Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/581 K.2025/1687

Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 18/10/2024 tarihli, 2024/390 Esas ve 2024/722 Karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmuş olmakla dosya incelendi.

KARAR

Davacı, yurt dışında yerleşik davalı ... Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile arasında ... ilçesinde bulunan maden sahası üzerinde 10 yıl süreli olacak şekilde 29.05.2019 tarihli Rödovans Sözleşmesi yapıldığını ancak 29.05.2019 tarihinden bugüne kadar sözleşmenin geçerli ve ayakta olmasına rağmen davacıya rödovans bedeli olarak hiçbir ödeme yapılmadığını, Maden Kanunu’ndan kaynaklanan ruhsat yükümlülüklerinin de yerine getirilmediğini,

29.05.2029 - 31.12.2019 tarihleri arasındaki rödovans bedeli alacağı için Ankara 5. Genel İcra Dairesinin 2021/7002 Esas sayılı dosyası ile 2020 yılı rödovans bedeli alacağı için Ankara 1. Genel İcra Müdürlüğünün 2023/43808 Esas sayılı dosyası ile 2021 yılı rödovans bedeli alacağı için Ankara 8.Genel İcra Dairesinin 2022/8359 Esas sayılı dosyası ile 2022 yılı rödovans bedeli alacağı için Ankara 4. Genel İcra Dairesinin 2024/10812 Esas, 2023 yılı rödovans bedeli alacağı için Ankara 4. Genel İcra Dairesinin 2024/19243 Esas sayılı dosyaları ile icra takibi başlatıldığını, bu kapsamında ... şirketine ait ruhsatlara haciz konulduğunu,

ilgili şirket tarafından uhdesinde bulunan ve ekonomik değeri yüksek olan mahcuz ruhsatların şirketten kaçırılmasını sağlamak ve dolayısıyla hacizden kaçmak amacıyla mahcuzları diğer davalı şirketlere devretmek, şirket bölünmesine gitmek gibi çeşitli hileli işlemler yapıldığını, ruhsatların rödovans sözleşmesinin tarafı olan borçlu ...

Anonim Şirketi uhdesinden çıktığını ileri sürerek, öncelikle ... ilçesi sınırları dahilinde bulunan 202100613, 201600083, 202100021, 202100020 ve 202100053 sicil numaralı IV. Grup (demir) arama ruhsatlarının sicil kayıtları üzerine üçüncü şahıslara devrinin önlenmesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasına, taraflar arasında muvazaalı olarak gerçekleştirilen devir işlemlerine ilişkin tasarrufların iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Madencilik AŞ ve ... Madencilik AŞ., davanın görevsiz mahkemede açıldığını, ruhsat devir tarihleri itibariyle davacı lehine kesinleşmiş bir alacak bulunmadığını, devam eden bir icra takibi de olmadığını, muvazaa iddiasının gerçeği yansıtmadığını belirterek haksız davanın reddini savunmuşlardır.

Davalı ... Madencilik AŞ., davanın görevsiz mahkemede açıldığını, olduğunu, ruhsat devir tarihleri itibariyle davacı lehine kesinleşmiş bir alacak bulunmadığını, devam eden bir icra takibi de olmadığını, muvazaa iddiasının gerçeği yansıtmadığını belirterek haksız davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Madencilik AŞ., mahkememizin görevsiz olduğunu, davacının elinde kesin aciz vesikası bulunmadığı gibi kesinleşmiş bir alacağı da bulunmadığını, muvazaa iddiasının gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava muvazalı maden ruhsat devir işleminin iptaline ilişkin olup eldeki dava dosyasının esası hakkında görevli olan mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu gerekçesiyle Mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Davalılar, ... Madencilik AŞ ile ... Madencilik AŞ., görevsizlik kararına itirazı olmadığını, dava reddedildiği halde lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

Davalılar ... Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile ... Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, görevsizlik kararına itirazı olmadığını, dava reddedildiği halde lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

Dava, tasarrufun iptali istemine ilişkin olup, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine ilişkin olarak verilen karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, özellikle davacı, davalı şirket ile yaptıkları halen geçerli olan Rödovans Sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, 29.05.2029 - 31.12.2019 tarihleri arasındaki rödovans alacağı için Ankara 5. Genel İcra Dairesinin 2021/7002 Esas, 2020 yılı rödovans alacağı için Ankara 1. Genel İcra Müdürlüğünün 2023/43808 Esas, 2021 yılı rödovans alacağı için Ankara 8.Genel İcra Dairesinin 2022/8359 Esas, 2022 yılı rödovans alacağı için Ankara 4. Genel İcra Dairesinin 2024/10812 Esas,

2023 yılı rödovans alacağı için Ankara 4. Genel İcra Dairesinin 2024/19243 Esas sayılı dosyaları ile icra takibi başlatıldığını, davalı-borçlu ... şirketine ait ruhsatlara haciz konulduğunu, ilgili şirket tarafından uhdesinde bulunan ve ekonomik değeri yüksek olan mahcuz ruhsatların şirketten kaçırılmasını sağlamak ve dolayısıyla hacizden kaçmak amacıyla mahcuzları diğer davalı şirketlere devretmek, şirket bölünmesine gitmek gibi çeşitli hileli işlemler yapıldığını, ruhsatların rödovans sözleşmesinin tarafı olan borçlu ...

Anonim Şirketi uhdesinden çıktığını ileri sürerek muvazaalı ruhsat devrine ilişkin tasarrufların İİK.nin 277 ve devamı maddelerine dayalı olarak iptali istemiyle eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki 6100 sayılı HMK’nin 2. maddesinde Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi düzenlenmiş olup buna göre “Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme aksine bir düzenleme bulunmadıkça Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Öte yandan bilindiği üzere 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun (TTK) 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır. Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Yine aynı Kanunu'nun 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler karşısında, Asliye Ticaret Mahkemelerinin özel mahkeme niteliğinde bulunduğu, bu niteliği gereği görev alanının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre belirleneceği ve genel mahkemeler ile arasındaki ilişkinin önceki kanunun aksine görev ilişkisi olduğu açıktır. Asliye Ticaret Mahkemelerinin çekişmeli yargıdaki görev alanının TTK’da ve diğer özel kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen davalarla sınırlı olduğu kuşkusuzdur.

Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davaların, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrıldığı anlaşılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nin 4/1. maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir.

Nispi ticari davalar ise tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Bir başka ifade ile bu davalar ya bir ticari işletmeyi ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava olarak nitelendirilebilirler. Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği açıktır.

Yukarıda açıklandığı üzere somut olayda, davacının davalılar arasında düzenlenen devir işleminin alacaklıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürülerek tasarrufun iptali isteğinde bulunduğuna göre taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözüm yeri, 6100 sayılı HMK’nin 2. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesi olup ticaret mahkemesinin görev kapsamı dışında kalmaktadır. Bu durumda mahkemece davada genel mahkemenin görevli olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur.

Hâl böyle olunca Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık olmadığından davalıların istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353,1/b-1. maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir .

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/06/2025

Başkan Üye Üye Katip