Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/86 K.2024/125

Taraflar arasında görülen davada Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 26/09/2023 tarih ve 2023/529 Esas - 2023/963 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirketçe dava dışı ... Ltd. Şti. adına Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi tanzim edildiğini, 11/06/2021 tarihinde davalı sürücü idaresindeki tıra, dava dışı ... A.Ş.'nin Eskişehir'deki adresinden yüklenerek, ... San.

A.Ş.'ne, sigortalı ana nakliyeci firma sorumluluğunda sevk edilen emteanın, yapılan taşıma sırasında 11/06/2021 günü, nakliye aracının yoldan çıkıp devrilmesi sonucu meydana gelen tek taraflı ve maddi hasarlı trafik kazasında hasara uğradığını, kaza sebebiyle toplam 6.127,80-USD tazminatın 26/10/2021 tarihinde müvekkili şirket tarafından ödendiğini, kazanın davalının %100 kusuru ile oluştuğunu ileri sürerek,

şimdilik 6.127,80-USD'nin 26/10/2021 ödeme tarihinden itibaren, fiili ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden USD alacakları için işleyecek bankalarca fiilen uygulanan azami faizi ile birlikte davalıdan rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı tarafın sigorta poliçesinin dava dışı ... Ltd Şti. ile yapıldığını, poliçe teminatının alt taşıyıcılara ait araçları da kapsadığı dikkate alındığında, müvekkilinden talepte bulunulmasının mümkün olmadığını, zira sigorta poliçesinin müvekkiline ait aracı da kapsadığını, TTK'nın 897 ve 1454. maddelerinin de bu hususu düzenlediğini, müvekkili ile davacı arasında yapılan bir sözleşme olmaması sebebi ile davacının, davasında davalıdan yabancı para üzerinden alacak talep etmesinin mümkün olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece 17/01/1972 gün ve 1970/2 Esas- 1972/1 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına göre, sigorta tazminatını ödeyen sigortacının zarara sebebiyet veren aleyhinde açtığı davada zamanaşımının, sigorta ettirenin aynı şahıs aleyhinde açabileceği davanın zamanaşımına tabi olduğunu ve aynı tarihte başlayacağını, 6102 sayılı TTK 855/3. maddesinin, taşıyıcının bir diğer taşıyıcıya rücu etmesi ile ilgili olup, sigorta şirketinin açtığı rücu davasına uygulanamayacağı, yani 6102 sayılı TTK 1472. maddesi gereğince yasal halefiyet hakkına sahip olan davacının,

selefi bulunduğu kişinin davayı hangi zamanaşımı süresi içinde açması gerekiyorsa o süre içinde açmasının gerektiği, bu durumda TTK 855/2. maddesi gereğince eşyanın teslim tarihinden, eşya tamamen zayi olmuş ise eşyanın teslimi gereken tarihten itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresine tabi bulunduğu (Yargıtay 11. HD. 2016/7575 E. 2017/5615 K.), somut olaya konu hasarın 11/06/2021 tarihinde meydana geldiği, davacının sigortalıya ödemeyi 26/10/2021 ve 14/12/2021 tarihlerinde yaptığı, arabuluculuğa başvuru tarihinin 25/01/2022 ve son bulduğu tarihinin 10/02/2022 olduğu, işbu davanın ise 18/05/2023 tarihinde açıldığı,

taşıma sözleşmesinde eşyanın taşıma süresinin 12:15 olarak gösterildiği, yani eşyanın aynı gün tesliminin gerektiği, eşyanın tamamının zayi olduğu dikkate alındığında, teslimi gereken 11/06/2021 tarihinden itibaren 1 yıl içinde, yani en son 11/06/2022 tarihinde işbu rücu davasının açılmasının gerektiği, dosya kapsamında TBK'nın 154. maddesinde düzenlenen zaman aşımının kesilmesi nedenlerinin bulunduğunun iddia ve ispat edilemediği,

arabuluculuğa başvurulmasının zamanaşımını durduran sebeplerden olup, son tutanak tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin kaldığı yerden işlemeye devam edeceği, davada davalının taşıyan sıfatına dayanılarak talepte bulunulduğuna göre, TTK'nın 855. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen 1 yıllık zaman aşımı süresinin uygulanmasının gerektiği, trafik kazasının, sürücünün aracı yol ve trafik şartlarına uygun şekilde sevk ve idare etmemesinden kaynaklanmasının ve sürücünün tam kusurlu olmasının, TTK'nın 855/5. maddesinde düzenlenen kasıt veya pervasızca davranış olarak değerlendirilemeyeceği,

somut olayda üç yıllık zaman aşımının da uygulanamayacağı, davanın zamanaşımı süresi dolduktan sonra açıldığı gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, sigortalı emtianın 11/06/2021 tarihinde hasar gördüğünü, müvekkili sigorta şirketince 26/10/2021 tarihinde ödeme yapılarak halef olunduğunu, kapatılan Ankara 32. İcra Müdürlüğünün 2022/453 Esas sayılı ilamsız icra dosyası ile borçlu davalı aleyhine icra takibine girişildiğini, borçlunun itirazı üzerine arabuluculuk sürecinin işletildiğini ve Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/318 Esas sayılı dosya ile alacak davasının açıldığını, duruşma gününün sehven kaydedilmemesi sonucu, duruşmanın takip edilemediğini ve 15/09/2022 tarihli celsede dosyanın işlemsiz bırakılmasına,

ardından 21/12/2022 tarihinde de davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, işbu kararın taraflara tebliğiyle birlikte 09/05/2023 tarihinde kesinleştiğini ve müvekkilince 18/05/2023 tarihinde yine Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/529 Esas sayılı dosya ile işbu davanın açıldığını, somut olayda hem ilamsız icra takibi dolayısıyla, hem de sehven düşürülen dosya dolayısıyla zamanaşımı sürelerinin kesildiğini, 26/09/2023 tarihli ilk celsede müvekkilince haricen ''Eğer mahkeme tarafından zamanaşımı itirazı hükme esas alınacaksa davayı ıslah etmemiz için tarafımıza süre verilsin'' beyanında bulunulmuşsa da,

karar verileceğinden bahisle taleplerinin karşılık bulmayıp karar verildiğini, oysa alacak davası olarak açılan davalarının ıslah yoluyla itirazın iptali davasına dönüştürülmesinin önünde engel bulunmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak talepleri doğrultusunda kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, zorunlu taşıyıcı mali mesuliyet sigorta sözleşmesinden kaynaklanan alacağın rücuen tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece davalı vekilinin süresinde bulunduğu zamanaşımı def'inin kabulüne ve davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar erilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince de karar yerinde belirtildiği gibi sigorta tazminatını ödeyen sigortacının zarara sebebiyet veren aleyhinde açtığı davalarda zamanaşımı süresi, sigorta ettirenin aynı şahıs aleyhinde açabileceği davanın zamanaşımına tabidir. Diğer bir deyişle somut uyuşmazlıkta da 6102 sayılı TTK 1472. maddesi gereğince yasal halefiyet hakkına sahip olan davacının, selefi bulunduğu kişinin davayı hangi zamanaşımı süresi içinde açması gerekiyorsa o süre içinde açması gereklidir. Yine 6102 sayılı TTK 855/3. maddesi ise, taşıyıcının bir diğer taşıyıcıya rücu etmesi ile ilgilidir.

Mahkemece bu bilgilerden hareketle somut uyuşmazlıktaki gibi sigorta şirketinin açtığı rücu davasında, 6102 sayılı TTK 855/3. maddesi hükmünün uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.

Oysa dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, somut uyuşmazlıkta dava dışı ... A.Ş. tarafından, ... San. A.Ş.'ne satılan emtianın, ... Loj. Ltd. Şti.'nin asıl, Akıntürk Ltd. Şti.'nin ara, davalı ...'in son taşıyıcısı olduğu taşıma sırasında meydana gelen kaza sonucunda hasara uğradığı, hasar bedelinin davacı zorunlu taşıyıcı mali mesuliyet sigortacısı tarafından, sigorta ettireni olan asıl taşıyan ... Loj. Ltd. Şti.'ne ödendiği, bu ödemeden kaynaklanan yasal halefiyet hakkına dayanarak da işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla olay örgüsü bu şekilde gerçekleşen somut uyuşmazlıkta da dava, davacının selefi bulunduğu dava dışı sigorta ettiren asıl taşıyıcı ... Loj. Ltd. Şti.'nin, davalı son (fiili) taşıyıcı aleyhine açabileceği davanın zamanaşımına tabidir.

O halde mahkemece yukarıda varılan sonucun aksine, somut uyuşmazlıktaki zamanaşımı süresinin de 6102 sayılı TTK 855/3. maddesi hükmünün nazara alınarak tespit edilmesi gereklidir.

6102 sayılı TTK 855/3. maddesi hükmü uyarınca "Rücu haklarına ilişkin zamanaşımı, rücu alacaklısının, zararı ve rücu borçlusunu öğrendiği tarihten itibaren, üç ay içinde zarar hakkında rücu borçlusuna bildirimde bulunmuş olması şartıyla; rücu alacaklısına karşı mahkeme kararının kesinleştiği günden, kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmayan hâllerde ise, rücu alacaklısının borcu ifa ettiği tarihten itibaren işlemeye başlar".

İlk derece mahkemesi tarafından ise somut olaya uygulanması gereken zamanaşımı süresinin yanlış Yasa maddesine göre incelenmesi nedeniyle, davanın 6102 sayılı TTK 855/3. maddesi hükmü uyarınca zamanaşımına uğramış olup olmadığının tespitine imkan tanıyacak bilgi ve belgeler dosya kapsamına kazandırılmamıştır.

Bu durum karşısında mahkemece, davanın 6102 sayılı TTK 855/3. maddesi hükmü uyarınca zamanaşımına uğramış olup olmadığının incelenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bu gerekliliğe uyulmaması, 6100 sayılı HMK’nın 7251 sayılı Kanunun 35. maddesi ile değişik 353/1-a-6. maddesi uyarınca "Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması." halini oluşturur.

Bu durum karşısında mahkemece, yukarıda açıklanan hususlar gözden kaçırılarak, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, Dairemizce davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 26/01/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.