Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/622 K.2025/41

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... Esas - ... Karar

T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA

KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI : HASIMSIZ

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı bankanın ... Şubesi tarafından 24-25-29/07/2024 tarihilerinde şubenin gişelere ve portföyleri tarafından yapılmış olan işlemlere ait 105 adet ıslak imzalı müşteri belgesi ... barkodlu Merkeze Belge Gönderim Teslim Evrakı ekinde pakatlenerek ... Bankası A.Ş. Merkezi arşivine gönderilmek üzere ...

Kargo ... şubesi elemanlarınca teslim alındığını, ancak aynı kargo paketi içerisindeki çek takas bordrosunun merkeze ulaşmaması üzerine kargo paketinin akıbeti araştırıldığını, paketin ... Kargo ... şubesinden 31.07.2024 tarihinde çıkış yaptıktan sonra varış noktası olan Bankacılık Üssü Kargo Hizmetleri bölümüne ulaşıp/ulaşmadığı bilgisi alındığını, akabinde ise Kargo Hizmetleri bölümü ...

Kargo Yöneticisi ile görüşüldüğünü ve kargo firması tarafından yapılan tüm aramalara rağmen kıymetli evrakların ve 105 adet ıslak imzalı müşteri belgelerinin de içinde bulunduğu gönderinin bulunamadığını, bunun üzerine davacı banka tarafından kayıp olayına dair 09.08.2024 tarihli tutanak tanzim olunduğunu, aynı kargo paketinin içerisinde bulunan çeklerin de ...

Kargo firması aracılığıyla çek takas merkezine gönderilmek üzere kargo firmasına teslim edildiğini, sonuç olarak ilgili çeklerin kaybolduğu kanaatine varıldığını, bunun üzerine çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesiyle beraber, hukuka aykırı ve kötü niyetli başvurulara muhatap olmamak adına, ihtiyati tedbir kararı talepli olarak dava konusu ... seri numaralı ve ... seri numaralı çekler hakkında ödeme yasağı konulmasına ve ilgili çeklerin zayi olması sebebiyle iptaline karar verilmesine ilişkin taleplerini içerir Konya .Asliye Ticaret Mahkemesi ...

E.sayılı dava dosyası ile kıymetli evrak iptali davası ikame edildiğini, dava halen derdest olduğunu, kargo poşetinde yer alan çekler ile 105 adet ıslak imzalı müşteri belgelerinin hırsızlık eylemi sebebiyle kaybolduğu şüphesi oluştuğunu, evrak ve belgelerin davacı bankanın saklamakla yükümlü olduğu belgeler niteliğinde olduğunu, davacı banka ise TTK Md.82 ve 5411 s.Bankacılık Kanunu Md.42 uyarınca işbu belgeleri saklamakla mükellef olduğunu,

hak kayıplarının ve telafisi mümkün olmayan zararların önlenmesi amacı ile davacı şirket bankanın tüm dikkat ve özeni göstermesine rağmen elinde olmayan ve kendi iradesinin dışında meydana gelen bir şekilde kaybolan ve yukarıdaki listede belgenin ait olduğu müşteri numarası, müşterinin kimlik bilgisi, belge barkod numarası ve tipi ile adedi belirtilen belgeler hakkında TTK Md.82/7 uyarınca zıyaı sebebiyle ziya belgesi verilmesini belirterek, zayi olan belgelerin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde telafisi mümkün olmayan sonuçların doğmaması için ivedi şekilde zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkememizce ... A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazı yazılarak gerekli bilgi ve belgeler getirtilerek dosyamız arasına konulmuştur. ... A.Ş. Cevabi yazısında; 31/07/2024 tarihinde ... kargo takip numarası ve ... irsaliye numarası ile ... Şubesinden ... şubesine sevki gerçekleşen, ... Bankası A.Ş. göndericili, ... Bankacılık Ussu alıcılı olan kargonun akıbetinin belirlenemediğini, ilgili tarihlerde araştırmanın tüm birimlerimizde detaylı biçimde sürdürüldüğünü ancak olumlu bir yanıt alınamadığını, kargonun gönderim anına ait herhangi bir belge bulunmadığını belirtmiştir.

Dava; TTK'nın 82/7 maddesi gereğince belgelerin zayi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, ziya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır(Yargıtay . H.D. ... E. ... K.10.05.2017).

Öte yandan, tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Mahkememizce hükme emsal alınan T.C. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi.

Hukuk Dairesi'nin ... esas, ... karar sayılı ilamında '' ......Somut olayda; davacının isteme konu ettiği belgeler, 5411 sayılı Yasa'nın 4 ve 42. maddesi kapsamında bulunan ve saklamakla yükümlüğü olduğu belgelerden olması sebebiyle zayi isteminde bulunabileceği, ancak salt kargo aşamasında kaybolma olgusunun ileri sürülmesi zayi belgesi verilmesi için yeterli olmayıp, bunun yanında, maddede yer alan sebeplerden veyahut benzer olağanüstü, beklenmeyen hale dayalı mücbir sebebin gerçekleşmesinin gerektiği, bu kapsamda, ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından bu nitelikte bir sebep ileri sürülüp ispat edilemediğinden,

ilk derece mahkemesince zayi belgesi verilmesi talebinin reddine dair kararda usul ve yasaya aykırılığın bulunmadığı sonucuna varılmıştır.'' denilmiştir.

Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; davacı banka kıymetli evrakların ve 105 adet ıslak imzalı müşteri belgelerinin de içinde bulunduğu ... Kargo firmasına verilen paket ile banka merkezine gönderiminin sağlanması amaçlandığının belirtildiği ve ... Kargo firması ile yapılan yazışma neticesinde kargo gönderim anına ait herhangi bir belge bulunmadığı belirtilmiştir.

Ayrıca kargo firmasına teslimi sağlanan paket içinde bulunduğu belirtilen çeklere ilişkin de Konya. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayısı ile çek iptali davasının da ikame edildiği görülmüştür. TTK' nun 82. maddesi uyarınca her tacirin ticari defterlerini sınıflandırılmış bir şekilde 10 yıl saklamakla yükümlü olduğu, TTK nun 82/7 maddesi uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler, yangın,

su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği,tacirin basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini şirket merkezinde muhafaza etmesi ve korunması için gerekli tedbirleri alması gerektiği, yine defterlerin mutad olarak bulunması gereken yer dışına yeni bir yere nakledilirken dahi zayi olmaması için gerekli tedbirin alınması gerekeceği,

her ne kadar iddia dikkate alındığında zayi olayı kanuni saklama süresi içinde gerçekleşmiş ise de davacı tarafça ziyaın yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle meydana geldiğinin iddia ve ispat edilmediği, ...

Kargo şirketinin 29/08/2024 tarihli cevabi yazı ile kargo akıbetinin belirlenemediğinin, ilgili tarihlerde araştırmanın tüm birimlerinde detaylı bir biçimde sürdüğünün, ancak yanıt alınamadığının, bununla birlikte kargonun gönderim anına ait herhangi bir belge bulunmadığının belirtildiği, bu durumda söz konusu belgelerin kayıp olduğu hususunda kesin ve inandırıcı delil ibraz edilmediği ( Ankara Bölge Adliye Mahkemesi . hukuk Dairesi 20/06/2019 tarihli ... E, ...

K sayılı ilamı), 6102 TTK.'nun 82-(7) maddesinde, zayi belgesi verilebilecek hallerin tahdidi olarak sayıldığı,somut olayda belirtilen sebep, TTK.'nun 82-(7) maddesinde belirtilen olağanüstü hallerden de olmadığı,( Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi. Hukuk Dairesi 12/09/2019 tarihli ... E, ...

K sayılı ilamı), davacının belgelerini bankanın başka bir adreste bulunan şubesinin deposuna kargo ile gönderdiği,tacirin basiretli bir işadamı gibi davranmadığı kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.