Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/353 K.2022/320

Mahkememizde görülen Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Alaçam Asliye Hukuk Mahkemesi; ... Esas sayılı dosyada tahkikat devam ediyor iken 26/10/2021 tarihli celsede, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli 608 K. sayılı kararına ve bu karar ile Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresinin Samsun ili mülki sınırları olarak değiştiğine işaret ederek, ayrıca Alaçam Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ticari uyuşmazlıklarla ilgili derdest dosyalar dahil yargı yetkisinin sona erdiğini gerekçe gösterip görevsizlik kararı vererek, dosyanın Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiştir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli 608 K. sayılı kararı ile, Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yargı çevresi yeniden düzenlenmiş, Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi yönünden de yargı çevresi Samsun ilinin mülki sınırları olarak belirlenmiştir. Kararın, 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanacağı açıkça belirtilmiştir.

Öncelikle ifade edilmelidir ki; uyuşmazlık konusunu teşkil eden her hukuki olay, meydana geldiği tarihteki yasal düzenlemelere tabidir ve olayın meydana geldiği zamanda mevcut olan mahkemeler tarafından çözümlenmelidir. Buna göre, yeni bir mahkeme kurulurken veya mahkemenin yargı çevresi yeniden belirlenirken, o mahkemenin kuruluş yasasında ya da yargı çevresini yeniden belirleyen idari kararda zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla, her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır.

Dava konusu edilen hukuki uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun Geçici 1. maddesinde olduğu gibi bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir.

Yukarıda işaret edildiği üzere, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli 608 K. sayılı kararı ile, Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yargı çevreleri yeniden düzenlenmiş ve Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi yönünden yargı çevresi Samsun ilinin mülki sınırları olarak belirlenmiştir. Ancak kararda, derdest davaların yeni yargı çevresinde yetkili hale gelen Asliye Ticaret Mahkemesine devredileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. O hâlde, mahkememiz yargı çevresini yeniden belirleyen kararın yürürlük tarihi olan 01/09/2021 tarihinden önce açılmış davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile mahkememize gönderilmesine olanak yoktur.

Nitekim, özel kanunlarına göre kurulmuş olan ihtisas mahkemelerinin yargı alanlarının yeniden belirlenmesi ile ilgili bir uyuşmazlığı konu edinen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04/04/2019 tarih ve 11-10/401 sayılı kararında aynı ilkeler benimsenmiş, nihayet bu husustaki belirsizliği ortadan kaldıran Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 21/02/2022 tarih ve 1073/2686 sayılı kararında, 01/09/2021 tarihinden önce açılmış derdest davalara davanın açıldığı mahkemede devam edilmesi gerektiği içtihat edilmiştir.

Bu sebeplerle, 01/09/2021 tarihinden önce açılan davaların mahkememizin görev alanı dışında kaldığı ve bu davalara davanın açıldığı tarihteki görevli mahkemenin bakmaya devam etmesi gerektiği değerlendirilmiş, bu yöne ilişkin Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 02/11/2021 tarih ve 1511/1353 sayılı kararındaki tespit ve değerlendirmeler de nazara alınarak, Alaçam Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 26/10/2021 tarih ve 184/293 sayılı görevsizlik kararının yerinde olmadığı veçhile, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Alaçam Asliye Hukuk Mahkemesi, karar verirken teknik anlamda "devir / gönderme / aktarma" şeklinde hüküm kurması gerekir iken (Bkz: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 13/12/2021 tarih ve 13245/14979 sayılı kararı), "görevsizlik" şeklinde karar vermiş olup, dosya mahkememize görevsizlikle gelmiştir. Hal böyle olunca, mahkememizce de karşı görevsizlik kararı vermek gerekmiştir.