Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/1180 K.2025/839

....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/03/2022 tarih ve ... esas ... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin alacağından dolayı ... Bankası ... Şubesi 21.03.2020 keşide tarihli, ... numaralı, 37.500,00.TL bedelli bir çek aldığını, davaya konu 37.500,00.TL bedelli çekin müvekkilinin zilyedinde iken rızası dışında elinden çıktığını, çekin kaybolması ile birlikte .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası ile çekin iptali için dava açıldığını, ... Bankası ...

Şubesine müzekkere yazılıp çekin ibraz edilip edilmediğinin sorulduğu, yazı cevabında davalının çeki ibraz ettiğinin belirtildiği, Bankadan gelen yazı cevabının ardından .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...

Esas sayılı dosyasından 05.07.2020 tarihli ara karar ile çeki elinde bulunduran davalıya karşı çekin iadesi davası açmak için taraflarına süre verildiğini, davalının, dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini, çeki gerçek bir alışveriş olmaksızın kullandığını, dava konusu çekin istirdadı ile müvekkiline iade edilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davalının söz konusu çeki gerçek bir borç ilişkisi neticesinde iktisap ettiğini davaya konu çekte yetkili hamil olduğunu, müvekkilinin işbu davaya konu çekte iyiniyetli 3.kişi olduğunu ve ciranta konusunda olduğunu, davacının iddialarını kabul etmediklerini, davacının, müvekkilini zarara sokmak amacıyla gerçek dışı iddialarla çekin elinden rızası dışında çıktığını iddia ettiğini, davacının bu gerçek dışı, dayanaksız iddialarına itibar edilmesi durumunda ticari hayatının olumsuz etkileneceğini, davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; " TTK’nın 792. maddesi hükümleri çerçevesinde taraf delilleri değerlendirildiğinde çekin yeni hamil tarafından çeki kötü niyetle iktisab etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu ispat edilememiş olup tarafların başkaca delil sunmamış olmaları ve davacının iddialarına ilişkin herhangi bir soruşturma ve kovuşturma dosyası bulunmayışı da nazara alınarak çekin istirdadı açısından davacının davasını ispat edemediğine kanaat getirilmiş, davanın reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; davaya konu çekin hamili olan müvekkilinin dava dışı keşideci ve lehtar şirketler ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını, dava konusu çek müvekkilinin rızası dışında elinden çıkmış olduğunu, davalının bu çekin haksız bir şekilde ele geçirdiğini, davalı dava konusu çeki kötü niyetli bir şekilde elinde bulundurduğunu, davalı çekin keşidecisi lehtarı ve hamili arasında hiçbir ilişkisi olmadığını, ilk derece mahkemesi'nce dava dilekçesinde sunmuş oldukları delillerin dikkate alınmadığını, usulüne uygun yeterli araştırma yapılmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, dava konusu çekin zilyedinde iken rızası dışında elinden çıktığı, .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı, yargılama sırasında çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinin öğrenildiği, çekin davalı tarafından kötü niyetli olarak iktisap edildiği belirtilerek, dava konusu çekin istirdadına karar verilmesi talep edilmiş, davalı ise, dava konusu çeki gerçek bir borç ilişkisi neticesinde iktisap ettiğini ve çekte iyiniyetli 3.kişi olduğunu, davacının, çekin elinden rızası dışında çıktığına dair iddiasının gerçek dışı olup, davanın reddi gerektiğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 792. Maddesince açılan çek iade davasında ispat yükü, TMK'nun 6. Maddesi gereğince davacıda olup, davacının öncelikle çekin meşru hamili olduğunu, çekin rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini veya iktisapın ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Davalının, çeki edinme nedenini açıklama zorunluluğu ise bulunmamaktadır. Kötü niyetli hamil, çeki çalan, gasp eden veya bu durumu bilerek ya da bundan emin olmasa da şüpheli koşullar altında çeki devralan kişidir. Çeki iktisap ederken rıza dışı elden çıktığını bilen veya bilebilecek durumda olan kötü niyetli sayılmaktadır. Ağır kusur ise, hamilin çeki iktisap ederken ticari yaşamda kendisinden beklenen özeni göstermemesidir.

TTK'nun 801. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir."

Somut olayda, dava konusu çekin keşidecisinin ... Global Dış,Tic...Ltd.Şti., lehtarının ...

Sebze Meyve Tur...Ltd.Şti. olup, lehtar tarafından ...'ya, ... tarafından ise davalıya ciro edildiği, davacının çek üzerinde adının yer almadığı, davalının ise, çekte son ciranta olup, çekteki ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davacı tarafından, çeki alacağına karşılık aldığı ve rızası dışında elinden çıktığı ileri sürülmüş ise de, dava konusu çekte ciro silsilesinin görünüşte düzgün olduğu, davalının, ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının geçerliliğini araştırma zorunluluğu olmadığı,

çekin çalınmış olmasının tek başına davalının kötü niyetli olduğunu göstermeyeceği, görülmekte olan davada, davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğuna dair başka delil ibraz edilmediği, davacı tarafından teklif edilen yeminin, davalı tarafından eda edildiği, davalının TTK'nun 790. maddesi gereğince çekte meşru hamil olup, tüm dosya kapsamından, çekin davalı tarafından kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap edildiğinin davacı tarafından ispatlanamadığı, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır