Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/610 K.2018/679

Mahkememizde görülmek bulunan menfi tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İddia ve savunmaların özeti;

Davacı vekili mahkememize verdiği 25/07/2017 havale tarihli dava dilekçesinde özetle;davacı ile davalı arasında 22/03/2017 tarihli satış sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme gereği davacının davalıya ödemesi gereken miktarın 121.100,00 TL olduğunu, davacının sözleşmenin başında sözleşme ile üzerine düşen borcu sözleşmede geçen çekleri davalıya vermek sureti ile borcunu ifa ettiğini, bu çeklerden 30/06/2017 tarihine denk gelen 28.025,00 TL miktarlı çekin davalıya gününde ödediğini, ancak davalının zamanında işe başlayıp bitirip teslim etmediğini, bu nedenle diğer çeklerin karşılıksız kaldığını,

10/07/2017 tarihli ihtarname ile işin bitirilmesi için verilen sürede işin bitirilmediğini beyanla ... nolu, ... nolu, ... nolu her biri 28.025,00 TL olan çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti ile bu çeklerin iptalini, ödenen ... nolu 28.025,00 TL çekin bedelinin ödeme gününden işleyecek en yüksek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya, ön inceleme duruşma günü ve tahkikat duruşma gününü bildirir davetiyeler bildirilmiş yargılamaya katılmamıştır.

Toplanan deliller, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi:

Davacı vekili, dava dilekçesi ekinde 22/03/2017 tarihli sözleşme örneğini, dava konusu edilen çek fotokopilerini, ödenen çeke dair belge örneklerini, davalıya keşide edilen 10/07/2017 tarihli ihtar örneğini ibraz etmiştir.

... şubesinin 05/02/2018 tarihli cevabından ... nolu çekin 30/06/2017 tarihinde ödendiği tespit edilmiştir.

Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak, davacının ticari defterlerinin incelenmesi talep edilmiş, mali müşavir bilirkişiden 03/06/2018 tarihli rapor alınmış, rapor taraflara tebliğ edilmiş, davacı vekili 22/06/2018 tarihli celsede rapora karşı beyanda bulunmuştur.

Davalı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi için 02/03/2018 tarihli celsede ara karar oluşturulmuş, davalıya HMK 220-222 ihtarlarını içerir davetiye çıkartılmış, defterler ibraz edilmediğinden incelenmemiştir.

Dava, çeke dayalı menfi tespit ve istirdat talebine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamından, davacı ile davalı arasında örneği dosyada bulunan 22/03/2017 tarihli satış sözleşmesinin yapıldığı, davacının sözleşme gereği ... Şubesine ait ... nolu 30/06/2017 ödeme günlü 28.025,00 TL bedelli, ... numaralı 30/08/2017 ödeme günlü, 28.025,00 TL bedelli, ... nolu, 30/07/2017 ödeme günlü, 28.025,00 TL bedelli, ... nolu, 30/09/2017 ödeme günlü 28.025,00 TL bedelli 4 adet çeki davalı tarafa verdiği, sözleşme gereği davalının edimini yerine getirmediği iddiasıyla, ödenen ... nolu 30/06/2017 ödeme günlü 28.025,00 TL bedelli çekin bedelinin istirdatının, ödenmeyen çeklerin ise bedelsiz kaldığından bahisle bu çeklerle borçlu olunmadığının tespiti ile iptalinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

TMK'nun 6. maddesine göre kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakta hükümlüdür. İleri sürdüğü bir olayda kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin iddia ettiği olayı kanıtlaması gerekir. Tarafların iddia ve savunmaları ile dosya kapsamından öncelikle davacının dava konusu yaptığı çeklerin sözleşme kapsamında davalıya avans niteliğinde teslim edildiğini ispatlaması gerekmektedir.

Davacı dava konusu yaptığı çeklerin davalı tarafından yapılacak iş karşılığı olarak verildiğini ve işin yapılmadığını iddia etmektedir. Çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tediyesine yönelik verildiğinin kabulü gerekmektedir. TBK'nun 207. maddesine göre de sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifade etmekle yükümlüdür.

Davacı taraf borçlu olmadığının tespitini talep ettiği çeklerin sözleşme kapsamında yapılacak iş karşılığı olduğunu ileri sürmüş, dava konusu yapılan çeklerin dosyaya sunulan fotokopilerden de çek asıllarının davalı tarafa teslim edildiği anlaşılmakla, davacı üzerine düşen ispat yükümlülüğünü yerine getirmiştir.

Bundan sonra davalı taraf çeklerin sözleşme kapsamında alınmadığını, bir başka ticari ilişki sebebiyle verildiğini, yahut sözleşme kapsamındaki işin yapıldığını, dolayısıyla çeklerin karşılıksız kalmadığını ispatla yükümlü olmasına rağmen yargılamaya katılmamış, herhangi bir delil ibraz etmemiştir.

Böylece taraflar arasındaki itiraza uğramayan 22/03/2017 tarihli sözleşme ve incelenen davacı tarafın usulüne uygun ticari defter kayıtlarına ilişkin 03/06/2018 tarihli bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde dava konusu çeklerin davacı tarafından davalıya avans olarak verildiği, davalının ise bunun aksini yahut sözleşme konusu işin yapıldığını, malın teslim edildiğini ispatlayamadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu çeklerden 1007107 nolu çekin 30/06/2017 tarihinde ödendiği anlaşılmakla, bu çek bedelinin ödeme gününden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, diğer çek bedelleri ile davacının borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş, çeklerin iptali talebinin ise yasal olmadığı anlaşılmakla reddi gerekmiştir.

HMK'nun 222/3 maddesine göre kanuna uygun olarak tutulan ticari defter ve kayıtların sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defter ve kayıtlarının bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Davacı tarafın ticari defterleri incelenmiş usule uygun olup tutulduğu, çeklerin defterde kayıtlı olduğu, karşılığında davalının yapmış olduğu mal ve hizmet teslimi karşılığı kesilmiş herhangi bir faturanın olmadığı bu şekilde davacı lehine delil olarak değerlendirilebileceği anlaşılmıştır.

Davalı taraf ticari defterlerini ibraz etmemiş ise de yukarıda açıklanan yasa maddesine göre davacı tarafın ticari defterleri ile birlikte satış sözleşmesinin ibraz edildiği, sözleşmede dava konusu çeklerin gösterildiği ve davalıya teslim edildiğine ilişkin şirket, kaşe ve imzasının bulunduğu anlaşılmakla, davacı tarafın defterinin içeriğininde doğru kabul edilmesi gerekmiş, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM;Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davanın KABULÜNE,

1.Davacının 1007108 nolu, 28.025,00 TL bedelli 30/07/2018 ödeme tarihli, ... nolu, 28.025,00 TL bedelli 30/08/2018 ödeme tarihli, ... nolu, 28.025,00 TL bedelli 30/09/2018 ödeme tarihli çeklerle BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

... nolu, 28.025,00 TL çek bedelinin 30/06/2017 ödeme gününden işleyecek avans faizi ile davalıdan TAHSİLİ ile davacıya verilmesine,

3.Çeklerin iptali talebinin REDDİNE,

4.Alınması gerekli 7.657,55 TL harçtan peşin alınan 2.068,09 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.589,46 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına.

5.Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 11.718,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine.

6.Davacı tarafça yapılan başlangıçta ödenen 2.068,09 TL peşin harç, 184,50 TL posta masrafı ve 400,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.652,59 TL yargılama giderinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine.

7.Karar kesinleştiğinde teminatın iadesine.

8.Kararın talep halinde Yazı İşleri Müdürü tarafından taraflara tebliğine.

9.Kullanılmayan gider avansın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine.

Dair, karar davacı vekilinin yüzünde davalı tarafın yokluğunda tebliğden itibaren iki hafta içinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça anlatıldı, usulen tefhim edildi.10/10/2018

Katip ... Hakim ...