Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/651 K.2024/1025

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/06/2023 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin inşaat sektöründe faaliyet gösterdiğini, ... ilinde 07.08.2021 tarihinde aşırı yağış nedeniyle sel felaketi yaşandığını, müvekkilinin işyerinin zemin-giriş katta bulunduğunu ve meydana gelen bu sel felaketi nedeniyle işyerinin zarar gördüğünü, işyerinde bulunan.

2011 / 2020 yılları arası dava dosyaları, 2007 / 2020 yılları arası SGK hizmet dökümleri özlük dosyaları işe giriş çıkış evrakları bodrolar banka ödeme dekontları, 2013/2018 yılları iş güvenliği evrak ve defterleri, 2000/2016 yıllar arası beyanname dosyaları kdv muhtasar ba/ bs yıllık kurumlar ve geçici beyannameleri, şirket sicil evrakları Ticaret sicil evrakları resmi gazeteler, 2000/ 2015 yılları arası tasfiye edilen ... inşaat ve ... çelik resmi evrakları defter ve beyannameleri, 2006-2010 yılı fatura dosyası, 2005-2016 yılı yevmiye, defteri kebir, envanter defteri ve karar defterlerinin zayi olduğunu,

müvekkilinin gerek itfaiye gerekse Afad’a gerekli başvuruları yaptığını ve rapor tanzim edildiğini, ancak itfaiye ve afad ekiplerinin yoğunluğu nedeniyle detaylı rapor tanzim edilmediğini, bu nedenlerle zayi olan belgeler ile ilgili olarak kendilerine zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/06/2023 tarih ve ... Esas, ...

Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacı şirketin, 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 - 2017 - 2018 - 2019 - 2020 yıllarına ait işçi bordroları, SGK hizmet dökümleri, işçi özlük dosyaları, işe giriş çıkış evrakları, 2013 - 2014 - 2015 - 2016 - 2017 - 2018 yıllarına ait iş güvenliği evrak ve defterleri, 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004 -2 005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 yıllarına ait KDV, Muhtasar Beyannamesi,

BA/BS yıllık kurumlar ve geçici vergi beyanname suretleri, 2006-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait alış faturaları, satış faturaları, masraf faturaları, banka makbuz ve dekontları, 2008 yılına ait olan ve ... Noterliğinin 18/12/2007 tarih ve ... yevmiye numarası ile 500 sayfa olan tasdik edilmiş yevmiye defteri, 2012 yılına ait olan ve .... Noterliği'nin 14/12/2011 tarih ve ... yevmiye numarası ile 500 sayfa olan tasdik edilmiş yevmiye defteri, 2013 yılına ait olan ve ....

Noterliği'nin 27/12/2012 tarih ve ... yevmiye numarası ile 500 sayfa olan tasdik edilmiş yevmiye defterinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 82/7. maddesi gereğince zayi olduklarının tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile; müvekkilinin inşaat sektöründe faaliyet göstermekte olup, ... ilinde 07.08.2021 tarihinde aşırı yağış nedeniyle sel felaketi yaşandığını, müvekkilinin işyeri zemin-giriş katta bulunmakta olup meydana gelen bu sel felaketi nedeniyle işyeri zarar görmüş, işyerinde bulunan, yevmiye, defteri kebir, envanter defteri ve karar defterinin zayi olduğunu, bu sebeple tespit talepli olarak yerel mahkemeye işbu dava açıldığını ancak dosya içinde de görüleceği üzere bilirkişi fiziken müvekkiline ait iş yerine gitmeksizin rapor tanzim ettiği daha sonrasında istinaf kararı ile dosya yerel mahkemeye yeniden döndüğünü,

fakat istinaf sonrası her ne kadar iş yerinde fiziken inceleme yapılmış olsa da bu kez de tam ve eksiksiz bir tespit yapılmadığını, talebin reddedilen kısmı 2005-2006-2007-2009-2010-2011-2014-2015-2016 yevmiye, envanter, defter -i kebir, karar defterleri de halihazırda zayi olmuş vaziyette beklediğini, eksik incelemeyle düzenlenen rapor neticesi verilen kararı istinaf etme zorunluluğu doğduğunu, bu nedenlerle mahkemece verilen kararın kaldırılarak yeniden farklı bilirkişi ile fiziki inceleme neticesi rapor düzenlenmesine, defter ve belgeler hakkında zayi kararı verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, hukuki niteliği itibarıyla "Zayi Belgesi Verilmesi" talebine ilişkindir.

