Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/222 K.2025/377

Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/11/2024 tarih ve 2024/... E. sayılı dosyasından verilen ara karar nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili yapılan incelemede:

DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE

Davacı şirket ile davalı ...

Şti. arasında çatı kaplaması ve sair işlerin yapılması için sözleşme yapıldığını, söz konusu ticari ilişki sebebiyle aşağıdaki tablodaki bilgileri yazılı çeklerin düzenlenip davalının SGK'lı çalışanına teslim edildiğini, ayrıca, söz konusu çekler davalıya teslim edildiğinde, çeklerin teslim edildiğine ilişkin tutanak düzenlendiğini, bu tutanak suretinin dava dilekçesi ekinde sunulduğunu, davalı şirketin taahhüt ve yükümlülüklerinin gereğini hiçbir haklı sebep ve mücbir sebep bildirmeksizin yerine getirmediğini, davacı şirketin,

sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği hususunu Ankara 30. Noterliği aracılığıyla ... yevmiye numaralı 31.10.2024 tarihli ihtarname ile davalı şirkete bildirdiğini ve çeklerin iadesini talep ettiğini belirterek, çekler sebebiyle müvekkili şirketin davalı şirkete ya da davalı şirketin ciro edebileceği 3. kişiye ve/veya ciro silsilesinde yer alabilecek diğer 3. kişilere borçlu olmadığının tespitini, davacı şirketin, zarara uğramaması adına davalıya teslim edilen çeklerin ödenmemesi ve takibe konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Muhatap Banka Keşideci Keşide Tarihi Seri No Tutarı (TL) ... ... 05.11.2024 ... 2.000.000 ... ... 05.12.2024 ... 1.000.000 ... ... 05.01.2025 ... 1.000.000 ... ... 05.02.2025 ... 1.000.000 ... ... 05.03.2025 ... 1.000.000 ... ... 05.04.2025 ... 1.000.000 ... ... 05.05.2025 ... 500.000 ... ... 05.06.2025 ... 500.000 İLK DERECE MAHKEMESİNİN 18/11/2024 TARİHLİ ARA KARARI İLE; "Somut olayda tedbir isteminde bulunan taraf bedelsizlik iddiası hakkında soyut iddia dışında haklılığını yaklaşık olarak ispatlayacak yeterli delil sunmamıştır." gerekçesiyle, davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili 02/12/2024 tarihli istinaf dilekçesinde özetle: Yerel mahkeme tarafından, tedbir taleplerinin haklılığını yaklaşık olarak ispat edemedikleri gerekçesiyle tedbir taleplerinin reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını, dava dilekçeleri ekinde sunulan sözleşme formu, tutanaklar ve sair evrakların iddialarını açıkça ispat ettiğini,

Taraflar arasındaki ticari ilişki gereği olan yükümlülüklerin davalı şirket tarafından sözleşmeye uygun şekilde yerine getirilmediğini, dolayısıyla dava konusu çeklerin hukuken bedelsiz sayıldığını, Türk Ticaret Kanunu gereğince, bir çekin geçerli olması için bir hukuki nedene dayanması gerektiğini, bir diğer ifadeyle çekin mal veya hizmet karşılığı verilmiş olması gerektiğini, ancak çekte belirtilen bedelin gerçekte bir hukuki ilişkiye dayanmadığı veya ticari ilişki ile örtüşmediği durumda ise, çekin bedelsiz sayılacak ve alacak talebinin geçersiz hale geleceğini, davalı şirketin ticari ilişkiye aykırı davranması sebebiyle taraflar arasındaki ilişki sona erdiğinden, dava konusu çeklerin hukuken bedelsiz hale geldiğini,

Sonuç itibariyle: İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir taleplerinin tam kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı taraf dilekçesine karşı beyanda bulunmamıştır.

DELİLLER

İstinaf incelemesine esas: Yerel mahkemenin dosyası içerisinde bulunan belge ve kayıtlar.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesi nedeniyle verilen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine yönelik menfi tespit davasıdır.

Davacı, davalı tarafla yapmış olduğu eser sözleşmesi kapsamında davalının edimini yerine getirmediğini, bu sebeple Ankara 30. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı, 31.10.2024 tarihli ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğini davalıya bildirerek çeklerin iadesini talep ettiğini, çeklerin söz konusu eser sözleşmesi nedeniyle verildiğine dair tutanağın mevcut olduğunu belirterek, sözleşmenin feshi nedeniyle, bedelsiz hale gelen çeklerden dolayı davalı şirkete ya da davalı şirketin ciro edebileceği 3. kişiye ve/veya ciro silsilesinde yer alabilecek diğer 3. kişilere borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Dosya arasında bir fotokopisi bulunan 07/08/2024 tarihli "TUTANAK" başlıklı belgede, yukarıdaki tabloda yer verilen çeklerin, çatı kaplaması ve sair işlerin yapılması için taraflar arasında yapılan sözleşme karşılığında davacı şirket tarafın davalı şirkete verildiğinin belirtildiği, belge altında davalı şirketin isim ve kaşesi ile kaşe üzerinde imza bulunduğu görülmüştür.

Ankara 30. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı, 31.10.2024 tarihli ihtarnamesinin incelenmesi sonucu ise; davacı şirket tarafından davalı şirkete yönelik olarak gönderildiği, davalı tarafça sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmediği belirtilerek sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiği, sözleşme nedeniyle teslim edilen çeklerin davacı şirkete tesliminin istendiği görülmüştür.

Çeklerin, taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden verildiği ve davalı tarafın edimini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin feshedildiği ileri sürülmüştür. Davacı tarafça dosyaya sunulan belge ve kayıtlardan, yaklaşık ispat koşulunun oluştuğu kanaatine varılmıştır.

HMK'nın 389/1 maddesinde; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir" hükmü düzenlenmiştir.

Çek, niteliği itibariyle bir ödeme aracı olup, dava konusu çekler hakkında ihtiyarı dışında elden çıkma veya sahtelik iddiasında bulunulmamıştır.

Davanın tarafı olmayan 3. kişilerin haklarını etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemez. Bu yönüyle menfi tespit davasının tarafı olmayan, çeklerin hamili olabilecek 3. kişiler yönünden ihtiyati tedbir kararı verilemez.

Teminat yönünden;

6100 sayılı HMK'nın;

"Teminatın tutarı ve şekli" başlıklı 87. maddesi: "(1) Bir davada verilecek teminatın tutarını ve şeklini hâkim serbestçe tayin eder. Ancak, tarafların teminatın şeklini sözleşmeyle kararlaştırmaları hâlinde, teminat ona göre belirlenir.

(2) Teminatı gerektiren durum ve koşullarda değişiklik olması hâlinde, hâkim teminatın azaltılması, artırılması, değiştirilmesi ya da kaldırılmasına karar verebilir." hükmünü,

"İhtiyati tedbirde teminat gösterilmesi" başlıklı 392. maddesi: "(1) İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez.

(2) Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir." hükmünü içermektedir.

2004 Sayılı İİK'nın 72. maddesi de: "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." hükmünü içermektedir.

Anılan maddeler kapsamında, somut olayda, tedbir talep eden davacı, HMK'nın 392. maddesi kapsamında teminat göstermek zorunda olup, teminatın miktarı ve şekli, HMK'nın 87. maddesi uyarınca hakim tarafından tayin edilecektir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince; teminat karşılığında ve dava konusu çeklerin davalı tarafından takibe konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken tedbir talebinin tamamen reddine karar verilmiş olması yerinde değildir.

Sonuç olarak: HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince davacı vekili istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından düzeltilmek suretiyle yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.