Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/2214 K.2024/1842

...

DAVANIN KONUSU

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

KARAR TARİHİ : 27/12/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 27/12/2024

.... Asliye Hukuk Mahkemesi ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi arasındaki olumsuz görev uyuşmazlığının merci tayini yolu ile giderilmesi talebi sonucu Dairemize gelen dosyanın incelenmesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı ... arasında "... ..." marka, 1993 model ... plakalı aracın sigortalanması amacıyla ... no.lu, 28/02/2017 başlangıç tarihli ve bir yıl süreli ... Karayolu Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi imzalandığını, müvekkili şirket nezdinde sigortalı ... plakalı ve sürücü ... yönetimindeki araç, 28.10.2017 tarihinde saat 18:05 sıralarında ... istikametinden ... istikametine seyir halindeyken ...

Kavşağına geldiğinde orta refüj başlangıcından ters yöne giderek aracının ön kısmıyla; ... istikametinden ... istikametine karşı istikametten gelen ... idaresindeki bisikletle çarpışmaları neticesinde yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, ilgili kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağından anlaşıldığı üzere sigortalı araç sürücüsü ..., olay anında yeterli sürücü belgesi olmaksızın araç kullandığını ve 2918 Sayılı KTK 47/1-c. maddesine aykırı hareket etmesi neticesinde aynı kanunun 84. Maddesi gereğince asli kusuru ile söz konusu trafik kazasına neden olduğunu,

kaza neticesinde bisiklet sürücüsü ... hayatını kaybetmiş olup mirasçıları tarafından destekten yoksun kalmaları nedeniyle meydana gelen zararının tazmini müvekkili şirketten talep edildiğini ve bu talebin karşılanması amacıyla alınan aktüerya raporu doğrultusunda müvekkili şirket tarafından mirasçılara 25.09.2018 tarihinde 87.831,80-TL destekten yoksun kalma tazminatı ödendiğini, ödemenin akabinde sigortalı araç sürücüsü ...'un yeterli sürücü belgesine sahip olmaksızın araç kullandığı ve ilgili kazaya asli kusuru ile neden olduğu anlaşılmış olup müvekkili şirket tarafından sigortalısı ...'a,

dava dışı üçüncü kişilere yapılan ödemenin müvekkili şirkete ödenmesi aksi halde yasal yollara başvurulacağı 05.10.2018 tarihli rücu yazısı ile ihtaren bildirildiğini, ancak herhangi bir ödeme yapılmadığından alacağın tahsili amacıyla ödenen tutarın ... İcra Müdürlüğü ...

E. Sayılı dosyası ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere icra takibine girişildiğini, işbu icra takibi de borçlunun haksız ve hukuka aykırı itirazları neticesinde durdurulduğunu, müvekkili şirket tarafından ilk olarak arabuluculuk başvurusu yapıldığını, anlaşamama hali neticesinde müvekkili şirket tarafından başlatılan ... İcra Müdürlüğünün ...

E. Sayılı icra takibinin devamı amacıyla işbu itirazın iptali davası ikame edidiğini, davalı ...'un meydana gelen zarardan araç işleten sıfatı ile kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, ihtiyati haciz taleplerinin bulunduğunu, bu nedenlerle ve fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile davalı/borçlunun haksız ve kötüniyetli borca ve faize itirazlarının iptaline, davalı/borçlu aleyhine %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

.... Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/10/2021 tarih ve ... Esas ...

Karar sayılı kararı ile;" Anılan yasal düzenlemeler, görevin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği, 01/09/2021 tarihi itibariyle mahkememizin asliye ticaret mahkemesi sıfatının ortadan kalkmış olması, kurul kararında derdest dosyalarla bakılmaya devam edilmesi gerektiği yönünde bir ibarenin bulunmaması, mahkememiz ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin iş bölümü değil görev ilişkisi olması hususları bir arada değerlendirildiğinde.

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun anılan kararının uygulanma tarihi itibariyle önceden açılmış davalarda da görevsizlik kararı verilmesi gerektiği anlaşılmakla Mahkememizin görevsizliğine, dosyanın görevli ve yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine," dair karar verilmiştir.

... Asliye Ticaret Mahkemesinin 03/09/2024 tarih ve ...-... E-K sayılı kararı ile.

"6100 sayılı HMK'nun 114/1-c maddesi gereğince görev hususunun dava şartı olduğu, 6100 sayılı HMK'nun 115/1 maddesi gereğince dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılacağının belirtildiği anlaşıldığından, 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK'nun 115/2 maddesi gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine ve mahkememizin görevsizliğine, 6100 sayılı HMK'nun 21/1-c maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemenin ....

Asliye Hukuk Mahkemesinin olduğunun tespitine ve mahkememizin kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde görev uyuşmazlığı çıkmış olması nedeniyle merci tayinine yönelik dosyanın ilgili Adana Bölge Adliye Mahkemesi dairesine gönderilmesine," dair karşı görevsizlik kararı verildiği, her iki mahkeme arasında oluşan görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın merci tayini ile dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

Genel anlamda bir mahkemenin görevi; belirli bir davaya, dava konusunun niteliği veya değerine göre o yerdeki aynı yargı koluna giren ilk derece (hüküm) mahkemelerinden hangisi tarafından bakılacağını ifade eder. İlk derece (hüküm) mahkemeleri; genel mahkemeler ve özel mahkemeler olmak üzere ikiye ayrılır. Genel mahkemeler ise asliye ve sulh hukuk mahkemesi olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Hangi davalara özel mahkemelerde, hangi davalara genel mahkemelerde bakılacağı ve genel mahkemelerde bakılacak davalardan hangilerine asliye hukuk mahkemesinde, hangilerine sulh hukuk mahkemesinde bakılacağı hususuna görev; bunu düzenleyen kurallara da görev kuralları denir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 08.12.1982 günlü 1982/4 Es. ve 1982/4 Ka. sayılı kararına göre ''Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 142. maddesi hükmüne göre, mahkemelerin görevleri kanunla düzenlenir. Öte yandan, 5 Aralık 1977 tarihli, 4/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da açıklandığı üzere, mahkemelerin görevi kamu düzeni ile ilgili olup kıyas veya yorum ile genişletilmesi yahut değiştirilmeleri mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava açılmasının usul hukukuna dair sonuçlarından biri de görevli mahkemenin belirli hale gelmesi olup; kural olarak dava tarihinden sonra görev ve yetkiye etki eden değişikliklerin mevcut davalar bakımından önem taşımayacağı anlamına gelmektedir.

(Timuçin Muşul, Medeni Usul Hukuku, Savaş Kitabevi Ocak 2012 s. 121 vd.) Bunun doğal sonucu olarak belirtmek gerekir ki, usul kuralları ve bu kapsamda yer alan görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, aksine düzenleme yoksa derhal uygulanacağından, yapılan görev kuralı değişikliklerinin kanunda istisna niteliğinde geçiş hükümlerine yer verilmediği müddetçe eldeki davalara da uygulanması gerekir.

Bunun en temel örneği, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 1. Maddesidir. 6100 sayılı HMK'nun maddesinde “Bu kanunun yargı yolu ve göreve ilişkin hükümleri, kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış olan davalarda uygulanmaz” hükmüne yer verilmiştir. Yasakoyucu, bu hüküm ile, yapılan kanun değişikliğinden görülmekte olan davaların görev bakımından etkilenmemesi ve yargılamanın mümkün olan en hızlı şekilde sonuçlandırılmasını amaçlamıştır.

Görev ve görevli mahkemenin belirlenmesine ilişkin açıklamalardan sonra Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresi belirlemesine yönelik 07.07.2021 gün ve ... sayılı kararının hukuki niteliğini ve sonuçlarını açıklığa kavuşturmak gerekir. 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre, Adalet Bakanlığı'nın bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun görevleri arasındadır.

Bilindiği üzere, kural olarak idari işlemler geriye yürümez. Bu ilke; hukuki güvenliğin bir gereği olarak kazanılmış hakların korunmasının ve henüz tamamlanmamış hukuki süreçlerin yapılabilecek yeni düzenlemelerden etkilenme ihtimalinin yaratacağı endişelerin de bertaraf edilmesini sağlayan bir teminat olarak değerlendirilip geniş yorumlanmalıdır.

Eldeki uyuşmazlığın temeli olan Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevrelerini belirleyen 07.07.2021 gün ve ... sayılı kararına göre ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresi ... ili mülki sınırları olarak belirlenmiş ve bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.

İdari işlem niteliğindeki bu karar ile, kararın yürürlüğe girmesinden önce açılmış bulunan derdest davaların da devredilmesine dair özel bir madde hükmü taşımadığı gibi bu değişikliğin de ancak kanunla olabileceği Anayasa'nın gereğidir.

Aksi halin kabulü, idari işlemin Kanun ile eşdeğer sonuçlar doğuracağı anlamına gelir ki, bunun da yargılamanın Anayasal teminatlarından olan tabii hakim ve mahkemelerin görevlerinin belirlenmesinde kanunilik prensiplerine aykırı düşeceği açıktır.

Tüm bu anlatılanlara göre, görevi kanunla belirlenmiş ve davanın açıldığı tarihte de bu görevi sabit hale gelmiş mahkemenin, dosyayı, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 07.07.2021 gün ve ... sayılı derdest davalara uygulanması mümkün bulunmayan yargı çevresinin değiştirilmesine dair kararının dayanak gösterilmesi suretiyle görevsizlik yönünde hüküm kurulmasında usul ve yasaya uyarlık bulunmadığından davaya bakmakla görevli mahkemenin ....Asliye Hukuk Mahkemesi(Asliye Tİcaret Mahkemesi Sıfatıyla) olduğu kanaati ile bu mahkemenin görevsizlik kararının kaldırılarak yargı yeri olarak belirlenmesine yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

... · Başkan · ... ... · Üye · ... ... · Üye · ... ... · Katip · ...