Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/1110 K.2023/1087

Taraflar arasındaki davada Çubuk Asliye Hukuk ve Ankara 1.Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya incelendi:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, İcra İflas Kanunun 89/1,2,3. maddeleri gereğince kaynaklanan alacak sebebiyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Çubuk Asliye Hukuk Mahkemesince; davada tarafların ticari işletme olduğu ve icra takibine konu çekin taraflar arasındaki ticari alışverişe ilişkin olduğu, bu durumda Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle dava ticari dava olup asliye ticaret mahkemesi görev alanı içinde bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Ankara 1.Asliye Ticaret Mahkemesince ise; dava konusunun İİK 89. maddesi gereği 3. kişilere haciz ihbarnamesi göndermek sureti ile yapılan icra takibi neticesinde ödenen bedelin borçlu olmadığı gerekçesi ile istenmesine yönelik menfi tespit davası olduğu gözetildiğinde, emsal Yargıtay ve Bam İçtihatları gereğince, eldeki davada asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı vermiştir.

6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanı sıra "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır." hükmü ile nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, buna göre tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir.

İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir.

Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir.

Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte dayanak takibin türüne göre görevli mahkemenin belirlenmeye çalışılması halinde tereddütler ortaya çıkacağı, İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu yolundaki açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 12.04.2016 tarih ve 3568 E., 6425 K. ve 17.12.2015 tarih ve 7065 E., 17162 K., sayılı, Ankara 23.Hukuk dairesinin 2022/792-2022/847 E-K sayılı emsal ilamları)

Somut olayda, taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde, borçluya borçlu olduğu gerekçesiyle çıkarılan haciz ihbarnamelerine itiraz edilmemesi nedeniyle yedinde sayılan borçtan dolayı borçlu olmadığının tespiti istenmektedir. İİK 89.maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davaları için görevli mahkeme, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşıldığından davanın asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.