Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/2178 K.2024/1950

....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/09/2024 tarih ve ... Değişik İş Esas, ... Değişik İş Karar sayılı ek kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

İHTİYATİ TEDBİR TALEP EDENİN İDDİALARININ ÖZETİ

İhtiyati tedbir talep edenler vekili, davalı ... şirketinin ulusal ve uluslar arası düzeyde ticaret yapan bir firma olduğunu, bu ticari faaliyeti kapsamında ... isimli firma aracılığıyla Brezilya'dan şeker ithal etmek üzere, ... isimli firma ile metrik ton başına 380,00 USD üzerinden 25.000,00 Ton şeker ithal etmek üzere 9.500.000,00 USD bedelli bir sözleşmeyle anlaştıklarını, anılan sözleşmenin imzalanmasını müteakip müvekkili firma, sözleşmenin 11. Maddesi gereğince, "...sevkiyat için, 90 gün geçerli, iptal edilemez, onaylı,

devredilebilir ve bölünebilir bir 'Belgeli Kredi Mektubu' (DLC) düzenlemeé taahhüdü altına girdiğinden ve kendi öz kaynakları ile bu teminatı sağlayamadığından, finansal teminat arayışına girdiğini, müvekkillerinin davalı ... ile 17.09.2023 tarihinde bir 'Garanti Sözleşmesi' düzenlendiklerini ayrıca keşidecisi müvekkili firma, lehdarı ... olan 27.10.2023 vadeli 100.000,00 USD ve 17.11.2023 vadeli 150.00,00 USD bedelli iki adet bonoyu düzenleyip verdiğini, gerek garanti sözleşmesine gerekse de müvekkili firma tarafından imzalanan bonolara müvekkilleri ... ve ...'in de müvekkili firma ortakları sıfatı ile kefalet ettiklerini,

müvekkili firmanın, sözleşmenin davalı ...'in yükümlülüğünde olan akreditifin sözleşme koşullarına uygun olmadığından bahisle gerçekleşmemesi nedeniyle borçlu olmadıklarını iddia etmişlerse de icra tehdidi altında akreditif masrafları ve komisyon bedeli adı altında farklı tarihlerde bir kısım ödemeler yapmak zorunda kaldıklarını, ayrıca, davalı ...'in komisyon bedelinin ödenmesi noktasında yaptığı baskıya istinaden, daha önce düzenleyip davalı ...'e verdikleri 27.10.2023 vadeli 100.000,00 USD ve 17.11.2023 vadeli 150.00,00 USD bedelli iki adet bonoya istinaden, müşterileri olan ...

Madencilik İnşaat Turizm San.

Tic.Ltd.Şti. nin keşide edip kendilerine verdiği 15.04.2024 keşide tarihli 130.000,00 USD bedelli çeki de ...'e verilmek üzere babası ...'e verdiklerini, verilen bu çekin bankaya ibrazında karşılığı olmadığı gerekçesi ile çeki bankaya ibraz eden ... tarafından arkası yazdırıldığını, imzaladıkları sözleşmenin gerçekleşmemesi sebebi ile mali açıdan sıkıntıya düşen müvekkiller, gerek ...'e verdikleri toplam 250.000,00 USD bedelli bonoları gerekse de bu bonolara mahsuben ...'e verdikleri 130.000,00 USD bedelli çekten dolayı davalılar aleyhine menfi tespit davası açmaya karar verdiklerinden bahisle Keşidecisi ...

Mad. Enj. Hayv. Nak. Dış Tic. Ltd. Şti., lehdarı davalı ... olan, müvekkil ... ve ...'ın kefalet ettiği, 17.09.2023 tanzim tarih 27.10.2023 vadeli 100.000,00 USD ve 17.09.2023 tanzim tarihli 17.11.2023 vadeli 150.000,00 USD bedelli iki adet bono ve Keşidecisi ... Madencilik İnş.Trz. San. ve Tic. Ltd. Şti. olup, ... Mad. Enj. Hayv. Nak.

Dış Tic.Ltd.Şti. adına düzenlenen, ... ve ... tarafından ciro edilen 15.04.2024 keşide tarihli 130.000,00 USD bedelli çek ile ilgili olarak, tüm davacılar adına, İcra ve İflas Kanunu'nun 72/2 maddesi gereğince "İcra Takibinin Durdurulması" yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi'nin 24/07/2024 tarihli ... D.İş esas ... D.İş Karar sayılı kararı ile, İhtiyati tedbir talep edenler vekilinin aleyhine ihtiyati tedbir istenilen ... ve ...'in İİK m. 72/2 uyarınca açılacak takibin/takiplerin durdurulması yönüyle ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebinin kabulü ile;

İhtiyati tedbir talebi yönünden talebinin.

Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı gerekçesiyle, ayrıca tedbir talepli dilekçe ve ekleri ile yaklaşık ispat gerçekleştiğinden HMK'nın 389/1 ve İİK nun 72/2 maddelerine göre 2 adet bono ve 1 adet çek bedeli toplamı 380.000,00 USD üzerinden ( 380.000,00 USD x 32,9191 = 12.509.258,00.TL) hesaplanan %15 teminat karşılığı 1.876.388,00.TL teminat bedelini nakdi teminat ya da süresiz banka teminat mektubu güvence olarak Mahkememiz veznesine yatırması halinde kabul edilerek.

Keşidecisi ... Mad. Enj. Hayv. Nak. Dış Tic. Ltd. Şti., lehdarı davalı ... olan, ... ve ...'ın kefalet ettiği, 17.09.2023 tanzim tarih 27.10.2023 vadeli 100.000,00 USD bono, Keşidecisi ... Mad. Enj. Hayv. Nak. Dış Tic. Ltd. Şti., lehdarı davalı ... olan, ... ve ...'ın kefalet ettiği, 17.09.2023 tanzim tarihli 17.11.2023 vadeli 150.000,00 USD bedelli bono, Keşidecisi ... Madencilik İnş.Trz. San. ve Tic. Ltd. Şti. olup, ... Mad. Enj. Hayv. Nak. Dış Tic. Ltd.

Şti. adına düzenlenen, ... ve ... tarafından ciro edilen 15.04.2024 keşide tarihli 130.000,00 USD bedelli çeke yönelik aleyhine ihtiyati tedbir talep edilen ... ve ... tarafından başlatılacak olan icra takibinin/takiplerinin durdurulması hususunda ihtiyati tedbir konulmasına şeklinde karar verilmiştir.

İhtiyati tedbir kararına itiraz edenlerin itiraz dilekçesi ile; tam ve eksiksiz kambiyo senetlerinin varlığının mevcut olduğunu, senetteki bütün unsurlara haiz olduğunu, senetlerin kıymetli evrak niteliğinde olması ve kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olması nedeniyle tedbir kararının hukuka uygun tarafının bulunmadığını, ihtiyati tedbir kararının HMK kapsamında şartları oluşmadığından yaklaşık ispat karşı tarafça ispit edilemediğinden itirazları doğrultusunda kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN EK KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece 20/09/2024 tarihli ek karar ile; taraf dinlenmeden ihtiyati tedbir kararı verilmesi itirazı yönünden.

6100 sayılı HMK'nın 390 maddesi uyarınca talep edenin haklarının derhal korunmasında zorunluluk olması halinde karşı tarafı dinlemeden ihtiyati tedbir verilebileceğinden verilen ve talep edilen ihtiyati tedbirin niteliği dikkate alınarak karşı taraf dinlenilmeksizin karar verilmiş bulunmasının tarafın savunma hakkının kısıtlanması niteliğini taşımadığından bu itirazın yerinde bulunmadığı, zorunlu arabuluculuk itirazı yönünden; zorunlu arabuluculuğun sadece dava için dava şartı olup yasada ihtiyati tedbir yönünden zorunlu arabuluculuk şartının yasada ön görülmediği, görev itirazı yönünden;

ihtiyati tedbir talep edilen alacağın dayanağının kambiyo senetleri olması nedeniyle kambiyo senedinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Ticaret Mahkemeleri görevli olduğundan mahkememizin görevinde bulunduğu, yetki itirazı yönünden; aleyhine ihtiyati tedbir talep edilenler vekilinin itiraz dilekçesinde görevli ve yetkili mahkeme gösterilmediği, ayrıca kamu düzenine ilişkin kesin yetkinin de olmaması nedeniyle itirazda yetkili mahkeme gösterilmediğinden bu itirazında yerinde olmadığı,

İhtiyati tedbir kararı verilebilmesi için HMK'nın 390/3 maddesinde belirtildiği üzere tam değil yaklaşık ispatın yeterli olacağı, kambiyo senetlerinin kıymetli evrak niteliğinde olması itirazları yönünden ise; bu itirazın yasada sınırlı sayılan itirazlar arasında yer almadığı anlaşıldığından aleyhine ihtiyati tedbir istenilenler vekilinin mahkememizin ...

D.iş esas ve karar sayılı 24/07/2024 günlü ihtiyati tedbir kararına itirazı yerinde görülmediğinden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İHTİYATİ TEDBİR KARARINA İTİRAZ EDEN TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati Tedbir Kararına İtiraz Eden vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; taraf ve vekil kayıtlarının bulunmasına rağmen uyap sistemi üzerinden evrak erişimi açılmadığını, dosyanın içeriğini ve ilgili evraklarını göremediklerini, ilk derece mahkemesinin gerekçeli kararında süresinde itiraz edilmediğine dair beyanlarının hukuka aykırı olduğunu, kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğunu, ilk derece mahkemesinin bu durumu göz ardı etmemesi gerektiğini, kambiyo senedinin dayandığı borç ilişkisinin tartışması kambiyo senedinin varlığını etkilemediğini bu nedenle ihtiyati tedbir kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

ihtiyati tedbir şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle talebin reddi gerekmesine rağmen mahkemenin ihtiyati tedbiri kabul etmesi hukuka aykırı olduğunu, davacı taraf talebi görevli ve yetli olan mahkemeye yapmadığını, davacı taraf zorunlu arabuluculuk şartını yerine getirmediğini, ihtiyati tedbir konusu para alacağı olan uyuşmazlıklar için talep edilemeyeceğinden ihtiyati tedbire karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Talep, hukuki niteliği itibarıyla ihtiyati tedbir talebine ilişkindir.

İhtiyati tedbir talep eden vekili tarafından, bono ve çeke dayalı olarak davalılar aleyhine menfi tespit davası açılacağı belirtilerek, bono ve çeke dayalı olarak haklarında açılacak icra takiplerinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuş, mahkemece verilen 24/07/2024 tarihli karar ile talebin %15 teminat ile kabulüne karar verilmiş, ihtiyati tedbir kararına itiraz üzerine mahkemece verilen 20/09/2024 tarihli ek karar ile ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Ek karara karşı aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilenler vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

2004 sayılı İİK'nun 72/2 maddesinde "İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." hükmü mevcuttur.

HMK'nun 389. maddesine göre ihtiyati tedbirin şartları; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle bir hakkkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasından endişe edilmesi olarak açıklanmıştır. Ayrıca tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceği belirtilmiştir. Yine aynı Yasa'nın 390/3. maddesinde haklılığın yaklaşık olarak ispat edilmesi zorunluluğu koşulu aranmıştır.

İhtiyati tedbirler, geçici hukuki koruma niteliğinde olup esasın varlığına karine oluşturmazlar. Bu nedenle mevcut durumda bir değişiklik olduğu takdirde hakim edindiği kanaate göre kararı da değiştirebilir. Kural olarak bir davada tarafların ileri sürdüğü iddia ve savunmaların ispatı için tahkikat yapılması ve delillerin toplanması gerekir. Hakim tüm delilleri inceleyip değerlendirdikten ve tam bir karara ulaştıktan sonra nihai kararını verir. Bu husus asıl davanın kabulü için geçerli olup, bu nedenle tam ispat aranır. İhtiyati tedbirlerde ise tam değil yaklaşık ispatın yeterli olacağı HMK'nun 390/3 maddesinde düzenlenmiştir. Değişik ifade ile ihtiyati tedbire karar verebilmek için iddia olunan vakıanın subutu yönünde gerçeğe yakın bir ispatın başarılması yeterlidir.

Somut olayda, davacılar tarafından dava konusu çek ve bononun, davalılardan ...'e akreditif masrafları ve komisyon bedeli nedeniyle verildiği, ancak, davalının sorumluluğunda olan akreditifin sözleşme koşullarına uygun olmaması nedeniyle dava dışı şirket ile yapılan sözleşmenin feshedildiği, bu nedenle davalıya verilen çek ve bonolardan dolayı borçlu olunmadığı, bu hususta menfi tespit davası açılacağı iddia edilerek, çek ve bonoya dayanılarak başlatılacak icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğu,

HMK'nın 389. maddesine göre, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle bir hakkkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasından endişe edilmesi halinde ihtiyati tedbir kararı verilebileceği, mahkemece, tüm dosya kapsamından 2004 sayılı İİK'nun 72/2 maddesi ve 6100 sayılı HMK 390/3 maddesi gereğince davacılar tarafından davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat edecek nitelikte delillerin dosyaya sunulduğu, talebin kambiyo senedine dayalı olması nedeniyle Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu,

tedbir talebinde arabulucuya başvuru şartı bulunmadığı, yetki itirazının, yetkili mahkeme belirtilmediğinden yerinde olmadığı, ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için HMK'nın 390/3 maddesinde belirtildiği üzere tam değil yaklaşık ispatın yeterli olacağı, teminat miktarının uygun olduğu, tüm bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince, ihtiyati tedbir kararına itirazın reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, aleyhine ihtiyati tedbir istenen vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :

1)-....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/09/2024 tarih ve ... D.İş Esas ... D.İş Karar sayılı kararına karşı aleyhine ihtiyati tedbir istenen vekilince yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL istinaf karar harcı peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,

3)-İstinaf kanun yoluna başvuran aleyhine ihtiyati tedbir istenen tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

4)-HMK. 333 maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,

5)-İnceleme duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6)-6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/3 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır