Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/1210 K.2025/898

....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/02/2022 tarih ... esas ... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı ile müvekkili şirketin ... Bayi/Distribütörü (...

Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş) kanalı ile taraflar arasında 01.10.2014 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 2.maddesinde işletici iş yerinde şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi ve distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiğini,

taraflar arasında yapılan bu sözleşmenin 12.maddesinde davalı iş yerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve iş yerindeki ticari faaliyetlerini arttırmak amacıyla müvekkili şirket kanalı ile sözleşmeye bağlı olarak davalıya 62.630,00.TL katkı payı ödenmesi yönünde mutabakata varıldığını,

davalı tarafa katkı payı ödendikten sonra sözleşme hükümlerine aykırı davranarak ticari ahlaka uygun olmayan bir davranış sergilediğini ve Eylül 2016 tarihi itibariyle tamamen müvekkili şirketten mal/ürün almadığını ve sözleşmenin 2.maddesini ihlal ettiğini belirterek ödeme tarihinden itibaren Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak ticari faizi ile birlikte 62.630,00.TL katkı payının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafın cevap beyanında bulunmadığı görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; " dava dilekçesi ve eklerinde davacı tarafından davalının sözleşmeyi ihlali nedeniyle feshine ilişkin her hangi bir beyan ve TTK m.18/3'te belirtilen bir ihbarın bulunmadığı, buna göre sözleşmenin davacı tarafça usulüne uygun şekilde feshedilmemiş olduğu, sözleşmenin dava tarihi itibariyle ayakta olduğu, bununla birlikte sözleşmenin 12. maddesinde yapılan katkının iş yerindeki ticari faaliyetin arttırılması, pazarlama ve satış harcamalarına destek olmak amacıyla aktarıldığı,

sözleşme süresince bir defaya mahsus olmak üzere ve her hangi bir hedefe yahut rakip ürünlerin satılması koşuluna bağlı olmaksızın katkının ödeneceği kararlaştırılmış olup sözleşmenin 12.maddesi ile yapılan katkının iş yerindeki ticari faaliyetin arttırılması, pazarlama ve satış harcamalarına destek amacıyla yapıldığı, sözleşmenin 12. ve 21.maddesinin birbiriyle çelişir hükümler içerdiği, buna göre sözleşmenin 21.maddesinin uygulanamayacağı, davacının katkı payı olarak 62.630,00.TL alacak talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; dava açılmadan önce katkı payı alacakları için arabuluculuk başvurusunda bulunduklarını, arabulucu tarafından dosyaya sunulmuş olan arabuluculuk son tutanağında açıkça yazıldığı üzere davalıya verilen katkı payının müvekkil firmaya iadesine yönelik taleplerinin davalıya gönderildiğini, davalının adresten ayrıldığından iade edildiğini, ilk derece mahkemesince taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 12. Maddesinde yazılı"herhangi bir hedefe yahut rakip ürünlerin satılması koşuluna bağlı olmaksızın" kelimelerini cımbızla seçip, hatalı bir şekilde sözleşmede çelişki olduğu sonucuna varıldığını, ortada herhangi bir çelişki bulunmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporu, ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, Açık Satış Noktası Sözleşmesi nedeni ile ödenen katkı payı alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, taraflar arasında imzalanan 01.10.2014 tarihli sözleşme gereğince, davalının düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde ürün satın almayı, müşteri taleplerini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt ettiği, ancak davalının, sözleşmeye aykırı olarak, ürün alımını bıraktığı, bu nedenle, sözleşmenin 12.maddesi gereğince davalıya ödenen 62.630,00.TL katkı payının davalıdan tahsili talep edilmiş, davalı ise cevap dilekçesi sunmamış, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, taraf vekilleri tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 01/10/2014 tarihli "Satış Sözleşmesi (Açık Satış Noktası Sözleşmesi)"nin incelenmesinde; davacının şirket, davalının işletici, dava dışı ... Gıda Maddeleri San.Tic.

