Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1030 K.2025/863

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin uzun yıllardır davalı kooperatif üyesi olduğunu, müvekkilinin henüz dairesi teslim edilmediğini, müvekkilinin davalı kooperatifin ilk başta belirlenen daire sayısını yapmadığını bu nedenle bazı üyelerin ayrılmak durumunda bırakıldığını gelinen aşamada kalan üyelerin neredeyse tamamının dairesinin teslim edildiğini, kendi dairesinin ortada olmadığını ve bu nedenle kooperatiften haksız bir şekilde çıkartılmaya çalışıldığını beyan ettiğini, müvekkilinin inşaat kalıp işi ile uğraştığını,

müvekkilinin kooperatifle varılan şifahi anlaşma gereği aidat ödemelerini davalı kooperatife yaptığı kalıp işi karşılığı ödediğini ve borcunu aksatmadığını beyan ettiğini, karşı yanın müvekkiline göndermiş olduğu ilk ihtara Konya.

Noterliği 13.08.2024 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi olduğunu, bu ihtarda müvekkiline geçmişe ait 287.300,00 TL birikmiş aidat borcu olduğu, gecikme zammı ve hukuki masrafların hariç olduğu, ihtarın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde ödeme yapılması aksi takdirde kooperatif üyeliğinden çıkartılacağı ihtar edildiğini, anılan ihtarda borcun dökümü, borç dönemleri, borç tarihleri, faiz oranı, faiz miktarı gibi açıklamalara yer verilmediğini,

müvekkil bu ihtar üzerine 23.08.2024 tarihinde iban hesabından davalı yan iban hesabına dilekçe ekinde sunulan dekontlar ile 17.500,00 TL ve ayrıca bankamatikten aynı tarihte 12.500,00 TL olmak üzere toplamda 30.000,00 TL aidat ödemesi gönderimi yaptığını, bunun üzerine karşı yanın hukuka ve ana sözleşmeye aykırı olarak müvekkiline ikinci kez ihtarname gönderdiğini, davalının müvekkiline göndermiş olduğu, ikinci ihtarı Konya.

Noterliği 28.08.2024 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi olduğunu, bu ihtarda müvekkiline ilk ihtar sonrasındaki yatırmış olduğu 30.000,00 TL'nin mahsubu ile kalan bakiyesinin 257.300,00 TL olduğu, borcun 1 ay içinde ödenmesi, ödenmediği takdirde kooperatif üyeliğinden ihraç edileceği, gecikme zammı ve hukuki masrafların hariç olduğu, 13.08.2024 tarihinde çekilen ilk ihtarın 14.08.2024 tarihinde tebliğ olduğu,

belirtilen tarihlerden sonraki aidat borcu ve noter masraflarının saklı tutulduğu doğrultusunda netliği olmayan, güncel borç miktarını göstermeyen ihtar gönderildiğini, anılan ihtarda borcun dökümü, borç dönemleri, borç tarihleri, faiz oranı, faiz miktarı gibi açıklamalara yer verilmediğini, müvekkilinin bu ihtar üzerine 14.09.2024 tarihinde iban hesabından davalı yan iban hesabına dilekçe ekinde sunulan dekont ile 27.000,00 TL aidat ödemesi gönderimi yaptığını, devamında karşı yan yine dilekçe ekinde sunulan içeriğinde '...

Kooperatifimize üye olmanıza rağmen üyelik aidatlarını uzun süredir ödemediğinizden kooperatifimizin 03.10.2024 tarihindeki Yönetim Kurulumuz tarafından alınan karar gereği kooperatif üyeliğinden çıkarıldığınızı ihtar ederiz....' yazısı bulunan Konya.

Noterliği 03.10.2024 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesini müvekkiline gönderdiğini, bahse konu ihtar 04.10.2024 tarihinde tebliğ olunduğunu, müvekkilinin bu ihtar ile yönetim kurulu tarafından kooperatif üyeliğinden çıkartıldığı bilgisine vakıf olduğunu, davalı kooperatif yönetim kurulunca alınan dava konusu müvekkilin kooperatif üyeliğinden çıkarılması kararı yasaya, anasözleşmeye, iyiniyet kurallarına ve eşitlik ilkesine aykırı olması nedeniyle iptal edilmesi gerektiğini, söz konusu usule aykırı işlemlerle tesis edilen kararın kabulü mümkün olmadığını,

müvekkilinin son ihtarın tebliği sonrasında davalı kooperatife giderek kooperatif anasözleşmesi örneğini talep ettiğini ve hukuka aykırılığın çözümü noktasında görüşmeye çalıştığını, görüşmede müvekkilinin taleplerine olumsuz yanıt verildiğini, elinde kooperatif anasözleşmesi de bulunmayan müvekkilinin ihtarlarda tanınan sürelerinin ve toplam bildirilen borç ödemesi içerisinde yer aldığını düşündüğü faiz oranlarının uygunluğunu da bilemediğini, müvekkilinin savunma hakkı kısıtlandığını, üyelere hangi şartlarda hangi sürelerde ihtar gönderileceği anasözleşmede yer aldığını, davalının bu sürelere uymadığını,

müvekkiline gönderilen ihtarlarda farklı farklı süreler tanındığını, müvekkilinin tüm yaşanan olumsuzluklara rağmen kooperatif üyeliği iradesi devam etmekte olup çıkma iradesi hiç bir aşamada olmadığını, davaya konu ihtarnamelerde ödenmediği bildirilen aidatların hangi aylara ilişkin olduğunun ve faizleri tereddüte yer bırakmayacak biçimde açıkça belirtilmesi gerektiğini, davaya konu ihtarnamelerde açıkça belirtilmemiş olup geçmişe ait birikmiş aidat borcu diye bahsedildiğini, bu nedenle müvekkiline gönderilen ihtarnameler ve kooperatif yönetim kurulunca verilen üyelikten çıkarma kararı açıkça usulsüz ve kanunsuz olduğunu,

tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep, sair talep ve dava hakları saklı kalmak üzere davanın kabulü ile davalı ... Konut Yapı Kooperatifinin usul ve yasaya aykırı 03.10.2024 tarih, ... nolu yönetim kurulu kararı ile müvekkilinin kooperatif üyeliğinden çıkarılma kararının iptaline ve müvekkilinin kooperatif üyesi olduğunun tespitine karar verilmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinden özetle.

Davacının aidatlarını düzenli olarak ödemesi söz konusu olmadığını, davacının kalıp işlerinden dolayı yaptığı işlerin karşılığı davacının aidatlarına karşılık kooperatif üyeliği hesaplarına aktarıldığını, davacının 18.01.2024 tarihi itibariyle yaptığı işler ve ödediği aidatlar karşılığı olarak toplam 221.700,00 TL (İkiyüzyirmibirbinyediyüz TL) davacının üyelik hesaplarına kayıt edildiğini, davacının 31.07.2024 tarihi itibariyle ödemesi gereken aidat tutarı ise 509.000,00 TL (BeşyüzdokuzbinTL) olduğunu, ilk ihtarnamenin keşide edildiği tarih itibariye davacının kooperatife 287.300,00 TL (İkiyüzseksenyedibinüçyüzTL) aidat borcu bulunduğunu,

gönderilen ihtarnamelerin usulüne uygun olduğunu, davacının 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa ve kooperatif ana sözleşmesine uygun olarak gönderilen 31.07.2024 tarihine kadar her ki ihtarnamede belirtilen aidat borçlarını ödememesi üzerine, Kooperatif Yönetim Kurulunun 03.10.2024 tarihli kararı ile davacı kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğine ilişkin olarak Konya.

Noterliği'nin 03.10.2024 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarı (Ek-3) davalıya 04.10.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının iddialarının aksine davacıya keşide edilen yasada ve ana sözleşmede belirtile sürelere uygun olarak keşide edildiğini, aidat miktarları kooperatifin genel kurullarında belirlendiğini, davacı uzun yıllar kooperatifin denetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı için kooperatifin defter ve belgeleri, hesaplarını inceleyip denetim raporu düzenlediğini, davacının aidat borcuna ilişkin iddiaları hukuki ve maddi dayanaktan yoksun olduğunu,

davacının keşide edilen edilen ihtarnamelere karşı kooperatife karşı aidat ödeme yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve yasaya ve usule uygun olarak kooperatif üyeliğinden ihraç süreci işletildiğini, davacının kooperatif üyeliğinden ihracı 1163 sayılı kooperatifler kanunu ve kooperatif ana sözleşmesine uygun olup. davacının hukuki dayanaktan yoksun bulunan davasının reddini gerektirdiğini, kooperatifin üyeler arasında eşitlik ilkesine aykırı davrandığı iddiaları doğru olmadığını, aidat yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren üyelerine karşı kooperatifte kendi edimlerini yerine getirdiğini,

davacıdan talep edilen aidat borçları 31.07.2024 tarihine kadar olan birikmiş aidat borçları olduğunu, davacının kalıpçı olarak yaptığı işler karşılığı miktarlar ve yaptığı ödemeler aidat olarak kayıt edildiğini, davacıdan talep birikmiş aidat borçları ve ödenmemiş aidat borçları olduğunu, ihtarnamelerde davacının kooperatife birikmiş olan aidat borçları toplu olarak talep edilmiş, faiz gecikme zammı gibi ek unsurlar ihtarnamelerde talep edildiğini, kooperatif denetçisi olarak kooperatifin gelir ve giderleri denetleyen denetçi olarak borçlarını bilebilecek durumda olduğunu,

tüm bu nedenlerle davacının hukuki dayanaktan yoksun bulunan davasının reddine, yargılama masraflarıyla avukatlık ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini, bilvekale, saygı ile arz ve talep ederiz.

ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali ve kooperatif üyesi olduğunun tespiti olduğu anlaşılmıştır.

Konya Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davalı kooperatif ile ilgili olarak kooperatifin kuruluşundan itibaren genel kurul kararları, genel kurul tutanakları, kooperatif ana sözleşmesi, yöneticilerin isim ve imza sirküleri ile hazirun listelerinin onaylı suretlerinin gönderilmesinin istenilmiş, ilgili kayıtlar dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Konya Çevre Şehircilik İl Müdürlüğüne yazı yazılarak dava kooperatifin kuruluşundan itibaren tüm genel kurul kararların, bilanço ve gelir gider cetvelleri ile yönetim ve denetim kurulu raporlarının bir suretinin istenilmiş ilgili kayıtlar dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Mahkememizce aldırılan SMMM bilirkişisinin 09/08/2025 tarihli bilirkişi raporundan özetle; Davalı Kooperatif tarafından 13/08/2024 tarihli ihtarla istenen borcun gerçek borç olduğu, davacının ihtarname tarihlerinde ve ihraç tarihinde borcunun bulunduğu, davacının 2009-2024 tarihleri arasında ödemesi gereken aidat borcunun 509.400,00 TL olduğu, davacının bu tarihler arasında toplam 278.700,00 TL ödediği, davacının ödemesi gereken aidat borcunun 230.700,00 TL olduğu, talep edilen aidat alacaklarının muaccel olduğu, davalı kooperatifin 2009-2025 tarihlerinde yapılan genel kurallarında ödemelerini zamanında yapmayan ortaklardan gecikme faizi alınması yolunda gelen kurul kararı alınmadığının tespit olunduğu, bu sebeple gecikme faizi hesaplanmadığı rapor edilmiştir.

Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasıdır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz başlıklı 16.maddesinde"(Değişik birinci fıkra: 6/10/1988 - 3476/4 md.) Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir.

Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir.

Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir. (Ek: 6/10/1988 - 3476/4 md.) Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder."

Ortakların ödev ve sorumlulukları başlıklı 27. maddesinde " Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez."

Konut ve Yapı Kooperatifleri Ana Sözleşmesinin Ortaklıktan Çıkarma başlıklı 14.maddesinde "Durumları aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır.

1- 10’uncu maddede yazılı ortaklık şartlarını kaybedenler.

2- Parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtarı takip eden on gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden bir ay içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenler.

3- Kura çekimi sonunda kendilerine düşen konutları kabul etmeyenler.

4- Tapuda kendi adlarına tescilinden önce konutlarında yaptıkları tahribat veya tadilatı yazılı ihtara rağmen düzeltmeyenler.

5- Kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı mahkum olanlar. Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere 10 gün içinde notere tevdi edilir. Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir.

Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı iptal davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararları kesinleşir.

Ortaklar, bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." denilmektedir.

Kooperatif ortaklığından ihraç kararının iptali davalarında 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27.maddesinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı usulü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği,

bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği tespit edilerek tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığı belirlenerek yargılama sonuçlandırılmalıdır.

Bu nedenle davacıya davalı kooperatifçe gönderilen ihtarnameler ile bildirilen borç miktarının gerçek borç miktarı olup olmadığı, davacının aidat borcu bulunup bulunmadığı, hangi aylara ilişkin aidat borcunun bulunduğu, talep edilen aidat alacaklarının muaccel olup olmadığı, aidat alacaklarına hangi oranda faiz uygulanması gerektiği, davalı kooperatifin uyguladığı faiz oranının yerinde olup olmadığı ve faiz alacağının hesabı hususlarında rapor alınmalıdır.

Yargıtay .Hukuk Dairesi'nin 18.03.2021 tarih, ... Esas-...

Karar sayılı ilamında da "...1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı kooperatif anasözleşmesinin 14. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği,

bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği, her iki ihtarnamede de bildirilen borç miktarının aynı olup olmadığı, tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir...." hususunun belirtildiği anlaşılmıştır.

Kooperatifin ortağı hakkında ihraç kararı verebilmesi için ihtar edilen borcun gerçek borcu yansıtması, ihtar edilen borç ile gerçek borç arasında fahiş bir farkın bulunmaması gerekir. (Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin 05/07/2010 tarih ve ... E., ... K.sayılı kararı, Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin 29/11/2010 tarih ve ... E., ... K.sayılı kararı, Yargıtay . Hukuk Daire'sinin 28/06/2021 tarih ve ... E., ... K.sayılı kararları da bu yöndedir.)

Ortağa bildirilen borç miktarı ortağın kooperatife girişi ve sonrasındaki duruma göre kişisel ve gerçek borç miktarını yansıtmalıdır. Aksi halde, ortak 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. maddeleri hükümlerine uygun olarak temerrüde düşürülmüş olmaz.

Mahkememizce aldırılan raporda davalı Kooperatif tarafından 13/08/2024 tarihli ihtarla istenen borcun gerçek borç olduğu, davacının ihtarname tarihlerinde ve ihraç tarihinde borcunun bulunduğu, davacının 2009-2024 tarihleri arasında ödemesi gereken aidat borcunun 509.400,00 TL olduğu, davacının bu tarihler arasında toplam 278.700,00 TL ödediği, davacının ödemesi gereken aidat borcunun 230.700,00 TL olduğu, talep edilen aidat alacaklarının muaccel olduğu, davalı kooperatifin 2009-2025 tarihlerinde yapılan genel kurallarında ödemelerini zamanında yapmayan ortaklardan gecikme faizi alınması yolunda gelen kurul kararı alınmadığının tespit olunduğu, bu sebeple gecikme faizi hesaplanmadığı rapor edilmiştir.

Tüm dosya kapsamına göre; aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderildiği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verildiği, bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtildiği anlaşılmıştır.

Buradaki sorun; davacıya davalı kooperatifçe gönderilen ihtarnameler ile bildirilen borç miktarının gerçek borç miktarı olup olmadığı ve ay ay belirleme yapılmaması noktasındadır. Alınan rapor ile davacının ödemesi gereken toplam aidat borcunun 509.400,00 TL olduğu, davacının bu tarihler arasında 278.700 TL ödediği, davacının ödemesi gerekli daha 230.700 TL olduğu belirlenmiştir. Oysa ki ihtarnamede 287.300 TL borcunun olduğu yazılmıştır.

Her ne kadar ihtarnamede bakiye ödenmeyen borç yönünden bir miktar fark bulunuyor ise de; davacının ara ara yapmış olduğu ödemelerden aidat borcuna ilişkin miktar yönünden her dönem bilgi sahibi olduğunun anlaşıldığı, ihtar edilen borç ile gerçek borç arasında fahiş bir farkın bulunmadığı gibi davacının ödemesi gereken miktarın oldukça yüksek bir bedel olduğu nazara alındığında ihtarnamede bahsedilen bazı açık olmayan hususlar ve bedel farklılığının davacı lehine yorumlanamayacağı,

çok yüksek miktarda daha borcu olduğunu bilmesine rağmen bu borcu ödemeyen davacının ihraç kararının iptalini yukarıda bahsedilen bazı eksiklik ve farklılıklara dayalı olarak istemesinin dürüstlük ilkesine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmekle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... Hakim ...