Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/179 K.2025/108

Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/07/2021 tarih ve 2018/909 Esas, 2021/692 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ

Davacı/Karşı davalı vekili dava dilekçesi ile. Müvekkili şirketin, alacağı mallara karşılık davalı/karşı davacı tarafa ...

Bankası Organize Sanayi Bölgesi Şubesi'ne ait 26.09.2018 keşide tarihli, 2001751 seri numaralı, 50.000,00.TL bedelli çeki verdiğini, müvekkili şirketin verdiği çekin vadesinin yaklaşmasına rağmen davalı/karşı davacı şirketçe müvekkili şirkete çekin karşılığı olan malların gönderilmediğini ve teslim edilmediğini, müvekkili şirket yetkililerinin, davalı/karşı davacı firma ile defalarca görüşmelerine rağmen satışı yapılan malları teslim alamadıkları gibi bedeli karşılık kalan çeki de iade alamadıklarını, müvekkili şirket tarafından davalı/karşı davacı tarafa verilen çek,

ürünlerin teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığından davaya konu çekin vadesi henüz gelmediğinden %15 teminat mukabilinde icra takibinin durdurularak ödemeden men kararı verilmesi ve dava sonunda müvekkili şirketin dava konusu çek dolayısıyla davalı/karşı davacı tarafa borcu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Davalı/Karşı davacı vekili cevap/karşı dava dilekçesi ile.

Yargıtay kararları gereğince davanın reddi gerektiğini, zira davacı iddiasını ispat edebilecek yazılı delil sunmadığını, dava konusu çek sebepten mücerret olup, dava konusu çekin davalı müvekkilde bulunması, müvekkilinin alacaklı olduğunu gösterdiğini, davacı şirket sahibi atmış olduğu smslerde müvekkili şirkete borcunu inkar etmediğini, müvekkilinin, davacı/karşı davalı şirkete 24.03.2018 tarihli, 50.000,00.TL'lik ... çarşı şubesi, 6962757 numaralı çeki teslim ettiğini, bu çekle ilgili bankadan davacı/karşı davalı şirket tarafından tahsil edildiğini,

davacı/karşı davalı şirkete mal göndermesi için avans olarak çek verilmesine rağmen davacı/karşı davalı şirketin, müvekkiline hiçbir mal göndermediğini, bu nedenle müvekkilinin borçlu olmadığı bir çeki ödediğini, asıl davanın reddi ile karşı davanın kabulü gerekmekle birlikte mahkemenin aksi kanaatte olması ihtimalinde takas sebebiyle de davanın reddi gerektiğini belirterek davanın reddini, karşı davanın kabulü ile 50.000,00.TL'nin davacı/karşı davalıdan tahsilini, takas nedeniyle davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/07/2021 tarih ve 2018/909 Esas, 2021/692 Karar sayılı kararı ile; Taraflar arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığı gibi davacı/karşı davalı tarafından davaya konu çekin davalı/karşı davacı tarafa alacağı mallara karşılık olarak verildiğini ispata yönelik herhangi bir delil sunulmadığından davacı/karşı davalı tarafından ispat edilemeyen asıl davanın reddine, davacı karşı davalının davalı karşı davacıya 23.500,00.TL borçlu bulunduğu ticari defter ve kayıtlarından anlaşıldığından karşı dava yönünden davanın kısmen kabulüne, 23.500,00 TL'nin davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya verilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI/KARŞI DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı/Karşı davalı vekili istinaf talebi ile.

Mahkeme kararına gerekçe olarak, 11.03.2020 tarihli kök ve 23.02.2021 tarhli ek bilirkişi raporunı göstermişse de, kök ve ek rapora karşı ileri sürülen hiç bir itirazın makemece değerlendirmeye alınmadığını, 11.03.2020 tarihli kök bilirkişi raporunda, müvekkili şirkete ait 2016 ve 2017 yılı ticari defterlerinin birbirlerinini teyit eder nitelikte olmadığını, 2018 yılı yevmiye ve kebir defterlerinin başka mahkemeye verilmesi sebebiyle sunulmadığını, kapanış tasdiklerinin yapıldığını, Esas yönünden yapılan incelemede ise, müvekkili şirketin ticari defterlerine göre davalı/karşı davacı taraftan 354.371,18.TL alacaklı olduğunu,

davalı/karşı davacı defterine göre ise, davalı/karşı davacının davacı/karşı davalı müvekkilden 229.371,18.TL alacaklı olduğunu, davacı/karşı davalının kayıtlarında yer almayan fakat davalı/karşı davacının kayıtlarında yer alan 58,500,00.TL miktarlı çek hakkında Adana 3.İcra Müdürlüğü'nün 2018/6624 Esas sayılı dosya ile icra takibi yapıldığını, davalı/karşı davacının davacı/karşı davalı müvekkilden şüpheli alacaklar adı altın 148.500,00.TL alacağı olduğunu, bu haliyle davalı/karşı davacının ticari defterlerine göre müvekkilinden 23.500,00.TL alacaklı olduğunun belirtildiğini, Kök rapora karşı ileri sürülen itiraz dilekçesinde,

davalı/karşı davacının alacaklı gözüktüğü ve Adana 3.İcra Müdürlüğü'nün 2018/6624 Esas sayılı dosyasına konu edilmiş olan 58.500,00.TL miktarlı çekin icra yoluyla tahsil edildiğini, davalı/karşı davacının bu tahsilatı defterlerine işlemediğini, davalı/karşı davacının ticari defterlerinin bu haliyle usulüne uygun tutulduğunun kabul edilemeyeceğini, davalı/karşı davacının tahsil etmiş olduğu 58.500,00.TL'nin de düşülmesi hallinde, davalı/karşı davacının müvekkili şirkete 35.000,00.TL borçlu olduğunun tespit edileceğinin belirtildiğini, mahkeme gerekçeli kararında, müvekkilinin ikame etmiş olduğu menfi tespit davasını,

dava konusu çekin alınacak mallara karşılık verildiği senede karşı senetle ispat kuralı gereğince yazılı belgeyle ispat edilmesi gerektiğini, müvekkili şirket tarafından bu yönde hiç bir delil sunulmadığından müvekkili şirketin davasının reddine karar vermişken, davalı-karşı davacının karşı davası ile ileri sürmüş olduğu 24.03.018 tarihli ve 50.000,00.TL miktarlı çekten ötürü alacaklı olduğu iddiasınında senede karşı senetle ispat kuralı gereğince yazılı belge ile ispat edilmesi kuralına tabi olduğunun göz önüne alınmadan, farklı bir ispat kuralına bağlanmasının hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle.

Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08.07.2021 tarihli kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak, müvekkili şirketin davasının kabulü ile, davalı/karşı davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI/KARŞI DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı/Karşı davacı vekili istinaf talebi ile. 3.02.2021 tarihli bilirkişi raporu ile davalı/karşı davacı müvekkilin davacı/karşı davalıdan 82.000,00.TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, buna rağmen.

23.500,00.TL üzerinden karşı davanın kısmen kabul edilmesinin haksız ve hukuka aykırı olup; karşı davanın talebi doğrultusunda tamamen kabulüne karar verilmesi gerektiğini, 23.02.2021 tarihli bilirkişi raporu ile davalı/karşı davacı müvekkilin, davacı/karşı davalıdan 82.000,00.TL alacaklı olduğunu, 11.03.2020 tarihli; hükme esas alınan bilirkişi raporunda; davalı/karşı davacı müvekkilinin alacağını eksik olarak hesap edildiğini, söz konusu raporda.

"360- nolu diğer ticari borçlarhesabının 66.500,00 + 58.500,00 = 125.000,00 TL olması gerekmektedir." şeklinde ibare kullanıldığını, bilirkişinin burada tamamen hatalı bir hesaplama yaptığını, 58.500,00.TL'lik borç, davacı/karşı davalının davalı/karşı davacıya verdiği,

karşılıksız kalan bir çeke dayandığını, bu çekin sanki müvekili şirketin davacı/karşı davalıya olan borcu gibi hesaplamaya katılmasının kabul edilemeyeceğini, dosya kapsamında alınan 23.02.2021 tarihli bilirkişi raporunda davalı karşı davacı müvekkilin, davacı/karşı davalıdan 82.000,00.TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, 31.03.2018 tarih ve 1216 yevmiye no ile yevmiye defterine kayıt edilen 58.500,00.TL tutarlı 5295001 nolu çek hakkında, 01.06.2018 tarih ve 2076 yevmiye no ile yevmiye defterinde düzeltme yapıldığını, düzeltme,

belgenin gerçek mahiyeti göz önünde tutularak ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 217. maddesine uygun olarak yapıldığını, işbu düzeltme kaydının nedeni. 5295001 nolu 58.500,00.TL tutarlı çek, ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ... Ambalaj Taş. San.Tic. A.Ş adına keşide edildiğini, keşide edilen çek, ... Ambalaj Taş. San.Tic. A.Ş tarafından ciro edilerek ... Tekstil Kimya Tic. Ltd. Şti.’ye ciro ile devredildiğini, ... Tekstil Kimya Tic. Ltd.