A.Ş.'nin ise bayi/distribütör olarak yer aldığı, davalının işletmekte olduğu iş yerinde şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtası ile dağıtımı yaptığı bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, bulundurmayı ve satmayı yüklendiği, sözleşmenin 3. Maddesinde davalının 75.000.litre miktarındaki ürünü satmayı taahhüt ettiği, sözleşmenin 12. maddesinde; davacının iş yerinin açılmasına ve işletilmesine katkıda bulunmak amacıyla 62.630,00.TL tutarında katkının taahhüt edildiği,

sözleşmenin 20. Maddesinde de, şirketin, işleticinin sözleşmede belirtilen yükümlülük veya taahhütlerden herhangi birini yerine getirmemesi halinde veya ihlal etmesi halinde, önceden herhangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın tek taraflı olarak feshetmeye, 21. Maddede belirtilen her türlü hak ve alacaklarıyla birlikte uğradığı zararı önceden ihbar olmaksızın tahsil etmeye ve yasal yollara başvurmaya yetkili olduğunun düzenlendiği, sözleşmenin 21.maddesinde ise, sözleşme süresi içerisinde işleticinin işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması,

işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya iş bu sözleşmede belirtilen hükümlerden her hangi birini ihlal etmesi veya ilgili mevzuatlara aykırılıklardan kaynaklanan nedenlerde faaliyetine son verilmesi veya askıya alınması gibi nedenlerle iş bu sözlemenin feshine sebebiyet vermesi halinde,

kredi veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi şirket veya bayi kayıtlarındaki borçları ile şirketten veya bayiden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte şirket veya bayi'ye nakden itirazsız geri ödemeyi kabul ve taahhüt edeceğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda özetle, davacı ... Ticaret A.Ş'nin distribütörü (... Gıda) aracılığıyla davalı ...

62.630,00-TL tutarında verilen işletme katkı payının davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının bayi/disribütör'ü tarafından davalıya kesilen faturaların BS bildirim formlarını ve davalıdan aldığı katılım faturasını BA bildirim formlarını vermiş olduğu, davalının 31.12.2019 tarih itibariyle resen terk işlemi gerçekleşmiş olsa da, davalının sözleşmede 75.000 Litre ürünü satmayı taahhüt etmesine rağmen, en son 2016 yılı eylül ayında ürün aldığı, 31/12/2019 tarihinde resen terk işlemi yapıldığı ve davalının müşterilerine satmayı taahhüt ettiği 75.000 Litre üründen, 1.075 adet-66 litre alım gerçekleştirerek,

sözleşmenin 21. maddesine aykırı davrandığı, davalının, bu nedenle davacı şirketin 62.630,00.TL katkı payı alacağını 24.10.2014 tarihten itibaren işlemiş ticari faizi ile birlikte talep edebileceği belirtilmiştir.

Tüm dosya kapsamından, ilk derece mahkemesince, davacının, sözleşmenin ihlali nedeniyle fesih istemine yönelik her hangi bir beyan ve TTK m.18/3'te belirtilen bir ihbarın bulunmadığı, sözleşmenin usulüne uygun bir şekilde feshedilmemiş olması nedeniyle ayakta olduğu gibi, sözleşmenin 12. Maddesi gereğince yapılan katkının, her hangi bir hedefe, yahut rakip ürünlerin satılması koşuluna bağlı olmaksızın ödendiği sözleşmenin 12. maddesinin 21.maddesi ile çelişkili olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşmenin 20. maddesinde, sözleşmeye aykırılık durumunda, davacının,

önceden herhangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın tek taraflı olarak sözleşmeyi feshetmeye yetkili olduğunun kararlaştırıldığı, mahkeme alınan raporda, davalının 2016 yılı Eylül ayından itibaren ürün siparişi vermediğinin tespit edildiği, davalının sözleşmede 75.000 Litre ürünü satmayı taahhüt etmesine rağmen, 66 litre alım gerçekleştirdiği, bu durumda davalının mal alımını keserek taraflar arasındaki sözleşmede belirtilen alım taahhüdünü ihlal ettiği, sözleşmedeki, katkı payının verilmesi ve sözleşmeye aykırılığın sonuçlarının düzenlendiği 12. madde ile 21. madde arasında çelişki bulunmadığı,

bu nedenle davacının, sözleşmeyi ihlal eden davalıya ödediği 62.630,00.TL katkı payı alacağını talep etme hakkı bulunduğu anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına ve davanın kabulü ile 62.630,00.TL'nın ödeme tarihi olan 24/10/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır