Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/907 K.2021/531

Mahkememizde görülen Rücuen Tazminat davasının açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili DAVA dilekçesi ile özetle: Dava dışı ... isimli işçinin davacıya karşı açtığı Bafra 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/418 Esas sayılı işçilik alacaklarından kaynaklı davanın kabul ile sonuçlandığını ve işçi yararına 5.700,65-TL kıdem tazminatı ile 1.684,14-TL ihbar tazminatına hükmedildiğini, kararın derecattan geçerek 09.10.2018 tarihinde kesinleştiğini, ilamın icrası için Çarşamba İcra Dairesi'nin 2017/2377 Esas sayılı takip dosyasından başlatılan takipte dosyanın 04.10.2017 tarihinde 14.662,76-TL tutarında ödeme yapılmak suretiyle infazen kapatıldığını,

oysa dava dışı işçinin davalı şirketler çalışanı olduğunu ve davacının asıl işveren olarak işçiye ödemek durumunda kaldığı tutarın alt işveren konumundaki davalıların sorumluluğunda bulunduğunu beyanla, 14.662,76-TL'nin 04.10.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

Bafra 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/418 Esas sayılı dava dosyası celp edilmiş olup, incelenmesinden: Davacı ... tarafından (davacı) TMO ile (davalı) ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile ... Güvenlik Hizm. Ltd. Şti. aleyhine açılan davada 5.700,65-TL kıdem ve 1.684,14-TL ihbar tazminatına hükmedildiği, kararın derecattan geçerek 09.10.2018 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Çarşamba İcra Dairesi'nin 2017/2377 Esas sayılı takip dosyası celp edilmiş olup incelenmesinden; Bafra 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 18.07.2017 tarih ve 418/559 sayılı ilamınına istinaden toplam 12.856,57-TL üzerinden ilamlı icra takibine girişildiği ve takip dosyasının (davacı) TMO tarafından 04.10.2017 tarihinde 14.662,76-TL tutarında ödeme yapılmak suretiyle infazen kapatıldığı görülmüştür.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda özetle: Dava dışı işçinin davacıya ait fındık depolarında güvenlik görevlisi olarak toplam 1958 gün süreyle çalıştığı ve kesinleşen ilama göre kıdem tazminatı tutarının 5.700,65-TL olduğu, ödenen toplam tutarın işçinin davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.de çalıştığı 1178 güne tekabül eden kısmının 3.429,71-TL, ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve ...

Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklık nezdinde çalıştığı 730 güne tekabül eden kısmının 2.125,37-TL, ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklık nezdinde çalıştığı 50 güne tekabül eden kısmının 145,57-TL olduğu; dava dışı işçi yararına hüküm altına alınan ihbar tazminatı tutarının 1.684,14-TL olup bunun son alt işveren konumundaki davalı ...

Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklığın sorumluluğunda olduğu; ilam ve takibe ilişkin yargılama giderleri nazara alındığında asıl alacağın fer'ileri toplamının 7.277,97-TL olduğu ve alacağın fer'ilerinin de her bir alt işverence kendi sorumlu olduğu toplam tutarla orantılı olarak ödenmesi gerektiği, buna göre davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin 3.380,10-TL'den, ...

Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklığın 2.094,63-TL'den, ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklığın da 1.803,24-TL'den sorumlu olduğu; netice olarak davalıların ödemekle yükümlü oldukları tutarlar toplamının davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd.

Şti. yönünden (3.429,71-TL + 3.380,10-TL) 6.809,81-TL, ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklık yönünden (2.125,37-TL + 2.094,63-TL) 4.220-TL, ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd.

Şti.nin oluşturduğu adi ortaklık yönünden (145,57-TL + 1.803,24-TL + 1.684,14-TL) 3.632,95-TL olduğu, taraflar arasındaki sözleşmelerde kıdem tazminatının kimin sorumluluğunda olduğuna ilişkin hüküm bulunmadığı, bilakis işçinin ücret, tazminat ve sosyal haklarının yüklenicinin sorumluluğuna bırakıldığına dair hükümler olduğu mütala edilmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara usulünce tebliğ edilmiştir.

Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Somut olayda, iş aktinin yükleniciler ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde asıl işverenin, alt işveren tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu bulunmamaktadır. İşveren ile yüklenici, İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu ise de, rücu ilişkisinde öncelikle taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin uygulanması gerekir.

İşçilik alacakları asıl işveren tarafından ödenen işçinin yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, sözleşmelerde asıl işverenin kıdem tazminatından ve işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmaması hususları hep birlikte değerlendirildiğinde, davacı asıl işverenin ödediği bedelin tamamını ferileri ile birlikte işçiyi çalıştıran yüklenicilerden yani alt işveren davalılardan talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde, işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler asıl işverene karşı sorumludur. Asıl işveren tarafından bu ödemenin fer'i mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilir. İhbar tazminatından son işveren sorumlu olup, bu konuda yapılan ödemenin asıl işverenden ya da diğer alt işverenlerden talep edilmesi mümkün değildir.

Nitekim Yargıtay 23. HD.nin 23.06.2020 tarih ve 1047/2188 sayılı kararında da yukarıda işaret edilen ilkeler benimsenmiş, bu tür davalarda hangi ilkeler çerçevesinde değerlendirme yapılacağı müstakar hale gelmiştir.

Somut olayda; dava dışı ... isimli işçinin açtığı Bafra 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/418 Esas sayılı dosyasında davanın kabul ile sonuçlandığı ve 5.700,65-TL kıdem tazminatı ile 1.684,14-TL ihbar tazminatına hükmedildiği, kararın derecattan geçerek 09.10.2018 tarihinde kesinleştiği, ilamın icrası için Çarşamba İcra Dairesi'nin 2017/2377 Esas sayılı takip dosyasından başlatılan takipte dosyanın 04.10.2017 tarihinde 14.662,76-TL tutarında ödeme yapılmak suretiyle infazen kapatıldığı, iş bu davanın asıl işveren konumundaki davacı tarafından alt işveren konumundaki davalılar aleyhine ikame edildiği anlaşılmaktadır.

Toplanan delillerden; davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin 3.429,71-TL kıdem tazminatı ve 3.380,10-TL fer'ileri olmak üzere 6.809,81-TL'den, ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklığın 2.125,37-TL kıdem tazminatı ve 2.094,63-TL fer'ileri olmak üzere 4.220-TL'den, ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin oluşturduğu adi ortaklığın 145,57-TL kıdem tazminatı ve 1.684,14-TL fer'ileri ile son alt işveren olmasına göre 1.803,24-TL ihbar tazminatından yani toplam 3.632,95-TL'den sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu sebeplerle, davacının takip dosyası kapsamında ödediği toplam 14.662,76-TL'yi yukarıda işaret edilen miktarlar itibariyle davalılardan talep edebileceği değerlendirilmiş, davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğu nazara alınarak her bir davalı aleyhine hüküm altına alınan miktara göre aleyhe yargılama gideri ve vekalet ücreti takdir edilmiştir.

Taraflar tacir ve davaya konu iş ticari işletmeleri ile ilgili olduğundan ticari avans faizine hükmedilmiş, davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.nin iş davasının tarafları olması sebebiyle ödeme tarihinde, ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti.nin ise işbu dava ile temerrüte düştükleri değerlendirilmiş, ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. yönünden ödeme, ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti. yönünden ise dava tarihinden itibaren faize hükmedilmiştir.