Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/256 K.2023/639

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; davalı tarafından davacı müvekkili aleyhine Konya. İcra Müdürlüğünün ... İcra sayılı dosya ve Konya. İcra Müdürlüğünün ... İcra sayılı dosyasında kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını, ancak davacı tarafın müvekkilinin takip alacaklısı şahsa böyle bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin 2013 yılı Ekim ayı içerisinde "... Mahallesi ... Sok. No:... Selçuklu/Konya" adresinde bulunan ...

Etliekmek isimli iş yerini satın almak istediğini, iş yerini satın almak için iş yerinin sahibi ... babası ... ile görüşerek sözlü olarak anlaştıklarını, bunun üzerine iş yerinin satış bedeli ile ilgili olarak 12/10/2013 tarihinde müvekkilinin, davalı tarafa 7300 Euro değerinde 1 senet, 8.100,00 TL değerinde 1 senet ve her biri 1.000,00 TL değerinde 5 tane senet vererek anlaşma sağladıklarını, davalı tarafa toplamda 7 tane senet veren müvekkilinin aynı gün ...

Etliekmek isimli iş yerini sahibi olarak çalıştırmaya başladığını, iş yerini yeni çalıştırmaya başlayan müvekkilinin, davalı tarafa resmi olarak iş yerinin kendisine satışını talep ettiğini, bunun üzerine davalı söz konusu iş yerini müvekkilinin davacıya satmaktan vazgeçtiğini söylediğini, bunun üzerine müvekkili vermiş olduğu 7 senedin tarafına geri verilmesini istediğini, ancak müvekkilinin bütün çabalarına rağmen davalı taraf senetleri geri vermediğini, zira söz konusu senetlerde malen ahzolunacağı yazdığını, malen ahzolunacağından kasıt açık ve net olduğunu,

davalı ...'ın söz konusu dükkanın satışını gerçekleştirmesi ( malen ahzolunma ) müvekkilininde o takdirde senet bedellerini ödemesi anlamına geldiğini, davalı ... tarafından söz konusu işletmenin satışı yapılmadığını, davalı taraf verilen senetleri kullanarak müvekkili hakkında icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın amacı haksız menfaat elde etmek ve haksız kazanç sağladığını, davalı ... hakkında bedelsiz senedi kullanma suçunu işlemesi hasebiyle müvekkili tarafından suç duyurusunda bulunulduğunu belirterek; öncelikle icra takiplerinin durdurulmasına,

davanın kabulü ile müvekkilinin asıl alacak ve fer'ileri yönünden borçlu olmadığının tespitine, Konya. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı ve Konya. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibin iptaline, kötü niyetli ve ağır kusurlu olunması sebebiyle de davalı tarafın takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özet olarak; davanın haksız ve kötü niyetle açıldığını, davalı ... ile müvekkilinin oğlu Halil İbrahim "... Mah. ... Sokak No:... Selçuklu/KONYA" adresinde bulunan Etliekmek Lokantasını devralmışlardır.

Bu lokanta için kira bedeli olarak 14.600 Euro ödendiğini, söz konusu bu bedelin yarısı olan 7.300 Euro'yu davacı ...'ın karşılaması gerekmekte iken lokantanın zarar etmesi üzerine davacı bu tutarı ödeyemediğini, davacı ...'ın lokanta için anlaşılan kira bedelinden kendine düşen tutar olan 7.300 Euro'yu ödeyememesi üzerine bu tutarı müvekkilinin ödediğini ve davacı ... müvekkiline borçlanarak davaya konu senetleri verdiğini, olay davacının iddia ettiği gibi kurgu olmaktan uzak, son derece normal ve hayatın olağan akışına da uygun olduğunu,

davacının müvekkiline olan borcunu ödemediğini ve müvekkili adına senetlere dayanarak "Konya .İcra Dairesi ... E, Konya .İcra Dairesi ...

E." sayılı dosyalar üzerinden davacıya takip başlatıldığını, işbu takiplere yapılan bir itiraz da söz konusu olmadığını, icra takibine itiraz dahi yapmayıp borcun olmadığını iddia etmenin kabul edilemez olduğunu, davacının kötü niyetle takipleri durdurma için işbu davayı açtığını, davacı taraf söz konusu iddialara ilişkin hiçbir belge sunmadığını, bu iddianın dayanaktan yoksun olduğunu, takip konusu senedin hukuken geçerli iken borcun olmadığı iddiası asılsız olup gerçeği yansıtmadığını, davacının senede karşı senetle ispat kuralı gereğince iddiasını senetle ispat etmek durumunda olduğunu belirterek;

davanın reddine, davacılar aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

TOPLANAN DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, menfi tespit davasıdır.

Davacı, davalı tarafça Konya. İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı takibi ve Konya. İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı takibine konu edilen bonoların "... Mahallesi ... Sok. No:... Selçuklu/Konya" adresinde bulunan ... Etliekmek isimli iş yerinin devri için davalı tarafa verildiği, ancak davalı tarafça iş yerinin devredilmediğini iddia etmiş, davalı ise 10/02/2014 tarihinde kolluktaki ifadesinde, davacı taraf ile oğlu ... "... Mahallesi ... Sok. No:...

Selçuklu/Konya" adresinde bulunan Etliekmek Lokantasını ortak olarak devraldıklarını, iş yeri kirası olan 14.600 Euro'nun yasının davacı tarafından ödenmesi gerekirken kendisinin ödediğini, 7.300,00 Euro bedelli bononun buna istinaden verildiğini, yine ortaklığın sonlandırıldığı dönemde davacının 13.100,00 TL tutarında borcunun bulunduğu, bu borç için de 45 adet 1.000,00'er TL bedelli ve 1 adet 8.100 TL bedelli takibe konu bononun düzenlendiğini ve bono bedellerinin ödenmediğini savunmuştur.

Taraflar arasındaki ihtilaf: davaya ve takibe konu bonoların hangi ilişkiye istinaden verildiği, bonoların iş yeri devri karşılığında mı yoksa davacının para borcuna istinaden mi düzenlendiği, taraflarca senet metninin talil edilip edilmediği, ispat yükünün hangi taraf üzerinde olduğu ile davaya konu icra takipleri ve bonolar nedeniyle davacının borçlu olup olmadığı hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı takibi ile davalı, keşidecisi ... , Lehtarı Nebi Tozlu olan, 30/10/2013 vade tarihli 7.300 Euro bedelli malen ihdas edilen senetten kaynaklı 7.300 Euro asıl alacak, 109.80 Euro işlemiş faiz, 21,90 Euro komisyon olmak üzere toplam 7.431,70 Euro'nun davacı taraftan tahsilini istemiştir.

Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı takibi ile davalı, keşidecisi ... , Lehtarı ... olan, 30/10/2013 vade tarihli 8.100 TL bedelli malen ihdas edilen senetten kaynaklı 8.100 TL asıl alacak, 41,94 TL işlemiş faiz, 24,30 TL komisyon olmak üzere toplam 8.166,24 TL'nin davacı taraftan tahsilini istemiştir.

Dava konusu senetlerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak davalı ... aleyhine başlatılan Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı dosyasında yapılan soruşturma neticesinde şüpheli hakkında isnat edilen suçun unsurları itibarıyla oluşmadığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmıştır.

Söz konusu soruşturmaya istinaden davalı ...'ın kolluk tarafından alınan ifadesinde; 14.600 Euro kira bedelinin yarısını davacı tarafın ödemediğini, 7.300 Euro bedelli bononun buna istinaden düzenlendiğini, diğer bononun ise davacı tarafın oğlundan aldığı elektrik parasını ödememesi ve oğluna çektirdiği krediden kaynaklı borç için düzenlendiğini bildirmiştir.

Temel borç ilişkisinin bir sözcükle bonoya yansıtılması, senedin bono niteliğini değiştirmez. Bu tür kayıtlar, bono borçlusunun bono alacaklısı olan lehtardan karşı edimini aldığını belirtmeye yarar. Bononun bedelsiz olduğunu savunan borçlu bu savunmasını kanıtlamakla yükümlüdür. Ancak senede malen ya da nakten yazılmışsa bu beyana uymak gerekir. Bu yazılanların aksinin savunulması senedin talili bağlanması anlamına gelir ki, böyle bir durumda kanıt yükümlülüğü yer değiştirir. Söz gelimi malen kaydı bulunan bonoda borçlu alacaklıdan mal almadığını iddia eder ve alacaklı da borçluya mal vermediğini kabul ederse bu durumda borçlunun iddiası sübuta ermiş demektir. (HGK 09.04.2003 - E. ... /K. ... )

Uyuşmazlık konusu bonoda malen kaydı bulunmaktadır. Davalı bononun mal alışverişi karşılığı alınmadığını kira borcu için düzenlendiğini beyan etmekle malen kayıtlı bonoyu talil etmiştir. Bu durumda bedelsizliğe ilişkin davada kanıtlama yükü davalıdadır. (Y. HGK. 04.03.2015 E... -... K... )

Davacı satın alınan mal için bono imzalandığını davalı ise bononun işçi alacakları için düzenlendiğini savunmakla; bonoda yazılı malen ibaresi talil edildiğinden kanıtlama yükü davalıya aittir. (Y. . HD. 09.03.2015 E... K... )

Bonoda ispat yükü kural olarak senedin bedelsiz olduğunu iddia eden tarafa aittir. Ancak, bir defa bir mal alışverişine dayandığı "malen" kaydıyla ya da bir alacak borç ilişkisine dayandığı "nakten" kaydı ile senede yazılmışsa, artık buna uyulmak gerekir. Bu kayıtların aksinin savunulması senedin talil edilmesi (nedene, illete bağlanması) anlamına gelir ki, böyle bir durumda ispat yükü yer değiştirir.

Senedin (talil eden) veriliş nedenini değiştiren kişi, savını kanıtlamak yükümlülüğü altına girer. Senette borcun nedeni "mal" ya da "nakit" olarak belirtilmişse, tarafların yazılı borç sebebine dayanmaya hakkı olacağından, ispat yükü bunun aksini ileri süren tarafa ait olacaktır. Eğer yanlardan biri senet metninde yazılı kaydın doğru olmadığını söylüyorsa, lehine olan senet karinesi çürümüş sayılacak, bunun sonucu olarak da, iddiası paralelinde ispat yükünü de üstlenecektir.

Buna senedin (talili) veriliş nedeninin değiştirmesi denmektedir. Bu anlamda talil senet metninde açıklanan düzenleme (ihdas) nedenine aykırı beyanda bulunma anlamına gelmektedir... (Yargıtay HGK'nın 18.02.2015 gün ve ... E. ... K.)

Somut olayda, davaya ve takibe konu bonoların malen kaydını içerdiği, davacının bonoların işyeri devri karşılığında düzenlendiği iddiası ile bonolardaki malen kaydının birbiriyle uyumlu olduğu, davalının ise bonoların borç karşılığı düzenlendiğini savunarak malen kaydını ihtiva eden bonoların ihdas nedenini değiştirdiği, dolayısıyla davalının ispat yükünü üzerine aldığı, davalının davacı tarafından ödenmesi gereken 7.300,00 EURO tutarındaki kira bedelinin kendisi tarafından ödendiğini, davacının ortaklık ilişkisinden kaynaklı bakiye 8.100,00 TL tutarında borcunun bulunduğunu ve davaya konu bonolar nedeniyle alacaklı olduğunu usulünce ispatlayamadığı sonucuna varıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Tarafların tazminat istemleri yönünden yapılan değerlendirmede ise, davanın davalı lehine neticelenmemesi nedeniyle davalının, takibin haksız olduğu açık ise de kötüniyetli olarak başlatıldığı ispatlanamadığından da davacının tazminat isteminin ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.