Şti. bu çeki ciro ederek devrettiğini, son ciro ... Tekstil Kimya Tic. Ltd. Şti.’ye ait olması nedeniyle, ... Tekstil Kimya Tic. Ltd. Şti.’nin hesabına kayıt edildiğini, davacı/karşı davalı ... AŞ de ciranta olduğundan aynı çek sebebi ile elbette ki davalı/karşı davacı müvekkiline karşı bu çek sebebi ile borçlu olduğunu, yalnızca defterde aynı çek sebebi ile mükerrer alacak kaydı girilmesinin önüne geçilmesi için işbu düzeltme yapıldığını, bu nedenlerle.

Haksız ve hukuka aykırı Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/909 Esas sayılı dosyasından verilmiş olan 2021/692 Karar sayılı 08.07.2021 tarihli kararın istinaf yolu ile incelenerek kısmen ortadan kaldırılması ile talep doğrultusunda karşı davanın kabulüne karar verilmesi halinde telafisi mümkün olmayan zararlar doğmaması açısından kararın icrasının geri bırakılmasına karar verilmesini, davacı/karşı davalının istinaf isteminin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/909 Esas, 2021/692 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Asıl dava, çekten kaynaklı menfi tespit, karşı dava çekten kaynaklı istirdat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın ise kısmen kabulüne dair karar verildiği, bu karara karşı taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmaktadır.

İstinaf incelemesi HMK'nin 355.maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Asıl dava, mal teslimi için avans olarak verilen çekten dolayı mal verilmemesi nedeniyle karşılıksız kaldığı iddiasına dayalı menfi tespit, karşı dava ise, mal teslimi için avans olarak davalıya verilen ve mal teslim edilmediği için karşılıksız kalan çekin davalı tarafından haksız olarak tahsil edildiği iddiasına dayalı istirdat istemine ilişkindir.

Asıl dava ve karşı davaya konu çeklerdeki imzalara tarafların bir itirazı bulunmamaktadır. Her iki taraf da çekerin avans olarak karşı tarafa verildiğini ancak malların teslim edilmediğini iddia etmiştir. Kural çekin mevcut bir borcun ödenmesi için verildiği olup, aksinin yani çeklerin avans olarak verildiğinin iddia eden tarafından ispatı gerekir. Taraflarca davaya konu çeklerin avans olarak verildiğine ilişkin yazılı delil sunulmamıştır.

Öte yandan ticari defterlerin sahibi lehine delil olması HMK'nin 222. maddesinde düzenlenmiş olup, anılan madde hükümlerine göre, ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması, taraf defterlerinin birbirini teyit etmesi gerekmektedir.

Somut olayda davacı karşı davalı defter kayıtlarına göre davacının davalıdan 66.500,00.TL alacaklı olduğu, karşı davacının defter kayıtlarına göre karşı davalıdan 82.000,00.TL alacaklı olduğu kayıtlı olup, bu haliyle her iki tarafta kendi ticari defterlerine göre karşı taraftan alacaklı göründüğünden ve taraf defterlerindeki kayıtlar birbirlerini teyit etmediğinden taraf defterlerindeki lehe kayıtlar HMK'nın 222.maddesine göre sahibi lehine delil niteliği taşımamaktadır.

İstinafa başvuran her iki taraf açısından davaya konu çekin karşı tarafa avans olarak verildiğini yazılı delillerle ispat edemediği gibi, kendi ticari defterleri yukarıda açıklanan nedenlerle lehine delil niteliği de taşımadığından ilk derece mahkemesince esas dava ve karşı dava yönünden ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme yapılarak asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olması doğru bulunmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, davalı karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, ilk derece mahkemesi kararın kaldırılmasına ancak yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından asıl dava yönünden davanın reddine, karşı dava yönünden davanın reddine, dair hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde oluşturulması uygun görülmüştür.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır