri nolu çekin müvekkili şirket tarafından Aras Kargo'nun Sinan Şubesinden ... kargo takip numarası ile ... isimli firmaya kargolandığını ve çekin kargoda iken çalındığını, mezkur çek ve diğer çekler için Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin *** esas numarası ile çek iptali davası açıldığını ve çekler üzerine ödeme yasağı konulduğunu, kargonun durumunun sorgulandığında ise teslim alanın Zişan Teks. isimli bir firma yahut şahıs olduğunu,

müvekkilinin böyle bir firmayı tanımadığını ve kargoyu da bu firmaya göndermediğini, söz konusu çekin davalı ... Sistemleri San. Ve Tic.

A.Ş. tarafından ele geçirildiğini ve İstanbul 1. İcra Dairesi'nin ... esas numaralı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, çekte görünen ciro silsilesinde yer alan şahıs ve firmaların hiç birini müvekkilinin tanımadığını, müvekkilinin bu firma ve şahıslarla hiç bir ticari ilişkisi olmadığını, davalı dahil olmak üzere çek üzerinde ciranta olarak yer alan firmaların hepsi hakkında Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası üzerinden suç duyurusunda bulunulduğunu, yine aynı kargoda çalınan Türk Ekonomi Bankası Tokat Şubesi'ne ait, 31/05/2023 tarihli, 34.000,00-TL bedelli,

keşidecisi İbrahim Ceyhan olan, ... seri nolu çeki müvekkilinin tanımadığı bir firmanın ciro ettiğini ve müvekkili aleyhine İstanbul 14. İcra Dairesinin ... esas numaralı dosyası kapsamında icra takibi başlatıldığını, söz konusu takibin Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas numaralı dosyası kapsamında verilen tedbir kararı ile durdurulduğunu, henüz icra takibi başlatılmayan diğer çeklerinde aynı kişi ve kişiler tarafından çalınarak piyasaya sürüldüğünü, çekte görünen tüm cirantalar arasında mutlak bir bağlantı olduğunu ve haksız kazanç elde etmek amacıyla çeklerin çalındığından bahisle müvekkilinin Yapı Kredi Bankası A.Ş.

Develi Şubesi'ne ait, 30/05/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, keşidecisi ... olan, ... seri nolu çekin son yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunun tespiti ile çekin müvekkili şirkete ait olduğundan dolayı müvekkili şirkete iadesine, davalı aleyhine asıl alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, İstanbul 1. İcra Dairesi'nin ... esas numaralı dosyası kapsamında başlatılan kambiyo takibinin yargılama sonuna kadar tedbiren durdurulmasına, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve reddinin gerektiğini, müvekkilinin iş yerinin bulunduğu adresin İstanbul olduğunu, bu nedenle yetkisizlik kararı verilerek dosyanın İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesini, müvekkilinin söz konusu çeki ticari faaliyetleri neticesinde iktisap ettiğini, ticari defter kayıtlarına intikal ettirdiğini ve akabinde nakit ihtiyacı sebebiyle çeki yasaya uygun şekilde tahsil yoluna gittiğini, TTK'nun 792. maddesinin çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin,

çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunun hükme bağladığını, davacının müvekkilinin kötü niyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, TTK'nın 790.

Maddesine göre müvekkilinin çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, müvekkilinin, dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ... şirketinden aldığını, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedelini tahsil edemediğini ve bu nedenle büyük bir mağduriyet yaşadığını, çeki kendisine veren ... şirketi ve yetkilisi hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda dahi bulunduğunu, müvekkilinin somut olayda hiçbir kötü niyeti bulunmadığını, bizzat suçun mağduru olduğunu, müvekkilinin çekin çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisi bulunmadığını, açıklanan nedenlerle davanın reddine,

davacı aleyhine takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir. Davalı vekili süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde yetki ilk itirazında bulunmuştur. Çek istirdadı istemi bakımından yasada yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığı, bu haliyle yetkinin kesin yetki olmadığı görülmüştür. HMK 116/1-a maddesi gereği davalının itirazı ilk itirazlardandır.

Anayasa'nın "Kanuni hakim güvencesi" başlıklı 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur.

Bu bağlamda belirtilmelidir ki, yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi (yani izleyeceği yargılama usulü) belirlenmiş olan mahkemenin hakimine tabii hakim, bunu öngören ilkeye de tabii hakim ilkesi denir (Tanrıver, S.: Tabii Hakim İlkesi ve Medeni Yargı, TBB Dergisi, 2013, S.104, s.12. Bilge, N.: Son Anayasa Değişikliğine Göre Tabii Hakim ve Savcı Teminatı, Prof.

Dr. Hüseyin Cahit Oğuzoğlu'na Armağan, Ankara 1972, s.574).

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin *** karar, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 2017/488 esas, 2017/490 karar sayılı emsal kararı da gözetildiğinde; çek istirdadı istemi bakımından yasada yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığı bu haliyle yetkinin kesin yetki olmadığı açıktır. Davalının yetki itirazının süresinde olması halinde 6102 sayılı TTK'da ve HMK'da çek istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmaması bu durumda açılan davanın HMK'nın 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde görülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Somut olayda davalı ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin adresinin İstanbul ilinde olması ve yetki itirazının süresinde yapılmış olması nedeniyle mahkememizin yetkisizliğine, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yetkili olduğuna karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip *** · e-imzalı Hakim ***