Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/806 K.2024/1709

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sigortalanan ve diğer davalı ...

Gıda Ticaret Sanayi Limited Şirketi tarafından nakliyesi yapılan ürünlerinin CMR'nin 13. hanesi ile taraflarca tahakkuk edilen ve anlaşılan ısı derecesinde taşınmadığından bozulduğunu ve maddi zararın meydana geldiğini, tarafların müşterek kusurundan kaynaklanan maddi zarardan sorumlu olduklarını, ürünlerinin ayıptan ari, eksiksiz ve kusursuz olarak nakliye aracına yüklendiğini, ürünlerin ilgili mercilerin tüm denetimlerinden geçtiğini, bu denetimlerin neticesinde uygunluk raporu ve sertifikası aldığını, bu nedenlerle meyve taşınması sırasında ortaya çıkan zararın tespitini,

söz konusu zararın davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminini, kanundan kaynaklanan tüm tazminat haklarının kendilerine ödenmesini, ticari temerrüt faizi ve diğer tüm faizler ile işlemiş faizin tarafımıza ödenmesini, tespit edilecek olan sair vergi ve tüm taşıma giderlerinin kendilerine ödenmesine karar verilmesini davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Sigorta Ltd. Şti. nin cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın taşımaya konu yükün göndericisi olduğunu, alıcısının ise Rusya’da mukim ... olduğunu, davacı gönderici/satıcı firma tarafından yüke ilişkin mal faturası düzenlendiğini, ayrıca yükün “CPT” teslim şekline uygun taşındığını, Incoterms teslim şekillerinden olan CPT teslim şekline göre;

satıcı, malları belirtilen tarihte veya kararlaştırılan süre içerisinde, belirlenen yerde, kararlaştırılan noktaya kadar taşınması için taşıma sözleşmesini akdettiğini, taşıyıcı/taşıyana teslim etmekle yükümlü olduğunu, malların ilk taşıyıcı/taşıyana teslim edilmesiyle teslimin gerçekleşmiş sayıldığını, alıcının CPT teslim şekline göre yükün kendisine teslim edilmeden önce satım bedelini ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, CPT teslim şekline göre malların ilk taşıyıcı/taşıyana teslim edildiği andan itibaren mallara ilişkin hasara katlanma yükümlülüğünün alıcıya geçeceğini,

satıcı ile alıcı arasındaki satış sözleşmesi gereği teslim şekli olarak CPT belirlendiğini, bu teslim şeklinde alıcının en önemli yükümlülüğünün mal bedelini satıcıya ödediğini, teslim şeklinin CPT olarak belirlendiği CMR Hamule senedinden anlaşılabildiğini, eğer alıcının mal bedelini satıcıya ödediyse bu durumda hasar ve yarar alıcıya geçmiş olacağını, davacının davalılara rücu hakkının söz konusu olmayacağını, CPT teslim şeklinin olduğu taşımalarda alıcının öncelikle yapması gerekenin mal bedelini ödemek olduğu düşünüldüğünde de satıcının davalılara karşı bir rücu hakkının bulunmadığını,

işbu davaya konu taşımada hasar ve yarara katlanma yükümlülüğü alıcının üzerinde olduğundan dava açma ehliyetine sahip tarafın da alıcı olduğunu, bu kapsamda işbu davanın aktif husumet ehliyeti eksikliğinden reddine karar verilmesini, yetkili mahkemenin İstanbul(Çağlayan) Mahkemeleri olduğunu, işbu dosyanın yetkisizlikten reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ... Gıda Ticaret Sanayi Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin şirketi davacı şirkete nakliye hizmeti verdiğini, bu nedenle davacı şirkete, 18.05.2020 tarihli ... numaralı e-faturanın kesildiğini, müvekkilinin alacağının ödenmediğini, kendilerince bu alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığını, itiraz üzerine önce arabuluculuk yoluna başvurularak ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davasının açıldığını, bunun üzerine davacı tarafından da işbu davanın açıldığını, her ne kadar davacı tarafın dava dilekçesinde, müvekkili firma tarafından taşıma sözleşmesine aykırı davranıldığını ve ürünlerin bozulmasına yol açıldığını ileri sürmekte ve bundan doğan zararının tespitini ve müvekkili firma tarafından ödenmesini talep etmiş ise de bu iddianın ve talebin kabulünün mümkün olmadığını, ürünlerin bozulmasında müvekkil firmanın herhangi bir kusurunun bulunmadığını, aksine davacı tarafın kusurunun söz konusu olduğunu, yine müvekkili tarafından ...

Sigorta A.Ş.'ye yazılan yazıya verilen 21.07.2020 tarihli cevapta, ekspertiz raporuna göre hasarın yükleme öncesi malın kalitesinden kaynaklandığı, bu nedenle yine CMR Konvansiyonu'nun 17.2 maddesi uyarınca, nakliyeci olarak müvekkili firmanın sorumlu olmadığının belirtildiğini, gerek davacı tarafından gerekse kendilerince dosyaya sunulan sözleşme ve belgelere göre müvekkiline yüklenen, taşınan malın niteliğinden kaynaklanan herhangi bir özel sorumluluk şartı öngörülmediğini, dosyaya sunulan Beynelmilel Hamule Senedi'nin 19. maddesinde düzenlenen özel şartlarda,

yüklenen malın ambalajından ve yüklemeden göndercinin sorumlu olduğunun belirtildiğini, bu işlemlerin davacı tarafından yapıldığını, davacı tarafından sözleşmenin müvekkili firma tarafından ihlal edildiği ileri sürülmüş ise de herhangi bir ihlalin söz konusu olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davaya ilişkin zamanaşımı definin incelenmesinde; zamanaşımının başlangıcının tespiti bakımından, emtianın davalıya teslim tarihinin 20/05/2020 olduğu, 22/05/2020 tarihinde hasar için eksper talep edildiği, 24/11/2020 tarihinde davacı tarafından arabuluculuğa başvurulduğu, 07/12/2020 tarihinde arabuluculuk son tutanağın düzenlendiği, arabuluculuğa başvuru tarihinden son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımının durduğu, eldeki davanın 18/10/2021 tarihinde zamanaşımı süresi dolduktan sonra açıldığı gerekçesi ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyanın bilirkişiye gönderilmesi gerektiğini, kural olarak 3 yıllık zaman aşımının uygulanacağını, taşıyıcının kasta eş değer kusurunun bulunduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Gerek esas dosyadaki, gerekse birleşen dosyadaki dava, CMR taşımasından kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkiline ait emtiaların Türkiye'den Rusya'ya taşınması işinin davalı ... ... Ltd. Şti. tarafından üstlenildiğini, diğer davalı sigorta şirketinin de taşınan emtiaya ilişkin sigorta poliçesi ile sorumlu olduğunu, ancak emtianın varış noktasına ulaştığında uygun sıcaklıkta taşınmamasından kaynaklı hasara uğradığını ve zararın karşılanmadığını belirterek zararının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalılar ise talebin zamanaşımına uğradığını ve taşıyıcıya yüklenebilecek bir kusur bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, neticede mahkemece yazılı gerekçeyle davanın zamanaşımı sebebiyle reddine karar verilmiş olup, iş bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Bilindiği gibi CMR Konvansiyonu'nun 32/1. maddesinde, bu sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerektiği, 32/1-a maddesinde teslimde kısmi kayıp, hasar ve gecikmelerde teslim tarihinden itibaren bu sürenin başlayacağı, 32/2 maddesinde de yazılı bir istem ve taşımacının bunu yazılı bildiri ile geri çevirip ona ilişik belgeleri de iade edinceye kadar zaman limitini erteleyeceği hususu düzenlenmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre malın olması gereken sıcaklıktan daha düşük sıcaklıkta taşınmasının, bilerek kötüniyetli davranma olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, somut olayda uygulanacak zamanaşımı süresinin, CMR'nin 32. maddesi uyarınca, bir yıl olduğu göz önünde bulundurularak; alacağın, teslim ve dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğrayıp uğramadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. (bkz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin 2014/10288 Esas, 2014/18927 Karar sayılı kararı)

Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere göre kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, dava konusu alacağın CMR 32. maddesi uyarınca 1 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, taşımaya konu emtianın olması gereken sıcaklıktan daha düşük sıcaklıkta taşınmasının taşıyıcı açısından bilerek kötüniyetli davranma olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı,

ayrıca dava konusu emtianın teslim tarihi, eksper raporu, davacı ve davalı ihtarları ile arabuluculuk süreci dikkate alındığında, zamanaşımının durduğu süreler mahsup edildiğinde dahi dava tarihi itibariyle 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır