Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/1205 K.2024/1455

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 31/01/2022 tarih ve 2020/186 E. - 2022/25 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin Şubat 2019 tarihinde “...” tarafından basılan ve dağıtılan “...” isimli roman türündeki kitabın yazarı olduğunu, kitabın 2016 yılı itibariyle kamunun erişimine açık olan internet sitesi uygulaması ...'da yayımlanmaya başlamakla 2016 yılı itibariyle alenileştiğini ve yine 2017 yılı içerisinde de bir kısım yayın evleri ile paylaşıldığını, “...” isimli romanın Şubat 2019 itibariyle yayınlanması ile eş zamanlı olarak ...

TV'de "..." isimli dizinin yayınlanmaya başlandığını, dizinin yayınlanması üzeri okuyucuların roman kurgusuyla dizinin birebir aynı olduğunu bildirdiklerini, kitaptaki kurgu ile dizideki kurgunun birebir aynı olduğunu, dizide roman kahramanlarının adları, olayların geçtiği yerler konularında bir takım değişiklikler yapılsa da gerek olaylar gerekse olay örgüsü bakımından söz konusu dizinin müvekkilinin eserinden iktibas edildiğini, bunun üzerine davalıya dizinin yayınının durdurulması taleplerini içeren ihtarname gönderildiğini, ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, cevabi ihtarnameyle taleplerinin reddedildiğini,

akabinde sürpriz bir şekilde dizinin yayından kaldırıldığını, davalının usulsüz iktibas nedeniyle elde ettiği gelirin müvekkiline verilmesi gerektiği, dizinin ulusal televizyonda yayınlanmasının yanı sıra yurt dışına da ihraç edildiğini ileri sürerek, belirsiz alacak davası niteliğiyle 1.000 TL maddi tazminatın, müvekkilinin kişilik haklarının ihlali nedeniyle 150.000 TL manevi tazminatın dizinin ilk yayınlandığı tarihten itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin FSEK kapsamında “film yapımcısı” sıfatını haiz olduğunu, davadaki intihal iddiasının doğrudan senaryoya ilişkin olduğunu, müvekkilinin senaryo yazarı olmadığını, senaryoya ilişkin her türlü sorumluluğun senaristlere ait olduğunu, davanın senaristlere ihbarının gerektiğini, “...” romanı ile müvekkilinin prodüksiyonunu gerçekleştirdiği “...” isimli TV dizisinin kurgusunun kesinlikle aynı olmadığını, her iki eserin de evrensel konuları işlemiş olmaları dışında bir ortak noktaları bulunmadığını, gerek “...” isimli roman formundaki edebi eserde,

gerek “...” isimli TV dizisi formundaki sinema eserinde evrensel çatışma eksenleri olan iki dostun düşman olması, babasının intikamını almak için geri dönen oğlan çocuğu, intikam için düşmanının kızı ile aşk yaşama konularının görülmesine rağmen, bu konuların “anonim konular” niteliğinde olduğundan kimsenin koruması altında kabul edilemeyeceğini ve sırf bu konular kapsamında eserler arasında intihal iddiasının ortaya konamayacağını, ana karakterlerin karakter özellikleri, yan karakterler, karakterler arasındaki sair ilişkiler, olay örgüsü, hikayenin anlatım biçiminin (kronolojik anlatım,

zamanda ileri-geri sıçrayışlarla anlatım vb.) birbirlerinden oldukça farklı olduğunu ve tamamen eseri yaratanların hususuiyetlerini taşıdığını, “...” dizisinin senaryosunu oluşturan genel hikayenin, davacıya ait “...” isimli romanın alenileştiği tarihten daha erken kaleme alındığını, davacının “...” isimli romanının kitap olarak yayınlanmasından önce, Kanada menşeili “...” adlı hikaye paylaşım platformunda 22.06.2016 tarihi itibariyle yayınlanmaya başladığını ileri sürse de bu uygulamanın, Türkiye'de yaygın bir bilinirliğe sahip olmadığını, müvekkilinin ya da dizi senaristlerinin uygulama üyeliklerinin bulunmadığını, haberlerinin olmadığını,

kitabın basımdan önce yayın evlerine gönderilmek suretiyle alenileştiği iddiasının Yargıtayca kabul edilmediğini, dava konusu eserin alenileşme tarihinin ilk basım tarihi olan 2019 yılının Şubat ayı olduğunu, dizinin ...

TV yayınının 2019 yılının Şubat ayında gerçekleştiğini, ancak senaristlerin genel hikayeyi müvekkkiline e-posta ortamında gönderdiği tarihin 20 Nisan 2018'e kadar gittiğini, müvekkilinin dava konusu kitaptan 2019 yılının Nisan ayında tebliğ edilen ihtarnameyle haberdar olduğunu, senaristlerin de yazarı tanımadıkları gibi, dava konusu kitabı da hiç okumadıklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, senoryalarını ihbar edilenler ...'ın yazdığı ve davalı firma tarafından da film yapımcılığı şeklinde üstlenilen "..." isimli TV dizisinde davacıya ait "..." isimli eserden alıntı ya da intihal yapılmadığına kanaat getirildiği, her ne kadar davacı tarafın sunduğu 27/12/2021 tarihli uzman görüşünde "..." isimli dizi ile "..." isimli roman arasında her iki eserde ele alınan hikayelerin hususiyetini oluşturan karakterler, olay örgüsü ya da temel çatışmalar bağlamındaki hususlar itibariyle neredeyse aynı olarak nitelendirilebilecek bir anlatım ve kurgunun mevcut olduğu,

dolayısıyla her iki taraf eseri arasında esinlenmenin çok ötesinde fikir ve konsept olarak bir benzerliğin bulunduğu, davacıya ait romana karakteristiğini veren unsurların dava konusu dizide de intihale sebebiyet verecek şekilde işlendiği ifade edilmiş ise de mahkemece atanan 3 kişilik heyete (Telif Hakları Uzmanı /Yayıncı / Editör, Telif Hakları Uzmanı ve Telif Hakları Uzmanına) daha sonra 4. olarak ilave edilen bilirkişinin aynı zamanda "Yönetmen / Yazar / Editör" şeklinde sıfata da sahip olmasından dolayı kök ve ek rapora daha çok itibar edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, mahkemece aldırılan bilirkişi heyet raporları ile taraflarınca sunulan uzman görüşü arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, eserlerin münhasıran temalar bazında incelenemeyeceğini, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında bilimsel izahat bulunmadığını, benzer bir uyuşmazlık nedeniyle düzenlenen bilirkişi raporunda bilirkişilerin sadece tema benzerliğine değil eserlerin kurgularına, olay örgülerine, mekansal ve diğer hususiyetlerine, ifadelerine, karakterlerine, hikayenin tamamının benzerliğine ilişkin teknik inceleme yaptıklarını,

“...” isimli dizi ile “...” isimli roman arasında her iki eserde ele alınan hikayelerin hususiyetini oluşturan karakterler, olay örgüsü ya da temel çatışmalar bağlamındaki hususlar itibariyle neredeyse aynı olarak nitelendirilebilecek bir anlatım ve kurgunun mevcut olduğunu, dolayısıyla her iki taraf eseri arasında esinlenmenin çok ötesinde fikir ve konsept olarak bir benzerliğin bulunduğunu, davacıya ait romana karakteristiğini veren unsurların dava konusu dizide de intihale sebebiyet verecek şekilde işlendiğini, sundukları uzman görüşü ile haklılıklarını ortaya koyduklarını ileri sürerek,

yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, FSEK'e dayalı eser sahipliğinden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, mahkemece hükme esas alınan kök ve ek bilirkişi raporlarında açıklandığı üzere davacının "..." isimli eseri ile davalının yapımcılığını üstlendiği "..." adlı TV dizisinin birbirlerine olan

benzerliğinin üzerinde tekel oluşturulması mümkün olmayan anonim konuları işlemelerinden kaynaklandığı, “...” dizisinin “...” isimli eserden intihal suretiyle oluşturulduğunun ispat olunamadığı, davacı tarafından dosyaya ibraz edilen uzman görüşünde eserler arasındaki benzerliğin okuyucu eleştiri ve yorumlarında da fark edilmiş olduğu açıklanmış ise de bu durumun, benzerliğin anonim konuların işlenmesinden kaynaklanması karşısında, intihal olgusunun varlığını kabule elverişli bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 20/09/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.