Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/271 K.2025/763

Mahkememizin 20/12/2024 Tarih ve 2024/874 Esas ve 2024/750 Karar sayılı kararı Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 26/03/2025 tarih ve 2025/513 Esas 2025/524 Karar sayılı kararı ile Mahkememiz kararının kaldırılarak, Mahkememizde yeniden görülmekte bulunan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen dava dilekçesi ile özetle; faturası müvekkiline kesilerek müvekkili şirket adına noterlikçe tescil edilmiş olan ......plakalı araçların iki adet treylerin, müvekkili şirkete teslimi konusunda tedbir kararı verilmesini, davalının mülkiyeti müvekkiline ait olan bu treylerleri teslim etmeyerek müvekkilin zararının büyümesine neden olduğunu, müvekkili şirkete sipariş onay formu içeriğinde yazılı 30 adet treyler, sipariş onay formunda yazılı olan sürede teslim edilmediğinden,

müvekkil şirketin ticari faaliyeti akamete uğrattığını, davalı ihtilafa konu 30 adet treylerden 23 adedini gecikmeyle teslim etmiş.

Müvekkil tarafından keşide edilen (EK-3) ihtarname sonrasında, 01.04.2024 tarihinde 5 adedini daha teslim ettiğini, ancak 2 adedini hala teslim etmediğini, bu geciken teslimler nedeniyle, müvekkil şirket treylerleri kullanamadığını ve müspet ve menfi zararlara uğradığını, bu nedenle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile 100.000,00 TL. tazminatın, sipariş onay formundaki teslimin gecikmesi tarihinden başlamak üzere, fiili zarar kalemleri, ifa edilmeyen ediminin değeri, masraflar, üçüncü kişiye ödenen tazminat ve ceza, edimin değerinin düşmesinden kaynaklanan zararların davalı tarafça tazminine karar verilmesini,

tüm yargılama giderleri ile davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun tebliğ yapılmasına rağmen davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

Mahkememizin 20/12/2024 Tarih ve 2024/874 Esas ve 2024/750 Karar sayılı kararı, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 26/03/2025 tarih ve 2025/513 Esas 2025/524 Karar sayılı kararı ve "... taraflara duruşma gün ve saati bildirilmeden tensiben görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bu hususta kaldırma sebebi sayılmıştır..." gerekçesi ile kaldırılmıştır.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Dava; satış sözleşmesine konu teslim edilmeyen treyler için fiili zarar kalemleri ve diğer tüm maddi zararların tazmini istemine ilişkin maddi tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; fiili zarar kalemleri ve diğer tüm maddi zararların miktarına ilişkindir.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 119/1-ğ maddesi gereği, Mahkememizce davacı tarafa tam olarak hangi zarar (alacak) için talepte bulunduğunu açıklamak üzere süre verilmesi üzerine, davacının sunmuş olduğu beyan dilekçesi ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 26/03/2025 tarih ve 2025/513 Esas 2025/524 Karar sayılı ilamı incelenmiştir.

Kaldırma kararı doğrultusunda eksik harç Mahkememizce tamamlatılmıştır.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun;

31. maddesi "Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir." düzenlemesine,

119/1-ğ maddesi "açık bir şekilde talep sonucu" düzenlemesine,

2. Maddesi "Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Mahkemeye yöneltilen yöneltilen talebin formüle edilmesi ve ileri sürülmesi tarafların görevi, bunları anlamlandırmak veya gerektiğinde açıklattırmak hâkimin görevidir. Ancak bu durum, hâkimin tarafların ileri sürmediği vakıaları ileri sürmelerine imkan vermesi veya hatırlatması anlamını taşımaz. Burada mevcut olmayanın talep edilmeyenin ortaya çıkartılması değil, talep edilenin netleştirilmesi, aydınlatılması, belirlenmesi söz konusudur.

Dolayısıyla taraflarca getirilme ilkesi, hâkimin soru sorma ve davayı aydınlatma ödevi (m. 31) çerçevesinde yumuşatılmıştır. Hâkimin davayı aydınlatma ödevi olarak ifade edilen bu düzenleme ile doğru hüküm verebilmesi ve maddi gerçeğin bulunabilmesi amaçlanmıştır. Düzenlemede her ne kadar “açıklama yaptırabilir” denilmişse de, bunun, hâkimin davayı aydınlatması için bir “ödev” olduğunu kabul etmek gerekir.

Çünkü davayı aydınlatma ödevi sayesinde hâkim, iddia ve savunmanın doğru ve tam olarak anlaşılmasını sağlayacak ve bu şekilde doğru olmayan bir kararın verilmesini önleyecektir.

