Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/96 K.2022/308

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; ... Mah. ... Cad.

No:... ... /Konya adresinde bulunan işletmeye ait olan müvekkili ... üzerine kayıtlı vergi levhasının bulunduğunu, Vergi Usul Kanunu'nun 5. Maddesi gereğince müvekkili tarafından vergi tarhına esas olan kazanç tutarları ile bunlara isabet eden vergi miktarlarını gösteren levhalar alınıp arşivlenmiş ve usulüne uygun biçimde ticari deftere işlenerek kayıt altında saklandığını, ne var ki 15.06.2021 tarihinde yaşanan hırsızlık nedeniyle ticari işletmede bulunan 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ait basit usul defterleri çalınmak suretiyle zayi olduğunu, ilgili zayiatla alakalı hırsızlık suçuna dair aynı adrese kayıtlı bulunan ...

Tic. Ltd. Şti.'nin de sahibi olan ... tarafından, hırsızlık olayı tarihi olan 15.06.2021'de derhal şikayetçi olunup suç duyurusunda bulunulduğunu ve Konya Cumhuriyet Başsavcılığınca ...

Soruşturma numaralı dosya ikame edildiğini, ne var ki hırsızlık akabinde iş akışı sekteye uğrayan ...'in basit usul defterlerinin de çalınmış olduğunu işbu dilekçeyi sunmuş oldukları 08/02/2022 tarihinde fark ettiğini, hırsızlık suçuyla ilgili derhal yargı sürecine başvurmuş olsa da zayi davasının açılması henüz zaruri olduğunu, her ne kadar tarafımızca zıyasının talep edildiği basit usul defterlerin çalındığı hırsızlık suçunun üzerinden 15 günün üzerinde zaman geçmiş olsa da, takdir olunacağı üzere eski tarihli defterlerin kanuni bildirimlerinin,

süresinde yapılıp gerekli olanların kapanışları kanuni gereklilik çerçevesinde yapılmak suretiyle Vergi Usul Kanunu'nun ilgili madde hükümlerince saklanarak arşivlenmiş ve ilgili eski tarihli bu defterlere denetimler haricinde ihtiyaç duyulmadığını, aktif olarak kullanılmayan eski tarihli basit usul defterlerin devamı niteliğinde, onaylı güncel tarihli eklerinin tutuluyor olmasından ötürü eski tarihli defterlerin de çalınmış olduğunun müvekkili tarafından yeni fark edildiğini, TTK'nin 82. Maddesinin yedinci fıkrasına göre zayi belgesi verilmesine dair 15 günlük dava açma süresinin,

tabi afet veya hırsızlığın meydana geldiği (defter ve belgelerin zayi olduğu) tarihten değil, zıyaı öğrendiği tarihten itibaren başladığını belirterek; müvekkili ...'e ait basit usul defterlerinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi belgesi verilmesi isteminden ibarettir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesine göre; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesinde, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin kanunda belirtilen nedenlerle zayi edilmesi halinde, defter sahibi tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde yetkili mahkemeden kendisine bir zayi belgesi verilmesini talep etmesi öngörülmüştür. Maddede düzenlenen 15 günlük süre hak düşürücü nitelikte olduğundan resen gözetilmesi gerekir. (Konya BAM . HD ... E ... K)

Somut olayda, davacı şirkete ait basit usul defterlerinin zayi olduğunu iddia edilerek zayi belgesi verilmesinin istendiği, 6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde düzenlenen 15 günlük hak düşürücü sürenin dava tarihi itibariyle dolup dolmadığının resen incelenmesi gerektiği, davacı tarafça eldeki davanın hak düşürücü süre içinde açıldığı iddiasının ispatına yarayan bir delil sunulmadığı, eldeki davanın davacı tarafça bildirilen hırsızlık olayının meydana geldiği 15.06.2021 tarihinden yaklaşık 8 ay sonra 08.02.2022 tarihinde açıldığı, hırsızlık olayının ardından uzun zaman geçtiği, bu bakımdan yasal 15 günlük hak düşürücü sürenin dolmasından sonra davanın açıldığı anlaşılmakla davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.