Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/67 K.2022/113

Mahkememizde görülen Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili DAVA dilekçesi ile özetle: Müvekkili davacının ... müşteri numarası ile davalıdan elektrik hizmeti satın aldığını ve ... seri numaralı sayacı kullandığını, 01.11.2019 tarihli faturada 6.319-TL ve 02.12.2019 tarihli faturada 5.761,30-TL tahakkuk yapıldığını, oysa gerçek tüketiminin bu tutarların çok altında olduğunu ve bu sebeple ihtirazı kayıt ile ödeme yapıldığını, durumun davalıya iletildiğini ve elektrik sayacının kontrol için sökülüp götürüldüğünü, davalı yetkilerinin ifadesine göre sayaçta herhangi bir olağanüstülük bulunmadığını ve sayacın imha edildiğini,

arızası bulunmayan sayacın neden imha edildiğinin anlaşılamadığını, son bir yıl içindeki faturalar ile şikayete konu faturaların karşılaştırılması halinde sayacağın arızalı ölçüm yaptığının saptanacağını beyanla, sayaç üzerinde fiziki inceleme yapılmasını ve ... numaralı 01.11.2019 tarihli fatura ile ... numaralı 02.12.2019 tarihli faturanın iptal edilmesini, davacının bu faturalar sebebiyle davalıya borçlu olmadığının tespitini, talep miktarını artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla fazladan ödenen şimdilik 25-TL'nin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili CEVAP dilekçesi ile özetle: Sayaçla ilgili şikayetin kendilerine ulaşması üzerine konuyu sayacın maliki Yedaş'a ilettiklerini ve ...tarafından yapılan kontrollere göre sayaçta herhangi bir hataya rastlanmadığını, sayacın 10 yıllık damga süresinin dolmuş olması sebebiyle yerine takılmadığını ve imha edildiğini, faturaların 8 günlük itiraz süresi içinde itiraza uğramadığından kesinleştiğini ve nitekim davacının da fatura bedellerini ödediğini, iadesini talep edemeyeceğini beyanla, davanın reddini dilemiştir. Abone dosyası ile elektrik sayacı hakkında yapılan inceleme ve imhaya ilişkin dosya celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce elektrik mühendisi bilirkişiden alınan raporda özetle: Davacının 01.11.2019 tarihli fatura üzerine 05.11.2019 tarihinde davalıya müracaat ederek elektrik sayacının incelenmesi talebinde bulunduğu ve davacıya gönderilen 24.12.2019 tarihli yazıya göre incelemenin Yedaş tarafından yapıldığı, sayaçta teknik ve fiziksel olarak herhangi bir hataya rastlanmadığı; mahkemece kendisine sayaç üzerinde fiziki inceleme yapılması görevi verilmiş ise de sayacın hurdaya ayrılmış olması sebebiyle teknik inceleme tabi tutulamadığı;

sayacın şikayet muayenesinin ... görevli memurların gözetim ve denetimi altında yapılması ve şikayetli elektrik sayacı muayene raporu düzenlenmesi gerektiği ancak somut olayda muayenenin Yedaş tarafından yapıldığı ve belirtilen şekilde bir rapor düzenlenmediği,

sayacın doğru tüketim kaydetmediği kabul edilecek ise 2018 yılı 10. ve 11. ay tüketim değerleri referans alınarak hesaplama yapılması gerektiği ve buna göre 10/2019 dönemi için 1.856,20-TL, 11/2019 dönemi için ise 2.566,84-TL tutarında fatura tahakkuk ettirilebileceği, davacının 10/2019 dönemi için 4.462,80-TL ve 11/2019 dönemi için 3.194,46-TL tutarında fazla ödeme yaptığı, toplam 7.657,26-TL'nin davacıya iade edilmesi gerektiği mütala edilmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara usulünce tebliğ edilmiştir.

Davacı vekili bedel artırım dilekçesi ile özetle: Davacıya iade edilebilecek tutar olarak belirlenen 7.657,26-TL'nin faturaların son ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Dava, faturaların iptali ve müşteriden fazla tahsil edilen tutarın iadesi istemine dayalı menfi tespit ve istirdat davasıdır.

Davacı vekili, elektrik sayacının hatalı ölçüm yaptığını ileri sürüp, 10/2019 dönemi ile 11/2019 dönemi faturalarının iptalini talep etmiş, ayrıca 10/2019 dönemi ile 11/2019 dönemi fatura tüketim değerlerinin geçmiş dönem tüketim değerleri ile karşılaştırılarak fazla ödenen tutarın tespitini ve iadesini istemiştir. Davalı vekili ise, sayacın hatalı ölçüm yaptığı iddiasının yerinde olmadığını ve kesinleşen fatura bedellerinin ihtirazı kayıt konmadan ödenmiş olması sebebiyle iade talep edilemeyeceğini bildirmiştir.

Toplanan delillerden; davacının [NUMARA] müşteri numarası ile davalıdan elektrik hizmeti satın aldığı ve taraflar arasında muaraza çıkıncaya dek ... seri numaralı sayacı kullandığı, 01.11.2019 tarihli faturanın tebliği üzerine 05.11.2019 tarihinde davalıya müracaatla elektrik sayacının incelenmesini talep ettiği ve akabinde 12.11.2019 tarihinde fatura bedeli 6.319-TL'yi ödediği, incelemeler devam ediyor iken 02.12.2019 tarihli fatura bedeli 5.761,30-TL'yi 12.12.2019 tarihinde ödediği anlaşılmaktadır.

Buna göre, davacı, ödeme yaparken açıkça ihtirazı kayıt koymuş olmasa da, davaya konu ilk faturanın tebliğinden 4 gün sonra sayaç üzerinde inceleme yapılmasını talep edip ardından ödeme yapmakla çekincesini açıkça ortaya koymuştur. Ödemeyi çekince ile yaptığı, hâlin icabından anlaşılmaktadır. Buna göre, davalı vekilinin faturanın kesinleştiği ve ihtirazı kayıt konmadan yapılan ödemenin iadesinin istenemeyeceği yönündeki itirazları yersizdir.

Arızalı olduğu ileri sürülen elektrik sayacının davacının şikayeti üzerine Yedaş tarafından incelenip sayaçta teknik ve fiziksel herhangi bir hataya rastlanmadığı saptandıktan sonra yine Yedaş tarafından imha edildiği anlaşılmaktadır.

Oysa, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, şikayet muayenesinin Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği hükümlerine göre Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü'nde görevli memurların gözetim ve denetimi altında yapılması ve muayene sonucunda şikayetli elektrik sayacı muayene raporu düzenlenmesi gerekirdi.

Davacının şikayeti üzerine yapılan muayene, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü'nde görevli memurların gözetim ve denetimi altında değil, ... tarafından yapılmış, muayene sonucunda "şikayetli elektrik sayacı muayene raporu" yerine, ... tarafından "sayaç bilgileri genel raporu" adıyla bir rapor düzenlenmiştir.

Anlaşıldığı üzere, muayene, mevzuata aykırı kişi tarafından yapılmış ve rapor da mevzuata aykırı şekilde düzenlenmiştir; usulsüz yapılan muayenenin ve düzenlenen raporun kabul edilmesine hukuken olanak yoktur.

Bu sebeplerle; sayacın önceki tüketim değerleri gözetilerek ve imha edilmiş olması sebebiyle sayaç üzerinde teknik inceleme yapılamayacağı nazara alınarak, müşteri yararına yorum yapılıp sayacın doğru tüketim kaydetmediği değerlendirilmiş, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin sayacın doğru tüketim kaydetmemesi halinde tüketim miktarının tespiti başlıklı 37. maddesi doğrultusunda davacının 2018 yılı 10. ve 11. ay tüketim değerleri dikkate alınıp 2019 yılı 10. ve 11. ay tüketim değerleri belirlenmiştir.

Hal böyle olunca, 10/2019 dönemi için 1.856,20-TL ve 11/2019 dönemi için 2.566,84-TL tutarında fatura tahakkuk ettirilmesi gerektiği kabul edilmiş, 10/2019 dönemi için 4.462,80-TL ve 11/2019 dönemi için 3.194,46-TL tutarındaki fazla ödemenin davacıya iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu sebeplerle, toplam (4.462,80-TL + 3.194,46-TL) 7.657,26-TL'nin davacıya iade edilmesi gerektiği değerlendirilmiş, temerrütün her bir ödeme tarihi itibariyle gerçekleştiği ve faiz başlangıç tarihinin buna göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmiş ise de taleple bağlı kalınarak faturaların son ödeme tarihlerinden itibaren (4.462,80-TL için 12.11.2019 ve 3.194,46-TL için 12.12.2019) faize hükmedilmiştir. İş ticari olduğundan avans faizi talep edilebilecek ise de davacı vekili reeskont faizi uygulanmasını istemiştir.

Bu tespit ve değerlendirmeler muvacehesinde; davacının faturaların iptaline ilişkin talebi reddedilmiş (12.080,30-TL), fazla ödenen tutar kadar davalıya borçlu olmadığı saptandığından bu yönde menfi tespit (7.657,26-TL) hükmü kurulmuş ve ayrıca fazla ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesine hükmedilmiştir.

Talepler arasında zorunlu arabuluculuğa tabi olmayan menfi tespit talebinin de bulunduğu gözetilerek, davanın bu hali ile zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığı değerlendirilmiş (Bkz: Yargıtay 11. HD.nin 09.12.2020 tarih ve 933/5776 sk.; 04.11.2020 tarih ve 3611/4734 sk.; 10.02.2020 tarih ve 3048/1093 sk.; 17.02.2020 tarih ve 197/1578 sk.), davadan önceki zorunlu arabuluculuk ücreti davacıya tahmil edilmiştir.