Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/150 K.2025/458

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 07/09/2022 tarih ve 2021/360 E. - 2022/208 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin ... nezdinde ,,,,,numaraları ile tescilli tasarımların sahibi olduğunu, bu tasarımların doğrultusunda evcil hayvan kulübesi, yatakları, yuvaları yaparak kendi ve .... ... ahşap ürünleri......menşeili ... ... ... adına satışını yapmakta olduğunu, müvekkilinin en büyük gelir kaynağı olarak "..." internet sitesi üzerinden satış yaptığını, davalının "..." internet sitesinde ve Instagram sosyal platformunda "....." ismi altında online olarak müvekkilinin tasarımlarını kendi tasarımıymış gibi sergilediğini üretip piyasaya sunduğunu, haksız kazanç elde ettiğini ileri sürerek, müvekkilinin tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı davaya cevap vermemiş, bilahare davalı vekili davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, davacının tescilli tasarımlarının, davalının "..." üzerinden ve Instagram profillerinde paylaştığı görsellerle, genel izlenimler itibariyle benzerlik gösterdiği; bu incelemeler sonucunda da, tasarıma tecavüz eder nitelikte olduğu kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle, davanın kabulüne, davalı taraf eyleminin davacıya ait 2020/07090 tescil sayılı tasarıma yönelik tecavüz oluşturduğunun tespitine, internet ortamı dahil her türlü şekilde bu tür eylemin durdurulmasına, önlenmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, tasarımın hukuki koruma sağlaması için yeni ve ayırt edici olması gerektiğini, dünyanın her yerinde pet evlerinin standart olduğunu ve birbirine çok benzediğini, raporda sadece malzemenin kesin şekli, kapıların açılış yönleri ve yatakların konumlandırılışlarının benzer bulunduğunu, bunlarda tasarımcının birkaç seçenekten başka yöntemi bulunmadığını, tasarımın SMK'nın 56/6. maddesine uygun olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve durdurulması istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere, davacı tarafça, davalının "..." üzerinden ve Instagram profillerinde paylaştığı görsellerin müvekkilinin tescilli tasarımlarının taklidi olduğu ileri sürülmüş, mahkemece, bilirkişi raporuna itibar edilerek, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut olaya uygulanacak 6769 sayılı SMK'nın 56. maddesinin dördüncü fıkrasının son cümlesi uyarınca tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Yine, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımının ise, ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03.02.2020 tarih ve 2019/2951 E.-2020/795 K. sayılı kararında da, ayırt ediciliğin tespiti için önceki ve sonraki tarihli tasarımlar arasında kıyaslama yapılırken, ilke olarak, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesi ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğunun da göz önüne alınması gerektiği hususu belirtilmiştir.

Mahkemece, bilirkişi kök ve ek raporuna dayalı olarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yenilik ve ayırt edici nitelik incelemesi, özel veya teknik bilgiyi gerektiren bir husus olması nedeniyle bilirkişi marifetiyle yapılması gerekmektedir. Başka bir deyişle yenilik ve ayırt edici nitelik incelemesi genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olmayan bir durumdur.

Somut uyuşmazlıkta ise, hükme esas alınan kök ve ek raporu düzenleyen bilirkişi, uzmanlığını tasarımcı olarak değil, sanat yönetmeni olarak belirttiği gibi, hükme esas alınan bilirkişi raporu da yukarıda ilkeler doğrultusunda denetime elverişli bir inceleme ve değerlendirme içermemektedir.

Tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu da göz önüne alınarak, tasarımlar kıyaslanmamış, tasarımlar arasındaki tüm benzerlikler ve farklılıklar saptanmamıştır. Aksine, bilirkişi tarafından sadece, görsellerin genel izlenim itibariyle benzer olduğunun belirtilmesiyle yetinilmiştir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda ifade edilen ilkeler doğrultusunda tasarım konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyetinden inceleme ve değerlendirme içeren denetime elverişli ve davalının itirazlarını karşılayan bir yeni bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Bu itibarla Dairemizce, davalı vekilinin yukarıdaki hususlara ilişkin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 18/03/2025

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...