Davacı şirket tarafından, ... ilinde 07.08.2021 tarihinde aşırı yağış nedeniyle sel felaketi yaşandığı, işyerinin zemin-giriş katta bulunması nedeniyle ve su baskını sonucu zarar gördüğü, işyerinde bulunan 2011/2020 yılları arası dava dosyaları, 2007/2020 yılları arası SGK hizmet dökümleri, özlük dosyaları, işe giriş çıkış evrakları, bodrolar, banka ödeme dekontları, 2013/2018 yılları iş güvenliği evrak ve defterleri, 2000/2016 yıllar arası beyanname dosyaları, KDV muhtasar BA/ BS yıllık kurumlar ve geçici beyannameleri, şirket sicil evrakları Ticaret Sicil evrakları resmi gazeteler,

2000/2015 yılları arası tasfiye edilen ... inşaat ve ... çelik resmi evrakları, defter ve beyannameleri, 2006-2010 yılı fatura dosyası, 2005-2016 yılı yevmiye, defteri kebir, envanter defteri ve karar defterlerinin zayi olduğu, gerek itfaiye gerekse AFAD’a yapılan başvurular sonucu rapor tanzim edildiği iddia edilerek zayi olan belgeler ile ilgili olarak zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine karar verilmiş, işbu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TTK'nun 82/7.maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi talep etme hakkı vardır." şeklinde hüküm bulunmakta olup aynı maddenin 82/1-d fıkrasında ise, 64.maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu öngörülmüştür. Yasa'nın 64/1.maddesinde defter tutma yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

İlk derece mahkemesince daha önce ... E-... K. sayılı ve 31.12.2021 günlü hükümle davanın reddine karar verilmiş, söz konusu kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine Dairemizin ... E-...

K. sayılı ve 07.07.2022 tarihli kararıyla "Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de, su baskını sonrası düzenlenen tutanakta ticari defterler ve belgelere ilişkin bir tespit bulunmadığı, ancak evrakların hasara uğradığının belirtildiği davacının ticari defterler ve belgelerin zayii uğradığını tespit etme olanağı olup olmadığı hususlarında gerekli incelemelerin yapılmadığı anlaşıldığından, mahkemece öncelikle belirtilen hususlarda, gerekli araştırmaların yapılarak ticari defterlerin noter tarafından tasdiklenmiş kapak sayfalarının ilgili noterliklerce temin edilmesi,

zayii olduğu belirtilen faturalar yönünden, başlangıç ve bitiş seri numaralarının davacı tarafından bildirilmesinden sonra ilgili matbaaya müzekkere yazılması, gerekirse bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle zayii belgesi talebine konu olan ticari defterler ve belgelerin gerçekte tutulup tutulmadığı, bunların tasdik ettirilip beyannamelerinin verilip verilmediği,

davacı şirket tarafından kullanılmış olması koşulunun varlığının araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun bulunmamıştır" gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararının HMK'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesince, dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda, ticari defterlerin noter tarafından tasdiklenmiş kapak sayfalarının temini için ilgili noterliğe, belgelerin basımının yapıldığı matbaaya ve vergi dairesine yazılarak zayii belgesine konu olan ticari defterler ve belgelerin gerçekte tutulup tutulmadığı ile bunların tasdik ettirilip beyannamelerinin verilip verilmediği, SGK'ye yazılarak işçi bordroları ve işe giriş çıkış evraklarının araştırıldığı, davacı tarafından varlığı ispat edilen ve TTK'nun 64.maddesine göre saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler yönünden zayii kararı verildiği,

varlığı ispat edilemeyen defter ve belgeler ile TTK'nun 64 maddesinde belirtilenler dışında kalan belgeler yönünden ise talebin reddine karar verildiği, zayi olan dava dosyalarının ihya prosedürünün mevcut olduğu, dava dışı ...

İnşaat isimli firmanın resmi evrakları ile defter ve belgelerinin zayi olduğunun bu firma tarafından ileri sürülmesi gerektiği, 2009-2010 ve 2012 yılları dışında diğer yıllara ait yevmiye, defteri kebir, envanter ve karar defterlerinin varlığının davacı tarafından ispat edilemediği, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi rapor ve ek raporlarının dosya kapsamına uygun, denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli olduğu,

tüm bu nedenlerle, mahkemece davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır