Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2019/1127 K.2021/377

...

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK

MAHKEMESİ

TARİHİ : 21/02/2019

NUMARASI : ...

....

DAVANIN KONUSU

YİDK Kararının İptali, Marka Hükümsüzlüğü

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 21/02/2019 tarih ve .... - .... sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirketin .... “...”, “...”, “... ., “... ...”, “... ...”, “...” ibareli tanınmış markaların sahibi olduğunu, davalı Şirketin ise bu markalar ile karıştırma ihtimali bulunacak derecede benzer nitelikteki “....” ibaresini marka olarak tescil ettirmek üzere davalı Kuruma başvurduğunu, ... kod numarasını alan başvuruya müvekkilince yapılan itirazın önce Markalar Dairesi Başkanlığı, sonrasında ise YİDK tarafından reddedildiğini, oysa müvekkilinin 1961 yılından bu yana özellikle bisküviler, krakerler, gofretler, pastalar, tartlar, kekler vs. ürünlerin imali, ithali, ihracı ve ticareti alanında faaliyet gösterdiğini,

müvekkilinin “...” markasının ... nezdinde tanınmış marka olduğunu, “...” ibaresini ilk olarak 2000 yılında tescil ettirdiğini ve yatırımlar yaparak markalarını arttırdığını, “...” ibaresinin ayırt ediciliği düşük bir ibare olmadığını, müvekkilinin markaları ile dava konusu başvuru arasında iltibasa yol açacak düzeyde benzerlik bulunduğunu, dava konusu başvuruda farklı olarak yer alan unsurların ayırt ediciliklerinin olmadığını, davalı ile müvekkili arasında iktisadi bağ kurulma ihtimali ve ortalama tüketici kriterinin davalı ... tarafından dikkate alınmadığını, davalı başvurusunun kötüniyetli olduğunu ileri sürerek,

YİDK'in ... sayılı kararının iptaline, başvurunun tescili halinde markanın, 29. ve 30. sınıfın tamamı ile 35. sınıfın 29. ve 30. sınıflar ile ilgili alt sınıfları yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, dava konusu başvuru ile davacının itirazına mesnet markalar arasında iltibasa yol açacak düzeyde benzerlik bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı Şirket, itiraza konu “...” ibareli markalarla "... ..." ibareli başvuruları arasında 556 sayılı KHK’nın 8/1-b maddesi anlamında benzerlik ve karıştırma ihtimali olmadığını, “...” ibaresinin markada esas unsur olduğunu, “...” ibaresinin ise yardımcı unsur olarak kullanıldığını, markalarının parçalara ayrılamayacağını, “...” ibaresinin herkes tarafından kullanılan, ayırt ediciliği düşük, genel bir ibare olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, taraf markaları arasında 556 sayılı KHK’nın 8/1-b maddesi anlamında karıştırılma tehlikesi olmadığı, davacının 556 sayılı KHK’nın 8/3 maddesi kapsamında eskiye dayalı kullanım nedeniyle üstün ve öncelikli hakkının bulunmadığı, hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, davacının “...” ibareli markalarının 556 sayılı KHK’nın 8/4 bendi anlamında tanınmış marka olduğunun ispatlanamadığı, dava konusu marka başvurusunun kötüniyetli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, "..." markasının zayıf marka statüsünde olduğu ve ilgili markanın yanına eklenen ekler ile herkesin kullanımına açık olduğu iddiasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkil Şirketin "..." ibareli markalarının yoğun kullanım sonucu yüksek ayırt edicilik kazandıklarını, bu yöndeki yerel mahkeme kararlarının yüksek mahkeme incelemesinden geçtiğini ve onandığını, yine müvekkili Şirket markalarının tek bir heceden oluşması sebebiyle zayıf marka statüsünde olduğu yönündeki iddiaların da yerinde bulunmadığını,

yüksek mahkemenin denetiminden geçen pek çok kararda "..." markasının mevcut anlamlarının kabul edildiğini ve iltibas incelemesi gerçekleştirilerek çeşitli markalar ile müvekkil Şirketin "..." markaları arasında iltibas bulunduğuna dair hüküm kurulduğunu, müvekkil Şirketin "..." markasının halihazırda tescilli olması sebebiyle kanunun kendisine tanıdığı korumadan yaralanacağını, markalar arasındaki benzerlik incelemesinin farklılıklardan ziyade benzerliklere odaklanılarak gerçekleştirileceğini, ortalama gıda tüketicilerinin tercih haklarını çok kısa bir süre içerisinde kullandıklarını,

ayrıca ortalama gıda tüketicilerinin çok büyük bir kısmını çocukların oluşturduğunu, bu hususların iltibas ihtimalini arttırdığını, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, markaların görsel benzeliğine ilişkin değerlendirme yapılmış ise de bilirkişi heyetinde tasarım konusunda ihtisas sahibi herhangi bir kişinin mevcut olmadığını, dava konusu başvuru ile müvekkilinin "..." ibareleri markaları arasında görsel, işitsel ve kavramsal olarak benzerlik bulunduğunu, ortalama tüketicinin davalı Şirket ile müvekkil şirketin idari/ ekonomik bir bağlantı içerisinde olduğu yanılgısına düşebileceklerini ileri sürerek,

ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, YİDK kararının iptali ile marka hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İşlem dosyasının incelenmesinden; davalı Şirketin ... sayılı "... ......" ibareli marka başvurusunda bulunduğu, marka kapsamında 29.,30. ve 35. sınıfta yer alan mal ve hizmetlerin bulunduğu, davacının adına tescilli "..." asıl unsurlu markalarına dayalı olarak başvuruya itiraz ettiği, Markalar Dairesi Başkanlığınca davacı itirazının reddine karar verildiği, davacının bu kararın yeniden incelenmesi talebinde bulunduğu, YİDK'in 26.02.2018 tarih, ... sayılı kararıyla davacı itirazının reddine karar verildiği ve bu kararın 28.02.2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. İşbu dava iki aylık hak düşürücü süre içinde 19.04.2018 tarihinde açıldığından uyuşmazlığın esasının değerlendirilmesi gerekmektedir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun geçici 1. maddesi yollamasıyla somut uyuşmazlığa uygulanması gereken 556 sayılı KHK'nın 8/1-b maddesi uyarınca, tescil için başvurusu yapılan marka, tescil edilmiş veya tescil için daha önce başvurusu yapılmış bir marka ile aynı veya benzer ise ve tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer ise,

tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış markanın halk tarafından karıştırılma ihtimali varsa ve bu karıştırılma ihtimali tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir marka ile ilişkili olduğu ihtimalini de kapsıyorsa tescil edilemez.

Açıklanan hüküm çerçevesinde markalar arasında iltibasa yol açacak derecede bir benzerlik olup olmadığının tespitinde her iki markaya konu işaretin, ayırt edici ve baskın unsurları dikkate alınarak bütünü itibariyle görsel, işitsel ve anlamsal olarak bıraktıkları izlenimin esas alınması gerekmektedir.

İltibas, iki ayrı marka karşısında bulunan kişilerin, bu markaların benzerliği sebebiyle sunulan mal veya hizmetlerin aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantı içerisinde bulunan işletmelere ait olduğunu düşünmeleri veya düşünme ihtimalleridir (Savaş Bozbel, Fikri Mülkiyet Hukuku, İstanbul 2015, s. 408- 409). İltibas ihtimalinin değerlendirilmesinde ölçü, bu işin ilgilisi veya uzmanı değil, ortalama tüketicilerdir.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde somut olaya dönüldüğünde; dava konusu başvuru "... ...+. ibarelidir. Başvuru, gazoz kapağı şeklinde, kırmızı beyaz bir form üzerine beyaz küçük harflerle yazılan ve ortalarında kalp işaretinin yer aldığı "... ..." şeklindeki harf ve kelime birleşiminden oluşmaktadır. Başvuruya konu ibarenin, birden fazla sözcükten oluşması halinde ayırt edici unsurun değerlendirilmesinde tüketicilerin markayı ne şekilde algılayacakları önemlidir.

Somut olayda başvuru konusu ibare "... ..." ibareli olup, başvuruda "..." ibaresi ayrı olarak yazıldığından, başvurunun asli unsurlarından biri de "..." ibaresidir. Davacının itirazına mesnet markaların asli unsuru da aynı kelimeden oluştuğundan, dava konusu başvuru ile davacının itirazına mesnet markalar arasında 556 sayılı KHK'nın 8/1-b maddesi uyarınca benzerlik ve karıştırma tehlikesi bulunmaktadır.

Zira başvuruya eklenen "..." ibareleri ayrıca yazıldığından ve "..." ibaresi de ayrıca yazılarak asli unsur olarak kullanıldığından, markalar arasındaki ilişkilendirme ihtimalini ortadan kaldıracak düzeyde başvuruya ayırt edicilik katılmamıştır. Diğer bir deyişle, taraf markaları arasında ilişkilendirme ihtimalini de kapsayacak şekilde iltibas tehlikesine yol açacak derecede benzerlik mevcuttur.

Marka kapsamlarındaki mal ve hizmetlerin karşılaştırılmasına gelince; dava konusu başvuru, 29.,30. ve 35. sınıf mal ve hizmetleri kapsamaktadır. Davacının itirazına mesnet markalar ise 29.,30.,32.35. sınıf mal ve hizmetlerde tescillidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarında açıklandığı üzere mal ve hizmetler arasında benzerlik olup olmadığı değerlendirilirken her iki grup mal ve hizmetlerin aynı tüketici kitlesine hitap edip etmediği, birbirine alternatif olup olmadıkları, aynı dağıtım veya dolaşım yollarına sahip olup olmadığı, hammadde-mamül ilişkisinin bulunup bulunmadığı, birbirlerini bütünleyici/ tamamlayıcı olup olmadıkları gibi hususlarının dikkate alınması gerekmektedir.

Buna göre, dava konusu başvuru kapsamında yer alan 29. sınıfta yer alan "Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar, bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri. Süt ve süt ürünleri (tereyağı dahil). Yenilebilir bitkisel yağlar. Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin.

Yumurtalar, yumurta tozları. Patates cipsleri." ve 30. sınıfta yer alan "Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler. Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis.

Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar. Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz.

Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez." malları ile 35.sınıfta yer alan "Reklamcılık, pazarlama ve halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler, ticari ve reklam amaçlı sergi ve fuarların organizasyonu hizmetleri.

Büro hizmetleri; sekreterlik hizmetleri, gazete aboneliği düzenleme hizmetleri, istatistiklerin derlenmesi, büro makinelerinin kiralanması hizmetleri, bilgisayar veri tabanlarındaki bilginin sistematik hale getirilmesi, telefon cevaplama hizmetleri.

İş yönetimi, idaresi ve bu konular ile ilgili danışmanlık, muhasebe ve mali müşavirlik hizmetleri, personel işe yerleştirme, işe alma, personel seçimi, personel temini hizmetleri, ithalat-ihracat acente hizmetleri, geçici personel görevlendirme ( başkası adına fatura yatırma, vergi yatırma, trafik işlemleri gibi iş takibi) hizmetleri. Açık artırmaların düzenlenmesi ve gerçekleştirilmesi hizmetleri.

Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar, bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri. Süt ve süt ürünleri (tereyağı dahil).

Yenilebilir bitkisel yağlar. Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin. Yumurtalar, yumurta tozları. Patates cipsleri. Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler.

Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis. Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar.

Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz. Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez İşlenmemiş tarım ve bahçecilik ürünleri, tohumlar. Ormancılık ürünleri. Canlı hayvanlar (kuluçkalık yumurtalar, döllenmiş yumurtalar dahil). Canlı ve kurutulmuş bitkiler ve otlar.

Hayvan yemleri. Malt (insan tüketimi için olmayan). Biralar; bira yapımında kullanılan preparatlar. Maden suları, kaynak suları, sofra suları, sodalar. Sebze ve meyve suları, bunların konsantreleri ve özleri, meşrubatlar.

Enerji içecekleri (alkolsüz). mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir.)" hizmetleri, davacının itirazına mesnet markaların kapsamlarında yer alan mal ve hizmetler benzerdir. Zira, başvuru kapsamındaki 29. ve 30. sınıflarda yer alan mallar, redde mesnet markanın kapsamında da yer almaktadırlar.

Anılan malların satışına özgü mağazacılık hizmetleri yönünden de aynı durum geçerlidir. Bunun dışında başvuru kapsamındaki 35/01-04. sınıf hizmetler ile 05,29,30,31,32. sınıf malların satışına özgülenmiş 35. sınıf mağazacılık hizmetleri de itiraza mesnet markanın kapsamında yer alan mal ve hizmetlerle aynı/benzer bulunmaktadır. Nitekim, dosyada mevcut bilirkişi raporunda da aynı sonuçlara ulaşılmıştır.

O halde başvuru kapsamında yer alıp, yukarıda sayılan mal ve hizmetler yönünden dava konusu başvuru ile davacının itirazına mesnet markalar arasında 556 sayılı KHK'nın 8/1-b maddesi anlamında ilişkilendirilme ihtimali dahil iltibas tehlikesi bulunmakta olup, bunun dışında kalan hizmetler yönünden ise böyle bir benzerlik yoktur.

Davacı tarafça, başvurunun tümden reddi istemi ile başvuruya itiraz edildiği, itirazın reddine ilişkin YİDK kararının iptali istemi ile eldeki davanın açıldığı, davada herhangi bir mal ve hizmetle sınırlandırılmaksızın YİDK kararının iptali talep edildiğinden ve başvuru kapsamındaki bir kısım hizmetler yönünden markalar arasında iltibas tehlikesi bulunmadığından, bu yönden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, marka hükümsüzlüğü talebi yönünden ise taleple bağlı kalınarak, dava konusu markanın kısmen hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

Her ne kadar dava konusu başvurunun kötü niyetli olduğu da ileri sürülmüş ise de bu iddia ispat edilememiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.06.2016 gün ve.... sayılı kararı uyarınca iltibas değerlendirmesinin hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olduğundan Dairemizce bu yönden dosyada mevcut bilirkişi raporundaki tespitlere itibar edilmemiş, ayrıca bir bilirkişi incelemesine de gerek görülmemiş, teknik yönlerden mevcut bilirkişi raporundan faydalanılmıştır.

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenle kabulü ile HMK.'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 12/04/2021

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...