Adana Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2024/692 K.2024/676

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31/01/2024 tarih ve 2023/... Esas 2024/... Karar sayılı kararı ile kurulan hüküm nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili yapılan esas incelemesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE

Müvekkilinin ... Mah. ... Cad. No... .../... adresinde patiseri dükkanı işlettiğini, müvekkili ... Elektrik Dağıtım A.Ş'ye ... Sözleşme numaralı, ... tesisat numarasıyla abone olduğunu, 27.07.2023 tarihinde ...

Elektrik Dağıtım A.Ş'de görevli personeller tarafından yapılan incelemeler sonucunda müvekkilinin kaçak hat çektiği gerekçesiyle hakkında kaçak tespit tutanağı tutulduğunu, elektriği kesildiğini ve 983.793,43 TL para cezası kesildiğini, müvekkili kaçak hat çekmediğini, daha önce kendisi hakkında kaçak hat çektiği gerekçesiyle herhangi bir işlem yapılmadığını, müvekkilinin kaçak hat çektiğine ilişkin yapılan işlemler söylenti üzerine yapıldığını, müvekkili hakkında tutulan 27.07.2023 tarihli kaçak tespit tutanağında kabul etmediğini,

davalı şirket tarafından müvekkilinin elektrik aboneliği için takılan elekrik sayacının bozuk olduğu gelen görevlilerce tespit edildiğini, bu sebeple kullanımın gerçekleşmiş olabileceği görevlilerce müvekkiline belirtildiğini ve hatta sayaç yine davalı şirket görevlileri tarafından sökülerek sağlam sayaç takıldığını, özellikle müvekkiline ait olan sayacın bozuk olup olmadığı müvekkilinin mağduriyetinin bu sayaçtan kaynaklanıp kaynaklanmadığı hakkında araştırma yapılmasını, bu nedenle davalı şirket uhdesinde bulunan müvekkiline ait önceki sayacın incelenmesi için bilirkişiye gönderilmesini,

müvekkili kaçak elektrik kullandığı gerekçesiyle kesilen 983.793,43 TL para cezasının iptaline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE

Davacının Mahkemenin .../... Esas sayılı dosyasından konusu tarafları ve talepleri aynı olan davayı Mahkemenin .../... E. Sayılı dosyasından açmış olması nedeni ile derdestlik itirazı bulunduğunu, bu nedenle dosya üzerinden verilecek karar ile derdestklik sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise açılan dava dosyasının mahkemenizin .../...

E. Sayılı dosyası ile birleştirmesini, davacı tarafından borçlu olmadığının tespiti istemine dayalı olarak ikame edilen davada; kaçak kullanım bedelini gösterir fatura ve tahakkuk hesap detayı incelendiğinde davacının 983.793,43-TL kaçak elektrik enerjisi tüketimi gerçekleştirdiği görüleceğini, davacı taraf kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağına konu borçtan sorumlu olmadığını iddia ettiğinden açılan menfi tespit davası niteliği itibariyle kısmi ve belirsiz alacak davası olarak da açılamayacağı dikkate alınarak harcı tamamlaması konusunda kendisine 1 haftalık kesin süre verilmesini,

verilen kesin sürede eksik harcın yatırılmaması halinde önce dosyanın işlemden kaldırılmasına, süresinde yenilenmez ve harç ödenmez ise davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesini, davacının işletmesinde ana kolon hattından ayrı bir hat olarak sayaçtan geçmeksizin ölçümsüz şekilde kaçak kullanım yaptığı tespit anında müvekkili personellerince görsellenerek video kaydına alındığını,

davacı tarafça gerçekleştirilen kaçak işlemi neticesinde bu kullanımın tespitinden sonra elektrik enerjisi arzı sonlandırıldığını ancak tutanaktan hemen sonra bu sefer 10.08.2023 tarih ve ... seri numaralı kaçak tüketim tespit tutanağı ile kesilen elektriğin şirket yükümlülüğünü yerine getirmeden açarak kullandığı tespit edildiğini, davacı hakkında düzenlenen kesilen elektriğin açılmasına dair tutanak bedeli davacı tarafından ödendiğini, davacının davasında dayanak aldığı mevzuat yürürlükten kaldırıldığını,

kaçak elektrik tüketimi gerçekleştiren davacının bu kullanımdan kaynaklı tahakkuk eden miktardan sorumlu olmadığının tespitine dair açtığı davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"1-HMK 114/c ve 115 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle görev yönünden davanın usulden reddine, 2-Görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna," yönelik karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İlk derece mahkemesi kararının usul ve esasa aykırı olduğunu, davada görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu belirtip, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak müvekkiline kaçak elektrik kullandığı gerekçesiyle kesilen 983.793,43 TL para cezasının iptaline, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Yazılı beyanlar ve tüm dosya kapsamı.

DEĞERLENDİRME-GEREKÇE

Dava; kaçak elektrik sebebiyle tahakkuk edilen para cezasının iptaline ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen de kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmış olup;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olmalı ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme olmalıdır." şeklindedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 12.maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir" hükmünü içermektedir.

6102 sayılı TTK 16/1.maddesinde : "Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar." ve TTK'nun 19.maddesinde "Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır.

Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır. Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır" hükmü bulunmaktadır.

TTK 24 ve devamı maddelerde düzenlenen ticaret siciline ilişkin hükümler tacir sıfatını taşımanın tescile bağlı olmadığı üstelik bu sıfatı taşımanın sonucu ve gereği olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle esnaf boyutunu aşan ticari işletme işleten kimsenin ticaret siciline kaydını yaptırmamış olması, tacir olmadığını göstermediğinden esnaf sayılmasını gerektirmez.

21.07.2007 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 18.06.2007 tarihli 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile esnaf ve tacir ayrımına esas sınırlar belirlenmiş olup, bu kararda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 177. maddesinde belirtilen hadlerden, 1. ve 3. bendindeki konularda faaliyette bulunanlarda yarısını, 2. bendeki faaliyetlerde bulunanların bu tutarın tamamını aşanların tacir olacağı belirlenmiş olup 2014 yılı için yıllık brüt hasılata göre 80.000,00 TL, yıllık alış miktarına göre 150.000,00 TL ve yıllık satış miktarına göre 200.000,00 TL olmak üzere sınırlar belirlenmiş ve bu oran her yıl güncellenmiştir.

Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır". şeklinde düzenlenmiştir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip, karara bağlamalıdır.

Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında ise; ... Vergi Dairesi yazı cevabında davacının tacir olmadığının belirtildiği, yine vergi dairesinin yazısı ekinde gönderilen davacıya ait beyannameler incelendiğinde gelirinin VUK 177. Maddesi kapsamında esnaf boyutunu aşan ticari işletme işleten kimse olmadığı, bu yönüyle ticari işletme şartının sağlanamadığı, davanın mutlak ticari dava da olmadığı anlaşıldığından taraflar arasında görülen davada görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; İlk Derece Mahkemesince verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmamakla istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b (1) maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalı Üye e-imzalı Üye e-imzalı Katip e-imzalı