Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/783 K.2026/408

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/11/2023 tarih ve 2021/75 Esas, 2023/842 Karar sayılı kararı aleyhine, istinaf başvurusunda bulunulmuş ve Mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla HMK 352. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... numaralı kasko poliçesi ile sigortalı bulunan ... plakalı araç ile, davalı ... Belediyesinin maliki bulunduğu, diğer davalı ... A.Ş. nin işleteni olduğu ve diğer davalı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın 03/11/2020 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, bu kazadan dolayı müvekkili şirket tarafından kasko poliçesi ile sigortalı bulunan ... plakalı aracın ağır hasar alması neticesi pert olduğunu, davacının dava dışı sigortalısına bu kazadan dolayı 84,180,00-TL hasar tazminatı ödediğini, ödemiş olduğu bu hasar bedelini ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle olayın oluşumunda kusuru bulunan davalılardan talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın kaza anında ... Sigorta tarafından ... numaralı trafik poliçesi ile sigortalı olduğunu, hasar bedelinin bu poliçe teminatı kapsamında olduğunu, idarenin hukuki sorumluğunun kusuru oranında olabileceğini, kaza ve hasar oluşumunda herhangi bir ilgilerinin olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ... Ulaştırma Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ...'ün ... Belediyesinde istihdam edilmek üzere 01/04/2018 tarihi itibariyle, alt işveren olan müvekkil şirkete işe alınan bir işçi olduğunu, görevi ile ilgili emir ve talimat verme yetkisinin asıl işveren olan ... Belediyesine ait olduğunu, 03/11/2020 tarihli kazaya sebep olan ... plakalı aracın maliki olmadıklarını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; olayın oluşumunda hava şartlarının dikkate alınmadan (havanın yağmurlu ve zeminin ıslak olduğu) trafik raporu hazırlandığını, kazanın oluşumundan kusurun tamamen kendinde olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile; 84.180,00TL tazminatın ödeme tarihi olan 09/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... Belediye Başkanlığı ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, Davalı ... .....A.Ş. aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davacı vekili; Davalı ... ... A.Ş. aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verildiğini, ulaşım hizmetlerinin ... Sanat A.Ş. tarafından yürütüldüğünü, diğer davalı araç sürücüsünün de iş bu kurumun çalışanı olduğunu, bu nedenle bu davalı yönünde de davanın müştereken mütesesilen tahsilinin gerektiğini belirterek davanın tümden müştereken müteselsilen kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davalı ... Belediye Başkanlığı vekili; ... Belediye Başkanlığının kamu kurumu niteliğinde olduğunu tacir sıfatının bulunmadığını, davaya bakmakta görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, mahkemece kusur durumunun hatalı belirlendiğini, hasar bedeli yönünden hazırlanan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, davanın davalı ... ... A.Ş. yönünden reddinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek belediyelerinin kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası sonucu kasko poliçesi nedeni ile sigortalı (dava dışı) araçta oluşan maddi zarara ilişkişin davacı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin davalılardan rücuen tazmini talebine yöneliktir. İlk derece mahkemesince davanın ... ... AŞ yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden kabulüne karar verilmiştir. Kararı davacı vekili ve davalı ... vekili istinaf etmiştir. Davalı vekilinin görev yönünden itirazına ilişkin istinaf başvurusunun incelenmesinde; Dava, Türk Ticaret Kanununun TTK 1472 maddesi uyarınca kasko sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen tazminatın rücuan tahsili istemine ilişkindir.

TTK'nın 1472/1. maddesinde düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir. Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır.

TTK'nın 1472/1. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır.

Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücûu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz'î haleftir. Sigortacının, sigortalıya ödediği tazminat oranında sigortalının yerine geçeceği ve onun kanunî halefi olacağı, ilke olarak 31.03.1954 gün ve 1953/18 E. 1954/11 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtilmiştir.

17.01.1972 tarih ve 1970/2 E.-1972/1 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da sigortacının, zarara sebebiyet veren aleyhinde açtığı rücû davasının, kanundan doğan halefiyete dayandığı ve halef olanın, halefiyet yolu ile nasıl bir hak iktisap etmiş ise o hakka sahip olacağı vurgulanmış; velhasıl sigorta ettirenin ne hakkı varsa bunların, şartları gerçekleşince sigortacıya geçeceği; sigortacının, sigorta ettirenin bütün def’lerini üçüncü şahsa karşı ileri sürebileceği gibi eylemin haksız fiîlden kaynaklandığı açıktır.

Halefiyete dayalı rücu davası esas itibariyle sigortalının kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının onunu halefi olarak sigortacı tarafından açılması olduğundan, sigortalı ile ona zarar veren arasındaki yasal hükümlere göre görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. (Bkz. YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2016/12992 ESAS, 2017/6501 KARAR sayılı ilamı)

Rücu davaları; gerçek zararının giderilmesi amacına yönelik olup, zenginleşmeye bir vesile teşkil etmemelidir. Dolayısıyla zarar sorumlusundan halefiyet ilkelerine dayalı olarak talepte bulunan davacı da, ödediği meblağın tamamını değil, ancak zarar görenin uğradığı gerçek zararı, zarar sorumlusu bulunanlardan isteyebilir. Sorumlular, davacının ödediği miktardan değil, kaza nedeni ile ortaya çıkan gerçek zarardan kusuru oranında sorumludur.

Davacının sigortalısı olan araç ... plakalı aracın sigortalısı ... Filo Yönetimleri AŞ ve davalı ... ... AŞ tacir olduklarından davaya ticaret mahkemesi tarafından bakılmış olması yerindedir. Davalı ... vekilinin göreve yönelik istinafı yerinde değildir.

Davalı vekilinin kusura yönelik istinaf başvurusunun incelenmesinde;

03.11.2020 günü saat 12:09 günü davalı sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı otobüs ile ... Bulvarını takiben Doğu yönünden Batı istikametine doğru seyir halindeyken olay mahalline geldiğinde araç hakimiyetini kaybedip kayarak idaresindeki otobüsün ön kısmı ile aynı istikamete doğru seyredip olay mahallinde yolun sağında duraklayan ... sevk ve idaresindeki elektrikli bisiklete ve park halindeki ... plaka sayılı otomobile çarpması ile ... plaka sayılı otomobilde hasara konu dava konusu trafik kazası meydana gelmiştir.

Dosyada mevcut ... Cumhuriyet Başsavcılığına sunulmak üzere düzenlenen 11.01.2021 tarihli bilirkişi raporunda; davalı sürücü ...'ün asli kusurlu olduğu, elektrikli bisiklet sürücüsü ...'nin kusurunun bulunmadığı kanaati belirtilmiştir.

Dosyada mevcut Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi tarafından ... Asliye Ceza Mahkemesine sunulmak üzere düzenlenen 04.10.2021 tarihli raporda; davalı sürücü ...'ün asli kusurlu olduğu, elektrikli bisiklet sürücüsü ...'nin kusursuz olduğu kanaati belirtilmiştir.

İlk derece mahkemesince alınan 11.04.2022 tarihli bilirkişi raporunda; davalı sürücü ...'ün %100 oranında kusurlu olduğu, elektrikli bisiklet sürücüsü ...'nin kusursuz olduğu, ... plaka sayılı otomobil sürücüsününü kusursuz olduğu kanaati belirtilmiştir.

... Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin 05.01.2023 tarihli raporunda;

"Davalı sürücü ... idaresindeki otobüs ile seyri sırasında yola gereken dikkat ve özeni göstermesi, görüş alanını kontrol altında bulundurarak seyrini yol, zemin, hava ve aracının teknik özelliklerini dikkate alarak müteyakkız sürdürmesi gerekirken bahsedilen bu hususlara riayet etmediği idaresindeki otobüs ile olay mahalline geldiğinde sevk ve idare hatası ile araç hakimiyetini kaybederek duraklayan araca çarpması ile meydana gelen olayda, asli (%100 oranda) kusurludur.

... idaresindeki elektrikli bisiklet ile seyredip olay mahalli yolun sağında durakladığı esnada gerisinden gelen davalı sürücü idaresindeki aracın araç hakimiyetini kaybederek elektrikli bisiklete ve park halindeki araca çarpması ile meydana gelen olayda, kusursuzdur.

... plaka sayılı otomobil sürücüsü, park ettiği aracına davalı sürücü idaresindeki otobüsün çarpması ile meydana gelen olayda, kusursuzdur." şeklinde kanaat belirtilmiştir.

Dosyada bulunan raporlar birbirleriyle ve dosya kapsamı ile uyumlu olup mahkemece itibar edilmiş olması yerindedir. Davalı ... vekilinin kusur raporuna yönelik istinafı yerinde görülmemiştir.

Davalı vekilinin hesap raporuna yönelik istinaf başvurusunun incelenmesinde;

Sigorta Eksper bilirkişisi ... ve Makine Mühendisi bilirkişi ...'ın 03/06/2023 tarihli raporunda;

"03/11/2020 tarihli kazada hasar gören ... plakalı dava dışı şirkete ait aracın davacı sigorta şirketi tarafından kasko sigortası ile sigortalandığı, sigortalı aracın, yaşanan kazada hasarlandığı, sigorta şirketince ekspertiz raporuyla araçta sovtaj bedeli mahsubu neticesinde 84.180,00 TL zarar meydana geldiğinin tespit edildiği, sigortalı aracın ruhsat sahibi dava dışı şirketin banka hesabına kasko sigortası kapsamında 84.180,00 TL gönderildiği,

bu durumda davacı sigorta şirketi lehine TTK'nun Halefiyet başlıklı 1472.maddesi uyarınca zarardan sorumlu sürücü ve ruhsat sahibine rücu hakkı doğduğu" belirtilmiş olup mahkemece hükme esas alınan hesap raporu dosya kapsamı ve hasar dosyası ile uyumlu olup mahkemece rapora itibar edilmiş olması yerindedir. Davalı vekilinin bu yöndeki istinafı yersizdir.

Davalı vekilinin faiz başlangıç tarihine yönelik istinaf başvurusunun incelenmesinde;

Davalı vekili, müvekkilinin temerrüte düşürülmediğini, ödeme tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu savunmuştur.

Kasko poliçesi gereği sigortalısına ödeme yapan rücu alacaklısı sigorta şirketlerinin, üçüncü kişiye ödeme yaptığı tarih itibariyle rücu borçlusu olan davalı temerrüde düşmüş olup faiz başlangıç tarihinin ödeme tarihi olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Somut dava dosyası yönünden davacının ödeme tarihi olan 09/05/2021 tarihinden itibaren faiz talep edebileceği kabul edilmekle, hükmün de bu doğrultuda ve yerinde olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin bu yönlü istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekili ve davalı ... vekilinin davanın ... ... AŞ yönünden reddine ilişkin istinaflarının incelenmesinde:

İlk derece mahkemesince; kazaya sebep olan ... plakalı aracın malikinin davalı ... Belediye Başkanlığı olduğu, diğer davalı şirketin ise yalnızca personel hizmet alımı sözleşmesi uyarınca davalı Belediye ile hizmet ilişkisinin olup kazaya karışan aracın işleteni sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmişse de; davalıların kabulünde olduğu üzere; ulaşım hizmetlerinin ... ...

A.Ş. tarafından yürütülmekte olduğu, diğer davalı araç sürücüsünün de işbu kurumun çalışanı olduğu anlaşılmış olup davalı ... ... A.Ş. alt işveren olarak davacının zararından adam çalıştıranın sorumluluğu hükümleri doğrultusunda müteselsilen sorumludur. Bu nedenle bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş olması hatalı olmuştur. Davacı vekili ve davalı ... vekilinin bu yöndeki istinafı yerindedir.

HMK'nın 355. maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Yukarıda açıklanan ve benimsenen nedenlerle dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye göre, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, Davacı vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun bu yönüyle kabulü ile, HMK 353/1-b-2. maddeleri gereği ilk derece mahkemesi kararının yeniden hüküm kurulmak üzere ortadan kaldırılmasına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.