Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/5 K.2025/221

Mahkememizde görülmekte bulunan "İtirazın İptali" davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacı vekili Av. ...tarafından Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 2024/252 Esas sayılı dosyasına sunulan dava dilekçesi ile özetle.

Müvekkili şirket, davalı ...'e mandalin satsuma satarak teslim ettiğini, gönderilen ürünlerin davalı tarafından teslim alındığına dair ... künye numaralı Sakarya hal kayıt belgesi bulunduğunu, davalı-borçlunun müvekkili şirkete herhangi bir ödeme yapmadığını, bu nedenle davalı-borçlu aleyhinde Sakarya 4. İcra Müdürlüğünün 2024/2915 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından borca, faize, yetkiye, tüm ferilere, ödeme emrine, takibe itiraz edildiğini, itiraz sonucu takibin durdurulduğunu, haksız ve kötü niyetli olarak yapılan itirazın iptali için işbu davanın açıldığını belirterek,

davalının Sakarya 4. İcra Müdürlüğünün 2024/2915 Esas sayılı icra dosyasına yaptığı itirazının iptali ile takibin devamına, takibe kötü niyetle itiraz eden borçlunun alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve beyan ettiği görülmüştür.

Davalı vekili Av. ... tarafından Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 2024/252 Esas sayılı dosyasına sunulan cevap dilekçesi ile özetle; taraflarının tacir olması ve dava konusunun ticari işletmelerinden kaynaklı olması sebebiyle iş bu davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini;

davalı tarafa Hal Kayıt Sistemi'nde de görüleceği üzere, 31.12.2023 tarihinde davacı tarafından 12.390 kg satsuma cinsi mandalina gönderildiğini, bu gönderim, sistemde kayıtlı olup, teslimat miktarının doğruluğu bağımsız ve resmi bir veri tabanı olan Hal Kayıt Sistemi ile teyit edildiğini, ancak, davacı taraf, teslim edilen malın miktarı konusunda yanıltıcı bilgi vererek, hem malın miktarı hem de birim fiyatı konusunda hataya düştüğünü ve ... fatura numaralı, 01.01.2024 tarihli ve 311.645,60 TL bedelli bir fatura düzenlendiğini, faturada belirtilen miktar ve fiyatın gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Dava; mandalina satışından kaynaklanan alacağın tahsili amacı ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

Uyuşmazlık; mahkememizin görevli olup olmadığı, icra takibine dayanak teşkil eden fatura nedeniyle takip tarihi itibariyle davacının davalıdan alacağının olup olmadığı, neticeten alacağın varlığı ile miktarı hususlarından ibarettir.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

Sakarya 4. İcra Müdürlüğünün 2024/2915 Esas sayılı dosyası ve ...'den Hal Kayıt Sistemindeki bilgi ve belgeler celp edilerek incelenmiştir.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar

5957 Sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un:

2/1-f maddesi; "Komisyoncu: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan meslek mensuplarını"

2/1-ı maddesi; "Meslek mensubu: Malların ticaretiyle iştigal eden ilgili meslek odalarına kayıtlı kişileri"

2/1-l maddesi; "Perakendeci: Malları toptan temin ederek doğrudan tüketicilere perakende olarak satan meslek mensuplarını,"

2/1-p maddesi; "Tüccar: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek mensuplarını,"

10/1 maddesi; "Üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla il merkezlerinde bir hal hakem heyeti oluşturulur. Bakanlıkça gerekli görülen ilçe merkezlerinde de hal hakem heyeti oluşturulabilir."

10/5 maddesi; "Değeri elli bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar ilam hükmündedir. Bu kararlar 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar, bu kararlara karşı on beş gün içinde hal hakem heyetinin bulunduğu yerde ticarî davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz, hal hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hâkim, hal hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Hal hakem heyeti kararlarına yapılan itiraz üzerine asliye ticaret mahkemesinin vereceği karar kesindir."

10/7 maddesi; "14 üncü madde dışındaki tüm uyuşmazlıklar, hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır. Toptancı hali yönetimi veya personelinin uygulamalarından veyahut toptancı hallerinin ve pazar yerlerinin yönetim ve işleyişinden kaynaklanan uyuşmazlıklar da bu kapsama dâhildir." hükmünü içermektedir.

5957 Sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 10. Maddesinde Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ'in 3/1-a. Maddesi "616.278,55 Türk lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda hal hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar ilam hükmündedir. Bu kararlar, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun; ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 16/12/2024 Tarih 2024/2677 Esas ve 2024/442 Karar Sayılı ilamında "...5957 Sayılı "Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 10/1 maddesine göre. 5957 Sayılı Kanunun uygulanmasından doğan ve uyuşmazlığın tarafı olan üreticiler ile meslek mensupları veya her iki tarafı da meslek mensubu olması halinde uyuşmazlığı çözmeye hal hakem heyeti yetkilidir.

5957 Sayılı "Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 10/7 maddesine göre "14 üncü madde(idari para cezalarını düzenlemektedir) dışındaki tüm uyuşmazlıklar, hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır.

5957 Sayılı Yasının 10/5 maddesine (Yönetmelik md. 11/2) göre; uyuşmazlığın değeri dava tarihi olan 2021 yılı itibariyle 128.088,99 TL'nin altında ise taraflar hal hakem heyetine başvurmak zorundadır. Bu miktarın altındaki uyuşmazlıklar ile ilgili hal hakem heyetine başvuru şartı dava şartıdır.

Taraflar hal hakem heyetine başvurduktan bu kararlara karşı on beş gün içinde hal hakem heyetinin bulunduğu yerde ticarî davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine itiraz edebilir. Hakem heyetinin kararı ilam hükmündedir. Eldeki uyuşmazlıkta dava değeri 72.042,20 TL olup, yasada belirtilen sınırın altında kalmaktadır.

Bu durumda davacı öncelikle hal hakem heyetine başvurmak zorunda olduğu halde doğrudan dava açması yasaya aykırı olduğundan, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın zorunlu olarak İl Hal Hakem Heyetine götürülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, ticaret mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı,

ancak bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca kararın gerekçesinin yukarıda yazılı şekilde düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır...." denilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

Davacı taraf 5957 Sayılı Yasanın 2. Maddesinin (ı), (f) ve (p) bentleri kapsamında meslek mensubu/komisyoncu/tüccar olup, aynı yasa maddesinin (ı), (l), (f) ve (p) bentleri kapsamında meslek mensubu/perakendeci/komisyoncu/tüccar olarak tanımlanan davalıyla, davacının temin ettiği sebze ve meyvelerin satışı konusunda anlaşıldığı ve ürünlerin davalıya teslim edildiği, ancak teslim edilen ürünlerin miktarı ve fiyatı hususunda uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmıştır.

5957 Sayılı "Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 10/1 maddesine göre; 5957 Sayılı Kanunun uygulanmasından doğan ve uyuşmazlığın tarafı olan üreticiler ile meslek mensupları veya her iki tarafı da meslek mensubu olması halinde uyuşmazlığı çözmeye hal hakem heyeti yetkilidir.

5957 Sayılı "Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 10/7 maddesine göre " 14 üncü madde(idari para cezalarını düzenlemektedir) dışındaki tüm uyuşmazlıklar, hal hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır.

5957 Sayılı Yasının 10/5 maddesine (tebliğin 3. maddesi) göre; uyuşmazlığın değeri dava tarihi olan 2024 yılı itibariyle 616.278,55.-TL'nin altında ise taraflar hal hakem heyetine başvurmak zorundadır. Bu miktarın altındaki uyuşmazlıklar ile ilgili hal hakem heyetine başvuru şartı dava şartıdır. Taraflar hal hakem heyetine başvurduktan bu kararlara karşı on beş gün içinde hal hakem heyetinin bulunduğu yerde ticarî davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine itiraz edebilir. Hakem heyetinin kararı ilam hükmündedir.

Eldeki uyuşmazlıkta dava değeri 317.576,38.-TL olup, yasada belirtilen sınırın altında kalmaktadır. Bu durumda davacı öncelikle hal hakem heyetine başvurmak zorunda olduğu halde doğrudan dava açması yasaya aykırı olduğundan, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın zorunlu olarak İl Hal Hakem Heyetine götürülmesi gerektiğinden davanın dava şartı yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):

1-5957 Sayılı Kanun'un 10/7 ve HMK nın 115/2 maddeleri gereğince, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden REDDİNE,

2-Yürürlükte Bulunan Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 3.220,14-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Artan gider avansın kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.10/04/2025

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı