Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/133 K.2022/659

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İSTEM

Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan 13/03/2021 havale tarihli dava dilekçesinde özetle. Dava dışı ... tarafından Trabzon 2.İş Mahkemesinin ... Esasında Müvekkil ...

A.Ş. aleyhine açılan işçilik tazminatları ve alacak davasına ilişkin olarak, anılan mahkemenin 10/07/2018 tarih ve ... karar sayılı hükmü ile kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ubgt ücret alacağı, yıllık izin alacağının faizi ile birlikte ve yargılama giderlerinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir. İstinaf incelemesi sonucunda Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi ... Esas ve ...

Karar sayılı kararı ile yerel mahkeme kararını fazla çalışma alacağı yönünden bozarak fazla mesai alacağının ödenmesi yönünde de karar kurmuştur. Trabzon 2. İş Mahkemesinin yukarıda anılan kararı Akçaabat İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası üzerinden takibe konulmuş olup; takip dosya borcu olan toplam 43.909,99 TL müşterek ve müteselsil sorumluluk hükmü gereği müvekkil şirket tarafından ödenerek dosya borcu kapatılmıştır. Ayrıca müvekkil ...

A.Ş. tarafından Trabzon 2.İş Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasına yargılama gideri, masraf ve harç olmak üzere toplam 2.786,5 TL harcama yapılmıştır (111,2 TL masraf, 1.046,45 TL bakiye karar harcı, 1.103,75 TL onama harcı, 525,10 TL istinaf başvuru harç ve masrafı). Dava öncesinde dava şartı arabuluculuk görüşmeleri kapsamında dava dışı ... Müh. Taah. Ve Tic. Ltd. Şti ile kısmi anlaşma sağlanmış ancak davalılarla anlaşma sağlanamamıştır.

Müvekkil Şirket ile davalılar arasında ihale yoluyla Hizmet Alımlarına ilişkin Sözleşme imzalanmış olup (... A.Ş. Trabzon İl Müdürlüğünden celbi), davalılar belirli sürelerle bu işi almış ve söz konusu işleri yürütmek üzere personel çalıştırmıştır. Müvekkil Şirket ile davalılar arasında düzenlenen sözleşmelere göre, sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracakları personele ilişkin sorumlulukların tamamı yükleniciye (Davalılara) aittir.

Davalı şirketlerin tacir oldukları göz önüne alındığında basiretli birer tacir gibi davranmaları gerektiği kuşkusuzdur. Dolayısıyla davalıların, sözleşmesi feshedilen personellerinin kıdem ve ihbar tazminatlarını vs. ve diğer maddi yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekmektedir.

Bu nedenlerle, sözleşme ve İş Kanunu ilgili hükümleri gereği sorumlulukları oranında toplam 44.427,31 TL’nin ödeme tarihlerinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan rücuen tahsili ile yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesi ekinde delillerini ibraz etmiştir. Duruşmalara katılan davacı vekili dava dilekçesini tekrarla davasının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Dava dilekçesi ve ilk tensip zaptı davalıya usulüne uygun tebliğ olunmuş, davalı yapılan duruşmalara katılmadığı gibi davaya karşı da herhangi bir cevap vermemiştir.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Trabzon SGK İl Müdürlüğü, ... A.Ş., Ankara Ticaret Sicil Müdürlüğü, Erzurum Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün cevabi yazıları ile mahkememizce istenilen bilgi ve belgelerin gönderildiği anlaşılmıştır.

Akçaabat İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyası, Trabzon 2. İş Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası iş bu mahkememiz dosyası içerisine celb edilerek incelenmiştir.

Bilirkişi SMMM ... tarafından tanzim edilen 18/02/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacının davalı ... Tic. Ltd. Şti’ne ait toplam 37.628,93 TL Asıl alacak, 3.972,94 TL işlemiş avans faizi olmak üzere toplam 41.601,87 TL alacağı olduğu, Davalı ... İnş. Tic. Ltd. Şti.ne ait 9.051,81 TL Asıl alacak, 955,71 TL avans faizi olmak üzere toplam 10.007,52 TL borçlu olduğu, Davacının dava tarihi itibarı davalılardan toplam 51.609,39 TL rücuen alacağı olduğu bildirilmiştir.

Davacı vekili mahkememize sunduğu 24/02/2022 havale tarihli dilekçesi ile bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını ibraz etmiştir.

Aynı bilirkişi tarafından tanzim edilen 10/06/2022 havale tarihli ek bilirkişi raporunda özetle; Davacının ferileri ile birlikte ödediği 44.427,31 TL’nin; Davacının davalı ... Tic. Ltd. Şti’nden 35.812,46 TL Asıl alacağı olduğu, Davalı ... İnş. Tic. Ltd. Şti.’den 8.614,85 TL Asıl alacağı olduğu, davacı davalılardan 19.06.2020 ödeme tarihinden itibaren işlemiş faiz değerleme ve takdiri mahkemenize ait olduğu, kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi sebebi ile asıl işveren ile alt işveren ilişkisine dayalı olarak davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının tahsili istemine ilişkindir.

4857 Sayılı İş Kanununun 2/6. Maddesinde, "Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerin sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanunudan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur." hükmü bulunmaktadır.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak (sürenin 1 yılın altında olup olmadığına bakılmaksızın) yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. ( Yargıtay 6.Hukuk Dairesi 23.12.2021 tarih 2021/1394 E., 2021/2540 K.) iş davasında taraf olmaları halinde gecikmeden doğan zarardan ayrı bir temerrüt ihtarına gerek olmadan ve ödeme tarihinden itibaren, davalılar tacir olduğundan ticari faiz işletilerek yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.(23.HD 2019/296-2020/340, 2019/1047-2020/2188).

İş Mahkemesince, işçi alacakları ve tazminatların ilamda brüt olarak hükmedilmesinin aksine icra takibinde net olarak istendiği ve davacının net alacaklar üzerinden ödeme yapıldığı görülmekle öncelikli olarak iş mahkemesince verilerek kesinleşen alacağın net tutarının belirlenmesinden sonra çalışma süresi ile orantılı olarak davalı alt işverenlerin sorumluluklarının tespiti yapılması gerektiğinden dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.

Dava konusu somut olay içtihatlar doğrultusunda değerlendirildiğinde; davalı şirketler ile davacı arasında hizmet alım sözleşmesi bulunduğu, bu şekilde istihdam edilen personelin kıdem tazminatlarının davacı tarafça ödendiği anlaşılmaktadır.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması gerektiğinden, işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçilerin yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak ödediği kıdem tazminatı ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğu yargısal içtihatlarla sabittir.

Davacı dilekçesinde 44.427,31 TL tazminatın ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak faizi ile ödenmesine karar verilmesini talep ettiği, işçinin davalılar yanında çalışma süresinin kıdem tazminatına esas alınan süreye oranı belirlenerek hesaplama yapıldığı, alınan bilirkişi raporunun gerekçeli, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.