Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/662 K.2026/820

Taraflar arasında görülen davada Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 03/03/2023 tarih ve 2021/216 E. - 2023/98 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin 2020/02119 sayılı tasarımın sahibi olduğunu, davalılar tarafından "...'da kullanılan ürünün (elektrik direği) müvekkili adına tescilli tasarımın taklidi niteliğinde olduğunu, Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/61 D.iş sayılı dosyasında yapılan delil tespiti ile dava konusu kullanımın müvekkilinin mesnet tasarımı karşısında yeni ve ayırt edici olmadığının bildirildiğini ileri sürerek, müvekkili adına tescilli 2020/02119 sayılı tasarım hakkına tecavüz teşkil eder

mahiyetteki davalı eylemlerinin 6769 sayılı SMK uyarınca tespitine, men'ine, ref'ine, müvekkili tasarım hakkına tecavüz teşkil eden her türlü ürün ile bunların

üretiminde münhasıran kullanılan kalıplara ve ayrıca ürünün tanıtımın

gerçekleştirildiği katalog, broşür vs. her türlü tanıtım vasıtasına el konulmasına

ve bunların imhasına,

davalı eylemlerinin müvekkili tasarım hakkına tecavüz etmesinin yanında ayrıca

5846 sayılı Kanun uyarınca da eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklara

tecavüz ve TTK hükümleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 6769 sayılı SMK uyarınca tescilli

tasarımdan doğan hakların davalı yanca ihlal edildiğini ileri sürerek, HMK m.107

hükmü uyarınca tahkikat sonucunda müvekkilinin maddi ve manevi zararının

değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda

artırılmak üzere asgari 1.000,00 TL belirsiz maddi tazminatın (zarar alacağının) ve

20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari işlere uygulanan en

yüksek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tazminine, hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...

Belediye Başkanlığı vekili, yargı yolunun caiz olmadığını, davada Ordu/Gölköy mahkemelerinin yetkili olduğunu, dava konusu tasarımın davacının tasarım tescilinden önce Hakkari, Torbalı, Erzincan ve Adapazarı'nda da kullanıldığını, davacının, müvekkili belediye ile görüşmesi sırasında, tescilli tasarım olduğunu bildirmeden, 24/02/2020 tarihinde kullanımına onay verdiği ürün için, 13/03/2020 tarihinde tasarım tescili için başvuruda bulunduğunu, ihale gününden önce 27/05/2020 tarihinde tescilin yayımlanmış olduğunu, davacı tarafça, belediyeleri tarafından aydınlatma işine ilişkin ihaleye çıkılacağının bilindiğini,

ilgili görselin ihale dokümanı arasında bulunduğunu, ihalede kullanılmak üzere dokümanların davacı tarafından belediyeye sunulduğunu, ihaleden haberi olan davacının ihaleye katılmadığını ve ihaleye itiraz etmediğini, müvekkili belediyenin, davacının 13.03.2020 tarihli Türk Patent ve Marka Kurumu'na başvurusundan çok önce ihale işlemlerine başladığını, davacı tarafın sonradan dava açmakla kötü niyetli olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Müh.Oto.İnş. ve Enerji San. Tic. Ltd.Şti vekili, davalı ... istenilen işin, diğer davalı ...'a ihale edildiğini, müvekkili şirketin ise ihaleyi kazanan yüklenicinin (...) alt yüklenicisi olduğunu, ondan yapılması istenen işlerin taşeronluğunu ifa etmekten başka hukuki ihtilafta bir etkisinin bulunmadığını, müvekkiline sorumluluk ve husumet yöneltilemeyeceğini, dava konusu ürünün 2017-2018 yıllarında Sakarya ve Erzincan'da da kullanıldığını, davacının ihaleye karşı ihtirazi kayıt ileri sürmediğini, davanın zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, davalı ...

Belediye Başkanlığı Parklar ve Yeşil Alanlar Dairesi Başkanlığı Parklar ve Yeşil Alanlar Şube Müdürlüğü'nün 24/02/2020 tarih 21950853-755.01-E.4866 sayılı evrakı ile "8 mt iki kol iki armatür aydınlatma direği" işine ilişkin olarak yaklaşık maliyet belgelerinde kullanılmak üzere davacıdan fiyat teklifi aldığı, davacı tarafından davalı ...'ye 24/02/2020 tarihli yukarıda belirtilen evrak içeriğinden anlaşılacağı üzere, 8.200,00 TL birim fiyatı verildiği, yine bu evraka ekli 3 sayfadan ibaret teknik şartnamede, dava konusu edilen aydınlatma direği tasarımını gösterir çizimlere de yer verildiği,

dolayısıyla fiyat teklifi sunarken davalı ...'nin davaya konu tasarım görünümlü aydınlatma direği yapım işini ihaleye çıkarmak için harekete geçtiği hususunu davacının bildiği, zira tasarım çiziminin yer aldığı teknik şartname sayfası altında davacının ticaret unvanının yer aldığı kaşe ve imza bulunduğu, buna rağmen; davacının, davalı ...'ye fiyat teklifi verirken, fiyat teklifi ekinde yer alan tasarım çiziminin kendisine ait olduğunu ileri sürmediği, dolayısıyla davacının, söz konusu çizimlerin kendisine ait tasarım hakkı kapsamında kaldığını iddia etmeyerek,

davalı ...'nin yapacağı ihaleye esas teknik şartnamede bu tasarım çiziminin kullanılabileceği noktasında haklı bir güven oluşturduğu, davacı, davalı ... nezdinde oluşturduğu haklı güvenden sonra, 13/03/2020 tarihinde davaya mesnet tuttuğu 2020/02119 sayılı tasarımı TÜRKPATENT siciline tescil ettirdiği, davalı ...'nin yapım işini davalı ...'a ihale etmesinden sonra, bu kez.

17/06/2020 tarihinde; davacı tarafından, davalı ... muhatap alınarak yapım işi için teklif formu verildiği, davalı ... tarafından mahkememize ibraz edilen 20/04/2022 havale tarihli beyan dilekçesi ekinde yer alan teklif formları incelendiğinde; dava konusu aydınlatma direk tasarım çizimlerine yer verildiği, ancak; davacının, bu çizimlerin kendisine ait tescilli tasarım koruması kapsamı altında kaldığını ileri sürmediği, sadece yapım işi için davalı ...'a biri dolar cinsinden, diğeri TL cinsinden olmak üzere iki ayrı teklif formu sunduğu, ancak; dosya kapsamından anlaşıldığı üzere;

davalı ...'un aydınlatma direği yapım işini davacıya değil, diğer davalı ...

Mühendislik şirketine taşere ettiği, diğer davalı ... şirketinin de ihale ve alt yüklenici sözleşmesi doğrultusunda dava konusu aydınlatma direklerini inşa ettiği, davacının başlangıçta oluşturduğu haklı güven ile bağdaşmayacak şekilde eldeki davayı açtığı, davacının söz konusu eylemi ile davalı ... ve davalı ... nezdinde oluşturduğu güveni boşa çıkardığı, davacının söz konusu eyleminin 4721 sayılı TMK m.2 hükmünde düzenlenen hakkın kötüye kullanılması kapsamında kaldığı, hukuk düzeninin bir hakkın kötüye kullanımını koruyamayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davalılar tarafından ... adresinde kullanılan ürünün, müvekkiline ait 2020/02119 sayılı tasarım tescilinin birebir aynısı olduğunu, tasarıma tecavüz teşkil ettiğini, bu hususun Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/61 D. iş sayılı dosyasında düzenlenen bilirkişi raporuyla tespit edildiğini, tecavüz davalarında tazminat sorumluluğu için kusur şartının aranmadığını, Yargıtay tarafından bir ürünün üretimi ile iştigal eden kişilerin tasarım tescilini bilmesi gereken kimseler olduklarının ve kusurlu kabul edilmeleri gerektiğinin hüküm altına alındığını,

davalıların müvekkilinin tasarım tescilinin birebir taklidini kullanmalarının aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğini, birçok seçenek olmasına rağmen müvekkilinin tasarım ve ürünlerini kopyalayarak kullanmalarının davalıların müvekkilinin tanınmışlığından ve güvenilirliğinden haksız kazanç sağlama amaçlarını ortaya koyduğunu, dosya kapsamında tecavüzün varlığı sabit olduğu halde mahkemece verilen kararın hatalı bulunduğunu, üretici konumundaki davalılar ile ...

Belediye Başkanlığı'nın özel nitelikli bir ürünün tasarım koruması altında olup olmadığını araştırmakla yükümlü bulunduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, tasarım hakkına tecavüz, eser sahipliğinden doğan haklara tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi, maddi ve manevi tazminat, hükmün ilanı istemlerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı ... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen ihale dokümanı içerisinde, dava konusu tasarım çizimi yer aldığı gibi ilgili çizimi içeren 24/02/2020 tarihli teknik şartname sayfasında davacının ticaret unvanı ve imzasının bulunduğu, bu durumda davacının, davalı ...

Belediyesi'ne fiyat teklifi verirken, fiyat teklifi ekinde yer alan dava konusu tasarım çiziminin kendisine ait olduğunu ileri sürmediği, bundan sonra, 13/03/2020 tarihinde 2020/02119 sayılı tasarım başvurusunu yaptığı, davalı ...

Belediyesi'nin ihalesini davalı ...'un almasının ardından 17/06/2020 tarihinde bu kez davacının, davalı ...'a yapım işi için dava konusu aydınlatma direk tasarım çizimlerinin yer aldığı teklif formu verdiği ve ancak tasarımın kendisine ait olduğunu yine ileri sürülmediği, davalı ...'un aydınlatma direği yapım işini davacıya değil, diğer davalı ...

Mühendislik şirketine vermesinin peşi sıra davacının işbu davayı açmakta TMK'nın 2.maddesi anlamında iyiniyetli olduğundan söz edilemeyeceği anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 22/04/2026

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.