Görüldüğü üzere, hakimin davayı aydınlatma ödevine ilişkin 31. maddede, hakimin, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz ya da çelişkili gördüğü konular hakkında taraflara açıklama yaptırabileceği, soru sorabileceği, kanıt gösterilmesini isteyebileceği belirtilmiştir. (Yargıtay HGK 2020/11-652 Esas 2022/1269 Karar)

Yargıtay15. Hukuk Dairesi 24.09.2020 Tarihli 2020/1155 E. 2020/2554 K. Sayılı ilamında;" Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, 21.02.2018 tarihli celsede davacının dava dilekçesinde alacak isteminde bulunulan kalemlerin her biri ile ilgili ne miktarda talepte bulunduğu, ıslah dilekçesinde hangi alacak kalemini ne miktarda arttırdığını açıklaması için iki haftalık süre verilmiştir.

08.03.2018 havale tarihli dilekçe ile davacı vekili; dava dilekçesinde ilave inşaat işlerine yönelik 881.029,49 TL, işveren tarafından 3. kişilere yaptırılan işler nedeni ile %10 kâr payı alacağına yönelik 448.860,23 TL’den haklarını saklı tutarak 54.163,45 TL olmak üzere toplam 935.192,24 TL talep ettiklerini, dava açılırken 20.000,00 TL olan taleplerini 915.192,94 TL ıslah ettiklerini beyan etmiştir.

Açıklama incelendiğinde; talep edilen alacak kalemlerinin her biri için kuruşlandırma yapılmadığı, 20.000,00 TL içerisinde hangi kalemden ne miktar talep edildiği belirtilmediği gibi her bir kalem için de ne kadar miktar ıslah yapıldığının açıklanmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda dilekçe ile talep sonucunun açık şekilde gösterildiği kabul edilemez.

Ancak mahkemece 6100 sayılı HMK’nın 119/2. maddesi uyarıca bozma ilamında belirtilen eksikliklerin tamamlanması için süre verilmesine rağmen davacı süresi içerisinde eksiklikleri tamamlanmadığı taktirde sonucu konusunda uyarılmamıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş.

6100 sayılı HMK’nın 119/2. maddesi uyarınca davacıya dava dilekçesi ve ıslah dilekçesi talep sonuçlarının başka bir ifade ile davada ve ıslahta her bir alacak kalemi için ne miktarda istemde bulunduğunu açıklaması için 1 haftalık kesin süre verilip, bu sürede açıklanmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği de ihtar edilerek, usulüne uygun açıklama dilekçesi verilmesi halinde uyulan bozma ilamı da dikkate alınıp sonucuna uygun karar verilmesi,

kesin süre içinde usulüne uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile dava ve ıslah dilekçelerindeki talep sonuçlarının dava dilekçesinde her bir alacak kalemi için ne miktarda talepte bulunulduğu, ıslahla davada talep edilen hangi alacak kaleminin ne miktarda artırıldığının bildirilmemesi halinde HMK 119/2. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinden ibarettir.

Yetersiz açıklama dilekçesi ile davaya devam edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaysa aykırı olmuş .." gerekçesi ile dilekçe ile talep sonucunun açık şekilde gösterilmesi gerektiği ve bu hususun HMK'nın 119/1-ğ bendi gereği olduğu açık bir şekilde belirtmiştir.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin 10/04/2025 T. 2025/500 e. Ve 2025/530 K. Sayılı ilamında "6100 sayılı HMK'nın 119. maddesinde dava dilekçesinde bulunması gereken unsurlar sayılırken dava dilekçesinin diğer unsurları yanında açık bir şekilde talep sonucunu da içermesi gerektiği (ğ) bendinde açıkça hüküm altına alınmıştır. Gerçekten de talep sonucu dava dilekçesinin en önemli unsurudur.

Talep sonucunu içermeyen bir dilekçe dava dilekçesi olarak nitelendirilemez. Zira, mahkemelerde dava dilekçesinin talep sonucuna göre hüküm kurmak durumundadır. Bu nedenlerle dava dilekçesinin en önemli unsuru olan talep sonucu açık olmalı, hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde davacının mahkemeden hangi konuda hukuki koruma istediğini açıkça belirtmelidir.

Talep sonucunun açık olmaması durumunda mahkeme, talep sonucunu 6100 sayılı HMK'nın 31. maddesinde düzenlenen hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında açıklattırmalıdır. Hakimin davayı aydınlatma ödevi hakim açısından bir yetki olduğu kadar zorunlu olarak yapılması gereken bir görev olarak yorumlanmalıdır." denilmiştir.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler'in 7/1 maddesi "Ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar; davanın nakli, davanın açılmamış sayılması yahut görevsizlik veya yetkisizlik kararı verildikten sonra başka bir mahkemede yargılamaya devam edilmemesi durumunda bu Tarifede yazılı ücretin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra karar verilmesi durumunda tamamına hükmolunur. Şu kadar ki, davanın görüldüğü mahkemeye göre hükmolunacak avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 10/04/2023 T. 2022/881 E. Ve 2023/2075 K. Sayılı ilamında "Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7. maddesinde düzenlenen 'Görevsizlik, yetkisizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine, davanın nakline veya davanın açılmamış sayılmasına; delillerin toplanmasına ilişkin ara kararı gereğinin yerine getirilmesinden önce karar verilmesi durumunda, Tarifede yazılı ücretin yarısına, karar gereğinin yerine getirilmesinden sonraki aşamada ise tamamına hükmolunur. Şu kadar ki, davanın görüldüğü mahkemeye göre hükmolunacak avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemez.' hükmü uyarınca davalı taraf lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmiş olmasında da bir isabetsizlik yoktur." denilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

HMK nun119/1ğ maddesinde açık bir şekilde talep sonucunun dava dilekçesinde bulunması gereken zorunlu unsurlardan olduğu belirtilmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrasında bu hususun eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre vereceği, bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde davanın açılmamış sayılacağı düzenlenmiştir.

Dava dilekçesinde; talep sonucu kısmında talebin ne olduğu açık bir şekilde belirtilmelidir. Çünkü, taleple bağlılık ilkesi gereğince hâkim talep sonucuyla bağlı olup, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Bu ilke uyarınca davacının talep etmediği bir şey hakkında karar verilemez. Dava sonucunda kurulacak hükmün sınırını, tarafların karara bağlanmasını istediği talep sonucu belirler. Bu nedenle talep sonucu yeterince açık değilse hâkimin davayı aydınlatma ödevi (HMK. m. 31) kapsamında açık olmayan talep sonucunu açıklatması gerekir.

Somut davada davacı taraf dava dilekçesinde yargılama yapmaya elverişli biçimde açık olarak talebini bildirmemiş, ayrıca bir alacak davası olarak değerlendirilebilecek net bir talep belirtmemiştir.

Bunun üzerine Mahkememizce 14/11/2024 tarihli duruşmada davacı vekiline maddi tazminat talebini açıklamak ve maddi tazminat talebi birden fazla kalemden oluşuyor ise her bir alacak kalemi için ne miktarda talepte bulunduğunu açıklamak üzere 1 haftalık kesin süre verilmesine, verilen süre içinde beyanda bulunmadığı takdirde beyanda bulunmadığı takdirde HMK 31 ve HMK 119/1-ğ maddesi ve 119/2. Maddeleri gereğince davanın açılmamış sayılacağına karar verileceği hususunda 1 haftalık kesin süre verildiği, verilen süreye yapılan ihtarata rağmen davacının "Fiili zarar kalemleri ve diğer tüm maddi zararlarımızın tazminine" yönelik taleplerini tam açıklamadığı gibi somutlaştırmadığı anlaşılmıştır.

Hem dava dilekçesinde hem de açıklama dilekçesinde talep belirsizliği mevcut olup mahkemece sağlıklı bir yargılama yapılması ve hüküm kurulması bu haliyle mümkün değildir. Tarafın mahkeme önüne getireceği davada ne istendiğini yargılama yapmaya ve hüküm kurmaya elverişli ve anlaşılır bir şekilde açıkça ortaya koyması zorunludur. Davacı taraf verilen süreye ve yapılan ihtara rağmen bu açıklamaları usulüne uygun yapmamıştır.

Tüm bu nedenlerden ötürü de davanın HMK nun 119/2 maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce, ön inceleme tutanağı imzalanmadan, davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğinden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7. Maddesi gereği, kendini vekil ile temsil eden davalı şirket lehine maktu vekalet ücretinin yarısına hükmedilmiştir.

Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davanın HMK'nın 119/2 Maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına,

2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-7) göre hesaplanan 10.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Gerekçeli kararın HMK nun 321/2 maddesi gereğince talep aranmaksızın davacı tarafa tebliğine,

6-Karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

Katip · e-imza Hakim · e-imza