Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/1880 K.2025/1664

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/03/2025 tarih, 2024/... Esas, 2025/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle, takip dayanağının cari hesap ilişkisi ve davalı aleyhine düzenlenen fatura ve faturaya konu mal ve hizmete ilişkin kayıtlar olduğunu, davalı borçlu tarafından borca itiraz edildiğini, davalının itirazının haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacının davalı borçludan alacaklı olduğunu ileri sürerek itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı tarafından, icra takibine yaptığı yetkiye ve borca itirazlarını tekrar ettiği belirtilerek davanın reddine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nce davanın usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Mahkemece, yetkisiz icra dairesinde yapılan takip nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan reddine dair verilen karara karşı davacı taraf vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

Yetkili icra dairesinde takip yapılması, itirazın iptali davasının koşullarından biridir. Borçlu icra dairesinin yetkisine itiraz ettiğine göre, mahkemece, borçlunun icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelenmelidir. (HGK ....03.2002 tarih, 13/241-... sayılı kararı da bu yöndedir) Zira; itirazın iptali davasının görülebilmesi için yetkili icra dairesinde geçerli bir takibin yapılmış olması şartına bağlıdır. Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır (Yargıtay HGK'nın, 28/03/2001, E. 2001/... kararları da bu yöndedir).

Yine Yargıtay kararlarına göre, itirazın iptali davası için yetkili icra dairesinde başlatılmış geçerli bir icra takibinin bulunması, dava ön şartı niteliğindedir (Yargıtay 11. HD'nin, -- Yargıtay 19. HD'nin,---sayılı kararları da bu yöndedir). Şayet icra takibi yetkili icra dairesinde yapılmamış ve icra dairesinin yetkisine usûlüne uygun olarak itiraz edilmiş ise, itirazın iptali davasının bu davaya özgü ve özel dava şartı yokluğu (icra takibinin yetkili icra dairesinde yapılmamış olması) nedeniyle davanın usulden reddine karar verilir.

Borçlu, icra dairesinin yetki itirazını ödeme emrine itiraz süresi içinde icra dairesine bildirmek zorundadır. İİK nın 50/2.maddesi gereğince yetki itirazı esas hakkındaki itiraz ile birlikte yapılmalıdır. Davalı (borçlu), süresi içerisinde ödeme emrine itiraz ederken, icra dairesinin yetkisine itirazını bildirmemiş ise; İcra dairesinin yetkisini kabul etmiş sayılır. Davacı (alacaklı)nın açtığı itirazın iptali davasında; davalının icra dairesinin yetkisiz olduğuna ilişkin itirazları kabul edilmez. Ancak, davalı borçlu daha sonra açılan itirazın iptali davasında mahkemenin yetkisine itiraz etme hakkı yine bulunmaktadır.

İtirazın iptali davası yönünden özel bir yetki kuralı getirilmediğinden genel hükümlere göre yetkili mahkeme belirlenecektir. Ancak, yetki itirazınında cevap süresi içinde yapılması gerekir. Davalı cevap süresinden sonra yetki itirazında bulunursa, davacı süre aşımına karşı koymasa bile, bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan mahkeme, yetki itirazını kendiliğinden süre aşımından dolayı reddetmekle yükümlüdür. Davacı, davalının süresinden sonra yetki itirazında bulunmasına açıkça muvafakat etse bile, mahkeme yetki itirazını süre aşımından dolayı reddetmekle yükümlüdür. (Baki Kuru HUMK Cilt 1, 2001 Sayfa 585-586).İcra dairesinin yetkisi İİK'nın 50. maddesinde düzenlenmiş olup, HMK'nın yetkiye dair hükümleri icra takipleri hakkında kıyas yoluyla uygulanır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesinin 1. fıkrasında "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir" HMK'nun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir.

Sözleşmenin yerine getirileceği yer tarafların açık ya da örtülü isteklerine göre belirlenir. Aksi durumda ise sözleşmenin yerine getirileceği yer Türk Borçlar Kanunu’nun 89. maddesi gereğince tespit edilir. Uyuşmazlık konusu sözleşmeden doğan bir para borcu olup da, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa bu para borcu alacaklının ödeme zamanındaki ikametgahında ödenebilir. Ancak bu durumda alacaklı para borcunun ödenmesi için kendi ikametgahında takip ya da dava açabilir.

Öte yandan TBK'nın 89. maddesinin uygulanabilmesi için, akdi ilişkinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Somut olayda, itiraz eden borçlunun yerleşim yerinin Ümraniye/İstanbul olduğu, itiraz eden vekilince İstanbul Anadolu Adliyesi Mahkemeleri'nin yetkisini kabul ettiği, davaya konu olan ticari ilişkide de söz konusu taşımada teslim yerinin İstanbul olduğu, mahkemece yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olması nedeniyle borçlunun yetki itirazının yerinde olduğundan bahisle yetkisiz icra dairesi olan Mersin 7. İcra Müdürlüğü'nün 2024/...

Esas sayılı icra dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmasının hatalı olduğundan bahisle isabetli şekilde davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Davalı şirketin yerleşim yerinin de İstanbul olduğu, bunların yanında HMK'nın 14. maddesinde de şubenin yaptığı işlemlerden dolayı merkezin bulunduğu yer mahkemesinde dava açılabileceği gibi, şubenin işlemlerinden dolayı şubenin bulunduğu yerde de dava açılabileceğine dair düzenleme bulunmakta ise de, somut olayda şube tarafından yapılan bir işlem mevcut olmadığından şubenin bulunduğu yer mahkemesi yetkili olmadığından, davacı vekilinin bu yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

(Yargıtay 11. HD'nin, .../10/2015 tarih, E. 2014/... sayılı kararı da bu yöndedir)

Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesinin kararına karşı davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır