Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/261 K.2024/272

Mahkememizde görülen Konkordato çekişmeli alacak (İİK 308/b) davasının yapılan yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Borçlu davalı şirket hakkında Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/544 esas sayılı dosyası ile konkordatonun tasdiki yargılamasının görüldüğünü, dosya kapsamında konkordatonun tasdikine karar verildiğini, yargılama kapsamında müvekkili banka tarafından süresinde alacak bildiriminde bulunulduğunu, bankanın geçici mühlet tarihi olan 05.01.2021 tarihi itibariyle alacağının 42.586.815,60 TL olduğunu, davalı tarafından müvekkil bankanın alacağına itiraz edildiğini, davalı tarafından müvekkil banka alacağının 32.544.779,60 TL olduğunun iddia edildiğini,

görülen konkordato davası kapsamında ise alacaklıların alacağının tespit edildiği 14.02.2024 tarihli raporda müvekkili bankanın alacağının 31.250.000,00 TL rehinli alacak, 9.371.098,84 TL ise adi alacak olmak üzere toplam 40.621.098,84 TL olarak tespit edildiğini, hasılı müvekkili tarafından kaydettirilen alacağı 1.965.716,76 TL eksik tespit edildiğini, bu nedenlerle işbu eksik kaydettirilen tutarın konkordato projesine dahil edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Eldeki davanın dayanağı İİK 308/b maddesi 2004 sayılı İİK ‘nın Onikinci Babında Adi Konkordato başlığı altında yeralmaktadır. Bu davanın konkordato tasdik yargılaması ile yakından ilişkisi ve sıkı bağı bulunmaktadır.

Zira dava açma süresi olan bir ay konkordatonun tasdiki kararının ilanından itibaren işlemeye başlayacak, bu dava kapsamındaki depo kararı sadece konkordato tasdiki kararını veren mahkeme tarafından verilebilecek, davanın kazanılması halinde ise borçlunun konkordato hükümlerine göre ödeme zorunluluğu doğacak, bu dava ile alacağını tespit ettirip konkordato kapsamına alınmasını sağlayan davacı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmaması halinde konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatonun feshini isteyebilecektir.

Görüldüğü üzere İİK 308/b maddesinde düzenlenen dava mahiyeti gereği konkordato yargılaması ile organik bir bağı içerisindedir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin iflâs ve konkordato konusunda uzman asliye ticaret mahkemelerinin tespiti konulu 03/04/2018 tarihli 538 sayılı kararında; adi konkordatodan kaynaklanan taleplere ilişkin davaları belirtirken İcra ve İflâs Kanunu 285 ilâ 308/h maddelerinden kaynaklanan davalara bir bütün olarak işaret etmiş ve dolayısıyla İİK 308/b maddesinden doğan davaların da konkordato konusunda yetkili ve görevli mahkemede görüleceğini ifade etmiştir.

Konkordato; geçici mühletin verilmesi ile başlayan ve tasdik edilen konkordato projesinin uygulanmasına ve taksit ödemelerinin tamamlanmasına kadar devam eden, tasdik kararı sonrasında da (kararı veren) mahkemenin atadığı kayyım vasıtasıyla denetimini yaptığı, işleyen ve yaşayan bir süreçtir. Çekişmeli hale gelen alacağın proje kapsamında ödenmesi davası da bu sürece dahil olan hukuki bir yoldur. Dolayısıyla konkordato sürecinde çekişmeli hale gelen alacak hakkındaki davayı konkordato dosyasından tamamen ayrı bir dava olarak kabul etmek mümkün değildir.

İİK 308/b maddesine dayanılarak açılacak çekişmeli alacak davası özünde bir para alacağı talebine ilişkin olmasına rağmen dava şartı olan zorunlu arabuluculuk sürecine tabi olmadığı da gözetildiğinde bu davanın konkordato dosyası ile bağlantılı olduğu ve görev hususunun da bu kapamda değerlendirilmesi gerektiği sonucu çıkmaktadır.

2004 sayılı İİK'nun alacaklılar toplantısı ve projenin kabulü için gerekli çoğunluk başlıklı 302 maddesinin 6. Fıkrasında "Çekişmeli veya geciktirici koşula bağlı yahut belirli olmayan bir vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir. Şu kadar ki bu iddialar hakkında ileride mahkemece verilecek hükümler saklıdır." denilmektedir.

Bu düzenlemede çekişmeli alacakların hangi oranda hesaba katılacağına ve ileride bu çekişmeli alacağın esası hakkında karar verecek merci olarak "mahkemece" ifadesi kullanılarak konkordato yargılaması yapan mahkeme işaret edilmiştir.

Çekişmeli alacaklar hakkında ilk değerlendirmeyi yapan ve nisaba katılıp katılmama kararını veren konkordato yargılaması yapan ticaret mahkemesi iken maddenin devamında yine belirli bir mahkemeyi işaret eden "mahkemece" ifadesi ile kastedilen yine konkordato yargılamasına yapan mahkemedir.

Çekişmeli alacaklar hakkında açılacak dava başlıklı İİK 308/b madde: "Alacakları itiraza uğramış olan alacaklılar, tasdik kararının ilânı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açabilirler. Tasdik kararını veren mahkeme, konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın, kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından, mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebilir. Süresi içinde dava açmamış olan alacaklılar, bu paydan ödeme yapılmasını talep edemezler; bu durumda yatırılan pay borçluya iade edilir." düzenlemelerini içermektedir.

Görüldüğü üzere eldeki çekişmeli alacak hakkındaki davayı düzenleyen maddede yine Tasdik kararını veren mahkeme ifadesi kullanılmıştır.

İkinci fıkrada çekişmeli alacaklara isabet eden payın depo edilmesi yönündeki tedbire tasdik kararını veren mahkemenin karar vereceği düzenlemesine ayrı bir hüküm olarak değil de çekişmeli alacak davası ile ilgili madde kapsamında belirtilmesi yine konkordato sürecinin bütünlüğü nazara alındığında çekişmeli alacak davasının yargılamasının da tasdik kararını veren mahkeme tarafından yapılacağını göstermektedir.

Aksini kabul halinde tedbir mahiyetindeki depo kararının farklı bir mahkeme tarafından verilmesi esasa ilişkin yargılamanın ise farklı bir mahkeme tarafından yapılması sonucunu doğrucaktır. HMK nun 390 maddesinde ifade edilen İhtiyati tedbirin dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilebileceği şeklindeki genel kural da bu yoruma götürmektedir.

Yukarıda belirtildiği üzere konkordato yargılaması geçici mühlet ile başlayan ve projenin uygulanması ve ödemelerin bitmesi ile tamamlanan yaşayan bir süreçtir. Konkordato tasdik kararının verilmesi ve hatta yargı yolundan geçerek kesinleşmesinden sonra dahi mahkeme -işin çekişmesiz yargı işi olması ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gerekliliği sebepleriyle- resen süreci sonlandırabilme tasdik kararını kaldırabilme ve konkordatoyu sonlandırabilme yetkisine dahi sahiptir. İcra ve İflâs Kanunu 285 ilâ 308/h maddelerinden kaynaklanan davalara bir bütün olarak bakmak ve konkordato yargılaması ile irtibatını kurmak konkordato kurumunun özellikleri itibariyle gerekli ve zorunludur.

Konkordatonun tasdiki kararından sonra açılması ihtimali bulunan konkondatonun kısmen ya da tamamen feshi davaları açısından kanun koyucu yasal düzenlemeyi yaparken bu konuda karar verme yetki ve görevinin konkordatoyu tasdik eden mahkemeye ait olduğunu açıkça belirtmiştir. Burada yukarıda olduğu gibi "mahkemece" ifadesinin kullanılmaması konkordato yargılamasının tasdik ile tamamlanmış olması sebebiyle yaşanacak tereddütü engellemek ve son taksit ödemesine kadar devam eden sürecin tek bir mahkeme tarafından yürütülmesini sağlamak amacından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Görüldüğü üzere konkordato yargılaması devam ederken karar verecek merci olarak belirlilik içerek "mahkemece" ifadesini kullanan kanun koyucu konkordato tasdik kararından sonra bu belirliliği devam ettirmek ve tereddütleri engellemek için "tasdik kararını veren mahkeme" ifadesini kullanmıştır.

Burada ticaret mahkemesi tarafından esası incelenemeyecek olan uyuşmazlıklar ayrık bir durum olarak ortaya çıkabilecektir. İş mahkemesinin görevli olduğu işçi alacakları ya da aile mahkemesinin görevine giren mal rejimi kaynaklı katılma veya tazminat alacakları, sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu kira alacakları meseleleri söz konusu olduğunda ilgili davanın ilgili mahkemede görülmesi düşünülmekle birlikte davanın ticari dava olması ihtimalinde bu yargılamanın yine ticari bir dava olan konkordato yargılamasını yapan mahkemeye ait olması gerekliliği yukarıda izaha çalışılmıştır.

Somut davada talep ticari dava niteliğinde olmakla birlikte tasdik kararını vermiş olan mahkemenin konkordato sürecine dahil olan bu dava açısından ticaret mahkemesinin görevi devam etmektedir. Bu konuda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi 2024/203 Esas 2024/297 Karar sayılı kararı görüşümüz açısından destekleyicidir.

Yasanın konkordatoya ilişkin düzenlemeleri pek çok açıdan yoruma açık olup, uygulamada İstinaf ve Yargıtayın içtihatları belirleyici olacaktır.

Görev kamu düzenine ilişkin olup dava şartlarındandır. HMK nun 138/1 maddesindeki " Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir." hükmü ile aynı yasanın 320/1 maddesindeki "Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir." düzenlemesi ve "Mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır" şeklindeki HMK nun 115/1 maddesi ile usul ekonomisi nazara alınarak dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde tensiple mahkememizin görevsizliğine karar verilmiştir.

Açıklanan gerekçelerle mahkememizin görevsizliğine, talep halinde dosyanın tasdik kararını vermiş olan Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı üzere;

1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görev dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,

2-Bu karara karşı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak görevsizlik kararının kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten itibaren, karara karşı kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde, dosyanın görevli Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

3-Yukarıda belirtilen yasal süre içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi halinde dosyanın resen ele alınarak verilecek ek kararla davanın açılmamış sayılacağı ve davacının yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edileceği hususunun İHTARINA,

4-HMK nun 321/2 maddesi gereğince kararın resen taraflara tebliğine,

Başkan ... · E-imzalıdır · Üye ... · E-imzalıdır · Üye ... · E-imzalıdır · Katip ... · E-imzalıdır